VIII SA/Wa 459/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2010 r. sprawy ze skargi P. M. – wspólnika spółki cywilnej D. w B. na pismo Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" oddala skargę. W dniu [...] maja 2009 r. do [...] Oddziału Regionalnego w Warszawie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) wpłynął złożony na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) wniosek podmiotu o nazwie "D.A." spółka cywilna o przyznanie pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw". Z wniosku wynika, że wspólnikami wnioskującej spółki cywilnej są: P.M. i R.M.. Pismem z dnia [...] lutego 2010 r. [...] Oddział Regionalny ARMiR w P. (zwany w dalszej części uzasadnienia także "Agencją") odmówił przyznania ww. spółce cywilnej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, że powyższe nastąpiło z powodu zaistnienia okoliczności określonych w § 18 ust. 1 wskazanego rozporządzenia z dnia 17 lipca 2008 r. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2008 r., Nr 139, poz. 883 ze zm.). Agencja wskazała, że z § 15 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, iż w jednym roku można złożyć jeden wniosek o przyznanie pomocy. Ze złożonego wniosku wynika zaś, że wspólnik spółki cywilnej "D.A." – P.M. występuje również jako wspólnik innych spółek cywilnych, które złożyły w 2009 r. wnioski w ramach działania 312 "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw". W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa (pismo z dnia [...] lutego 2010 r.) wskazano na naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W uzasadnieniu wezwania podniesiono, że jedyną podstawą prawną do odmowy przyznania pomocy przed wezwaniem do usunięcia nieprawidłowości lub braków we wniosku stanowi § 18 ust. 1 rozporządzenia. W niniejszej sprawie w żaden sposób nie naruszono dyspozycji ww. przepisu, dlatego też Agencja odmówiła przyznania pomocy bez podstawy prawnej. Nadto, wzywający do usunięcia naruszenia prawa podniósł, iż to spółka cywilna jako przedsiębiorstwo, a nie jej wspólnik, jest podmiotem wnioskującym o pomoc i beneficjentem tej pomocy. Dodał również, że nie można twierdzić, iż został naruszony § 15 ust. 1 rozporządzenia z uwagi na wyłączenie wynikające z ust. 2 § 15 rozporządzenia. W konkluzji wskazał, że nie jest zabronione, a wręcz dozwolone, składanie wniosków przez osobę prawną i wspólników spółki cywilnej. Osoba prawna składa wniosek we własnym imieniu natomiast wspólnicy spółek cywilnych składają wniosek w imieniu przedsiębiorstwa prowadzonego wspólnie w ramach spółki cywilnej. Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, iż organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (pełnomocnik organu złożył ją do Sądu dopiero na rozprawie w dniu [...] września 2010 r.). Na rozstrzygnięcie z [...] lutego 2010 r. została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez wspólnika spółki cywilnej "D.A." z siedzibą w B., tj. przez P.M.. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego aktu w całości oraz o stwierdzenie uprawnienia do ubiegania się przez wspólników spółki cywilnej o przyznanie wnioskowanej pomocy finansowej. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca powtórzyła argumentację prezentowaną w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Wskazała także, że jedyną podstawą do odmowy przyznania pomocy przed wezwaniem do usunięcia nieprawidłowości lub braków we wniosku stanowi § 18 ust. 1 rozporządzenia, nie stanowi zaś samoistnej takiej podstawy § 18 ust. 6 rozporządzenia, gdyż uregulowanie to dotyczy odstąpienia od wezwań, jeśli zachodzą przesłanki z § 18 ust. 1 rozporządzenia. Nie naruszono zaś § 18 ust. 1 rozporządzenia, dlatego odmowa nastąpiła bez podstawy prawnej. Skarżący podkreślił, że beneficjentem pomocy może być spółka cywilna. Zdaniem skarżącego nie można twierdzić, że został naruszony § 15 ust. 1 rozporządzenia ze względu na wyłączenie wynikające z § 15 ust. 2 rozporządzenia. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd zauważa, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, Sąd uznał, że rozstrzygnięcie to jest prawidłowe - wydane w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawidłowo zastosowane przepisy prawa. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że kwestie przyznawania pomocy finansowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 w zakresie działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" mają swoje źródło w stosownych regulacjach podjętych przez Unię Europejską, natomiast w zakresie przepisów krajowych kwestie te określa ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) zwana dalej "ustawą o wspieraniu" oraz wydane na jej podstawie przywoływane już wyżej, rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2008 r. Nr 139, poz. 883 ze zm. zwane dalej "rozporządzenie z dnia 17 lipca 2008 r.". W rozstrzyganej sprawie przedmiotem skargi jest akt z zakresu administracji publicznej o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przedmiotowy akt dotyczy odmowy przyznania pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw", o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 18 ustawy o