VIII SA/Wa 458/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 29 września 2023 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą D. [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 28 kwietnia 2023 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego oddala skargę. Decyzją z 28 kwietnia 2023 r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia 6 marca 2023 r., znak: [...], w sprawie odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika M.P.. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie sprawy. Decyzją z 6 marca 2023 r. znak: [...], Wójt Gminy P. na podstawie art. 122 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082 z poźn. zm., dalej Prawo oświatowe) oraz 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z poźn. zm., dalej k.p.a.), art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 743 z poźn. zm.), odmówił przyznania [...] Sp. [...]., [...], [...] P. (dalej Spółka, skarżąca), dofinasowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika M.P.. Uzasadniając Wójt Gminy P. wskazał, że młodociany M.P.zdał egzamin zawodowy w zakresie kwalifikacji MOT.05. Obsługa, diagnozowanie oraz naprawa pojazdów samochodowych wyodrębnionej w zawodach Mechanik pojazdów samochodowych, oraz spełnił warunki uzyskania dyplomu zawodowego, a także nabył kwalifikacje w zawodzie Mechanik pojazdów samochodowych w dniu 31 sierpnia 2022 r., podczas gdy pracodawca wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia złożył w dniu 27 stycznia 2023 r., a więc po upływie 3-miesięcznego terminu o jakim mowa w art. 122 ust.7 ustawy Prawo oświatowe. Powyższa okoliczność legła u podstaw wydanej decyzji. W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka podniosła, iż po dniu 14 stycznia 2023 r. zostały spełnione obydwa warunki umożliwiające ubieganie się o dofinansowanie kosztów kształcenia. Jedna z przesłanek tj. zdanie egzaminu przez ucznia została spełniona 31.08.2022 r., a druga dotycząca całościowego 36 miesięcznego procesu kształcenia w tym praktycznej nauki zawodu została spełniona zgodnie z obowiązującą strony umową tj. 14.01.2023 r. Po tym terminie rozpoczął się trzymiesięczny okres składania wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia i nie wcześniej niż przed zakończeniem praktyki zawodowej. Rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji Kolegium na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P.. Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, Kolegium wyjaśniło, iż wnioskiem z 27 stycznia 2023 r. [...] Sp. [...]zwróciła się do Wójta Gminy P. o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika M.P.. Wyjaśniono, iż zasady i tryb przyznawania dofinansowania kosztów kształcenia pracownika młodocianego określają przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe. Zgodnie z art. 122 ust. 7 tej ustawy dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2. W dalszych ustaleń wynika, iż w rozpoznawanej sprawie w dniu 15 stycznia 2020 r. zawarta została umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego pomiędzy [...] Sp. z.o.o z siedzibą w [...] gm. P., a młodocianym pracownikiem M. P.. Umowa zawarta została na czas nieokreślony, przy czym nauka zawodu miała trwać 36 miesięcy, od dnia 15 stycznia 2020 r. do dnia zdania egzaminu sprawdzającego, nie dłużej jednak niż do dnia 14 stycznia 2023 r. W dniu 31 sierpnia 2022 r. młodociany M.P.zdał egzamin zawodowy w zakresie kwalifikacji MOT.05 "Obsługa, diagnozowanie oraz naprawa pojazdów samochodowych". W tym dniu uzyskał też dyplom zawodowy w zawodzie "mechanik pojazdów samochodowych. Rozpoznając sprawę Kolegium zauważyło, iż ustawodawca w powołanym art. 122 ust.7 ustawy Prawo oświatowe wskazał, że warunkiem przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika jest złożenie wniosku przez pracodawcę w terminie 3 miesięcy od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu, o którym mowa w ust.1 pkt 2 i 3. Analizując zebrany materiał dowodowy w sprawie Kolegium stwierdziło, że nie ulega zatem wątpliwości, że młodociany pracownik M.P.zatrudniony był u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem i ukończył naukę zawodu oraz zdał egzamin zawodowy w dniu 31 sierpnia 2022 r. Trzymiesięczny termin do złożenia wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia upłynął zatem w dniu 30 listopada 2022 r., natomiast Spółka [...] złożyła wniosek dopiero w dniu 27 stycznia 2023 r. Ponadto Kolegium uznało, że nie zasługują na uwzględnienie podniesione w odwołaniu zarzuty wskazujące na dwa warunki umożliwiające ubieganie się o dofinansowanie, a mianowicie zdanie egzaminu i ukończenie praktycznej nauki zawodu, które w ocenie Skarżącej Spółki nastąpiło z dniem upływu terminu na jaki została zawarta umowa (36 miesięcy). Końcowo Kolegium podkreśliło, iż termin trzech miesięcy określony w wymienionym wyżej przepisie (art. 122 ust. 7 Prawa oświatowego) jest terminem prawa materialnego. Uchybienie takiemu terminowi wywołuje zaś skutek wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Upływ terminu oznacza dla pracodawcy brak możliwości złożenia wniosku o dofinansowanie. Co więcej, w przypadku niezachowania terminu prawa materialnego strona nie może skutecznie domagać się jego przywrócenia. