VIII SA/Wa 458/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Kolegium") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: "k.p.a."), po rozpoznaniu odwołania E. W. (dalej: skarżąca") od decyzji wydanej z up. Wójta Gminy P. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] lutego 2017 r. znak: [...] odmawiającej przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na napełnienie butli gazu – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 7, art. 8 ust. 1, 3, 4, art. 106 ust. 1, 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.; dalej: "u.p.s.") odmówił skarżącej przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na napełnienie butli gazu. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż skarżąca zwróciła się o przyznanie pomocy na zakup opału, napełnienie butli gazu, środków czystości, środków grzybobójczych. Nadto ustalił, że skarżąca jest bezrobotna, nie posiada stałego dochodu oprócz dodatku mieszkaniowego i zasiłku okresowego w OPS. Poza tym podano, że nie pozostaje ona bez wsparcia finansowego z Ośrodka Pomocy Społecznej, gdyż otrzymała pomoc w postaci zasiłku okresowego, zasiłku celowego na opłatę rachunków za energię elektryczną, ma zakup drzewa opałowego, zakup środków czystości, dofinasowanie zakupu odzieży i obuwia, do zakupu żywności, okularów, butli gazu, rusztu do kuchenki gazowej, a także pomoc w postaci zasiłku celowego na zakup żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Organ I instancji wyjaśnił ponadto, że skarżąca nie może oczekiwać, że świadczenia z pomocy społecznej staną się regularną formą wspomagania na każdą zgłoszoną potrzebę. Poza tym uznał, że napełnianie butli gazu nie jest niezbędną potrzebą bytową i dlatego odmówiono przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego. We wniesionym odwołaniu skarżąca opisała swoją trudną sytuację życiową i materialną. Zwróciła się o przyznanie jej zasiłku w formie pieniężnej wskazując, iż jest w stanie zagospodarować środki finansowe w taki sposób, aby wystarczyło zarówno na zakup gazu, jak i środki czystości oraz grzybobójcze. Nadto wskazała, iż ograniczone środki GOPS nie uprawniają go do ich marnowania. Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] marca 2017 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Uzasadniając wskazał na brzmienie art. 39 u.p.s. Podniósł, iż zasiłek celowy jest świadczeniem przyznanym w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że pomimo spełnienia warunków ustawowych, organ może taki zasiłek przyznać, ale nie musi. Przyznanie zasiłku celowego zależy z jednej strony od okoliczności faktycznych sprawy i celu pomocy, a z drugiej strony od możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Kolegium zauważyło, iż skarżąca spełnia przesłanki art. 39 ust. 1 pkt 1 u.p.s., w tym spełnia kryterium dochodowe uprawniające do przyznania pomocy społecznej. Dlatego też skarżąca objęta jest systematyczną pomocą społeczną na szereg zgłoszonych potrzeb. Z analizy materiału dowodowego, SKO wywiodło, iż zgłoszona potrzeba napełnienia butli gazem przy uwzględnieniu sytuacji życiowej i materialnej może być uznana za niezbędną potrzebę życiową, choć nie została wymieniona w przykładowym wyliczeniu w art. 39 ust. 2 u.p.s. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy, co oznacza, że spełnienie przez wnioskodawcę ustawowych przesłanek nie powoduje automatycznie po stronie organu pomocy obowiązku przyznania takiego zasiłku na wszystkie zgłoszone potrzeby i w wysokości pokrywającej określone potrzeby. Kolegium wskazało, iż w rozpoznawanej sprawie większość zgłoszonych potrzeb została przez organ zaspokojona. Nadto zauważyło, iż organ przyznając pomoc społeczną musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interes innych osób oczekujących pomocy materialnej. Skarżąca nie została nigdy pozbawiona pomocy, bowiem uzyskała świadczenia w takiej wysokości, jaką organ w tym czasie dysponował. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 4 u.p.s. potrzeby osoby wnioskującej mogą być uwzględnione, jeżeli odpowiadają możliwością pomocy społecznej. W skardze na decyzję z dnia [...] marca 2017 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zakwestionowała uzasadnienie zaskarżonej decyzji wnosząc o jego uchylenie. Nadto wskazała, iż z samą decyzją się zgadza, bo została zmieniona i wypłacono jej środki finansowe. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymując dotychczasowe stanowisko w przedmiotowej sprawie wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 poz. 930 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż samo przyznanie, jak i wysokość przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Udzielanie pomocy społecznej jest limitowane posiadanymi przez organy administracji środkami, zwłaszcza pieniężnymi. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Ośrodki pomocy dysponują, jak już wyżej wskazano, ograniczonymi środkami. Obowiązkiem organu jest w takich przypadkach wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji wszystkich okoliczności, które miały wpływ na jej podjęcie. Nie powinna budzić jakichkolwiek wątpliwości teza, że organ nie posiada obiektywnych możliwości, aby zaspokoić (zabezpieczyć) wszystkie potrzeby osób ubiegających się o pomoc, jak również w każdym przypadku udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Pozostaje także poza sporem okoliczność, że organ administracji nie może podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, jest związany przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jak również przywołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Sądowa kontrola uznania administracyjnego polega na analizie postępowania dowodowego poprzedzającego decyzję i realizacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Wymaga również podkreślenia, iż decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szczególnie wnikliwego i wszechstronnego uzasadnienia kryteriów i okoliczności, w tym respektowania zasady ogólnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., jakimi organ kierował się przy ustaleniu określonej treści rozstrzygnięcia. W orzecznictwie zwrócono uwagę, że organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany, zgodnie z art. 7 k.p.a. rozstrzygnąć sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (por: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1981 r., SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57). Przenosząc przedstawione powyżej uwagi na kanwę niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w ocenie Sądu, organy administracji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż skarżąca nie pozostaje bez wsparcia finansowego OPS. W 2017 r. otrzymała ona pomoc w postaci: zasiłku okresowego za okres od 1 do 31 stycznia 2017 r. w wysokości [...] zł oraz za okres od 1 do 28 lutego 2017 r. w kwocie [...] zł; zasiłków celowych na: opłatę rachunków za zużycie energii elektrycznej w kwocie [...] zł; zakup drzewa opałowego – [...] zł; zakup środków czystości do kwoty [...] zł. Nadto organ I instancji wskazał, iż w 2016 r. łączna kwota przyznanych skarżącej świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej w formie zasiłków celowych wyniosła [...] zł, szczegółowo opisując przyznaną pomoc. Jednocześnie podał kwotę środków pieniężnych, jakimi miesięcznie dysponuje na udzielenie świadczeń, a także ilość osób ubiegających się o te świadczenia w miesiącu styczniu 2017 r. Organ I instancji zwrócił uwagę, że ze względu na zwiększoną liczbę osób wymagających pomocy, w szczególności rodziny wielodzietne, niepełne, z utratą źródła dochodu OPS zobowiązany jest zabezpieczyć środki finansowe. W rozpoznawanej sprawie Sąd doszedł do wniosku, że organy obu instancji poddały należytej ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione było udzielenie skarżącej pomocy w formie zasiłku celowego na napełnienie butli gazem. Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, że organy wydając decyzje nie naruszyły przepisu art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Jak wskazano już wyżej, nawet fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia i w wysokości zgodnej z oczekiwaniami. Podkreślenia wymaga, iż pomoc społeczna nie może być traktowana, jako stałe źródło dochodu, albowiem celem tej instytucji jest wspieranie osób i rodzin w przezwyciężeniu trudnej sytuacji. Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Nadto, organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt l OSK 1464/06, Lex nr 299415; z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt l OSK 624/07, Lex nr 500091; z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1498/10). Reasumując należy stwierdzić, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, dokonały prawidłowej oceny prawnej obowiązujących przepisów i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W tej sytuacji skarga nie mogła zostać uwzględniona. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) orzeczono jak w wyroku.