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] Spółka [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca podtrzymała argumenty zawarte w odwołaniu, wyjaśniając, iż wniosek został złożony przez pracodawcę po dopełnieniu wszystkich formalności, czyli po czasie kiedy młodociany pracownik ukończył naukę zawodu, ukończył zgodnie z obowiązującą strony umową 36 miesięczny proces przygotowania do wykonywania określonej pracy - mechanika samochodowego i zdał egzamin. Skarżąca podniosła, że Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w W. do 2022 r organizowała w R. tylko raz na rok egzamin zawodowy. Z tego też względu Szkoła Branżowa I Stopnia w ZSR w Z. zakwalifikowała tegoż ucznia do egzaminu w sierpniu 2022 r. a nie w styczniu 2023 r. Po zdaniu egzaminu 31.08.2022 r. i zrealizowaniu całościowego programu praktyk ukończonych 14.01.2023r [...] Spółka [...] złożyła kompletny wniosek do Wójta Gminy P. o refundację kosztów kształcenia młodocianego pracownika, tym samym dotrzymując trzymiesięcznego terminu na złożenie tegoż wniosku. Na zakończenie swoich wywodów Spółka powołała się na wyrok NSA z 20 sierpnia 2014 r. I OSK 1001/14, gdzie stwierdza się, że "wymagane prawem warunki do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika są spełnione dopiero wówczas, gdy młodociany zakończy proces przygotowania do zawodu i zda egzamin". W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Rozpoznając przedmiotową sprawę w tak zakreślonych granicach Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R.z 28 kwietnia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy P. z 6 marca 2023 r. odmawiającą skarżącej dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika. Zgodnie z art. 122 ust. 1 Prawo oświatowe pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał: a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle, b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy; 3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1. Z kolei stosownie do art. 122 ust. 7 Prawo oświatowe dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3. Do wniosku należy dołączyć: 1) kopie dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1; 2) kopię umowy o pracę z młodocianym pracownikiem zawartej w celu przygotowania zawodowego; 3) kopię odpowiednio dyplomu, certyfikatu lub świadectwa, potwierdzającego zdanie egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, albo zaświadczenie potwierdzające zdanie tego egzaminu. Treść przepisu wyraźnie wskazuje, kiedy należy złożyć wniosek o dofinasowanie - w terminie 3 miesięcy od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy obu instancji prawidłowo obliczyły trzymiesięczny termin do złożenia wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Zgodnie z art. 57 § 3 k.p.a. terminy określone w miesiącach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim miesiącu, który odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca. Młodociany pracownik skarżącego zdał egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe w dniu 31 sierpnia 2022 r. Zatem z tą datą otwarty został przewidziany w art. 122 ust. 7 Prawo oświatowe trzymiesięczny termin do złożenia przez pracodawcę wniosku o dofinasowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika. W związku z tym w niniejszym przypadku wniosek o dofinansowanie powinien być złożony w terminie do 30 listopada 2023 r. Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organów obu instancji skarżąca złożyła wniosek w dniu 27 stycznia 2023 r., a więc po terminie. Odnosząc się do zarzutu skargi należy wskazać, iż w sprawie brak jest podstaw do zastosowania innego niż tu wskazany sposobu obliczania terminu. Brzmienie analizowanego przepisu jest na tyle jasne, że nie zachodzi potrzeba odwoływania się do jakichkolwiek innych metod wykładni niż wykładnia językowa. Ponadto należy dodać, że termin określony w art. 122 ust. 7 Prawo oświatowe jest terminem prawa materialnego i jako taki nie podlega on przywróceniu. Jednolite jest bowiem stanowisko doktryny i judykatury, iż tylko terminy procesowe mogą podlegać w przypadku ich uchybienia przywróceniu, natomiast terminy materialne, od których zachowania zależy możliwość dochodzenia przez stronę określonego uprawnienia nie podlegają przywróceniu, bowiem uprawnienie strony obwarowane określonym terminem, do którego może ona wszcząć postępowanie administracyjne z upływem przewidzianego terminu wygasa (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2005, s. 333). Oznacza to, że z upływem tego terminu upływa prawo żądania dofinansowania, a wniosek złożony po terminie podlega rozstrzygnięciu decyzją o odmowie przyznania dofinansowania (por. wyrok NSA z 16 czerwca 2009 r., I OSK 95/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie w nawiązaniu do zarzutów skargi Sąd wyjaśnia, że art. 122 ust. 7 Prawo oświatowe – w obecnej wersji obowiązuje od 1 września 2017 r., zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r., poz. 60). Wówczas został uchylony art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2016 r. poz. 1943, 1954, 1985 i 2169), który do tego czasu regulował materię związana z dofinasowaniem kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Brzmienie tego przepisu było analogiczne jak art. 122 ustawy Prawo oświatowe. W szczególności zaś zdanie 1 ust. 7 art. 70b posiadało brzmienie następujące: "Dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2". W tym zakresie brzmienie obecnie obowiązującej i poprzedniej ustawy jest zatem identyczne. Trzeba zwrócić uwagę, że przepis art. 70b ust. 7 ustawy Prawo oświatowe miał odmienne brzmienie do dnia 31 sierpnia 2012 r. Zgodnie z jego ówczesną treścią przedmiotowe dofinansowanie było przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Począwszy od 1 września 2012 r., na skutek zmiany dokonanej ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 205 poz. 1206) przepis powyższy otrzymał brzmienie, które przytoczono na wstępie rozważań, zastosowane również na gruncie ustawy Prawo oświatowe w art. 122 ust. 7. Od tego czasu zachodziła zatem ciągłość wymogu dotyczącego terminu złożenia wniosku o dofinansowanie, jak też charakteru tego terminu. Powołany przez skarżącą wyrok NSA dotyczył poprzednio obowiązującego stanu prawnego. Reasumując Sąd stwierdza, że prawidłowo w rozpoznawanej sprawie organy - po ustaleniu, że złożenie wniosku nastąpiło po terminie - odmówiły przyznania dofinansowania. Zarzuty skargi okazały się bezzasadne. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a, oddalił skargę.