wspieraniu, zgodnie z którym program (Program Rozwoju Obszarów Wiejskich) jest realizowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i obejmuje między innymi tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw. Należy wskazać, że zaskarżony akt wymaga uzasadnienia zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy o wspieraniu, w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę w formie pisemnej o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. W myśl art. 22 ust. 2 powołanej ustawy, do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy (czyli m.in. na mocy art. 5 ust. 1 pkt 18 ustawy o wspieraniu - postępowań w ramach programu tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw) prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników, organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast ustęp 3 art. 22 ustawy o wspieraniu określa sposób załatwienia sprawy. Mianowicie, w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania prawa pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej o odmowie jej przyznania. Na negatywne rozstrzygnięcie zgodnie z art. 22 ust. 4 wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że Agencja odmówiła przyznania pomocy powołując się m.in. na zaistnienie okoliczności o których mowa w § 18 ust. 1 rozporządzenia z dnia 17 lipca 2008 r., zgodnie z którym, w przypadku gdy w danym okresie składania wniosków wnioskodawca złożył więcej niż jeden wniosek o przyznanie pomocy, pomocy nie przyznaje się. Stwierdzenie tej okoliczności podczas wstępnej weryfikacji wniosku wyklucza prawo do innego potraktowania wniosku niż odmowa udzielenia pomocy, ponieważ w kwestii przyznania pomocy nie może być dowolności i uznaniowości. Podnieść także należy, iż jak stwierdzono już wyżej rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju z dnia 17 lipca 2008 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania ,,Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz.U. z 2008 r., Nr 139, poz. 883 ze zm.) określa szczegółowe warunki i tryb przyznawania oraz wypłaty pomocy w ramach tego działania. I tak o pomoc w ramach tego działania mogą ubiegać się różne podmioty – między innymi, zgodnie z § 7 wspólnicy spółki cywilnej jeżeli: 1) warunki, o których mowa w zaleceniu nr 2003/361/WE, są spełnione w odniesieniu do działalności wykonywanej w ramach spółki cywilnej; 2) każdy ze wspólników wykonuje we własnym imieniu działalność gospodarczą jako mikroprzedsiębiorca; 3) każdy ze wspólników spełnia warunki określone w § 4 pkt 1 lit.b-g i pkt 2 – w przypadku gdy wspólnik jest osobą fizyczną; 4) każdy ze wspólników spełnia warunki wymienione w § 4 pkt 1 lit. e i pkt 2 oraz § 6 pkt 4, a jego siedziba lub oddział znajduje się w miejscowości, o której mowa w § 6 pkt 3 – w przypadku gdy wspólnik jest osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej; 5) siedziba lub oddział każdego ze wspólników w ramach prowadzonej spółki cywilnej oraz w przypadku operacji związanych z budową, przebudową, remontem połączonym z modernizacją, wyposażeniem lub zagospodarowaniem nieruchomości objętej operacją – miejsce położenia nieruchomości znajdują się w miejscowości, o której mowa w § 5. Zgodnie z § 15 ust.1 w jednym roku można złożyć jeden wniosek o przyznanie pomocy. W sytuacji gdy wnioskodawca złożył w jednym okresie składnia wniosków więcej niż jeden wniosek, Agencja nie przyznaje pomocy. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że wnioskodawcą nie może być spółka cywilna jako podmiot uczestniczący w ramach procedury przyznawania pomocy w ramach działania – tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw. Kwestia statusu spółki cywilnej w ramach postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministarcyjnego była przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 28.10.2008, syg. akt GPS 5/08- ONSAiWSA 2009/1/3). W wyżej wskazanym wyroku Sąd wskazał, że: ,,Spółka cywilna do żadnej z grup podmiotów wymienionych w art. 25 p.p.s.a. nie należy. W tym stanie rzeczy spółki cywilne nie mają zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministarcyjnym. Ponieważ przedsiębiorcami, zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej są wspólnicy spółki cywilnej, to oni jako przedsiębiorcy związani umową spółki cywilnej, mogą występować jako strona postępowania administracyjnego, a następnie jako strona postępowania sądowego’’. Z powyższego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, które Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela wynika, że wniosek wspólników spółki cywilnej należy traktować jako wniosek kilku mikroprzedsiębiorców, którzy będą realizować wskazaną we wniosku operację w ramach spółki cywilnej. Nie można zaakceptować stanowiska skarżącego, iż jest to wniosek ,,w imieniu przedsiębiorstwa prowadzonego w ramach spółki cywilnej’’. Z pojęciem ,,przedsiębiorstwa‘’ złączone jest pojęcie przedsiębiorcy, którym w świetle zapisu art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2007 roku, Nr 155, poz. 1095 ze zm., dalej jako ustawa o swobodzie działalności gospodarczej) jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Tak więc każdy ze wspólników spółki cywilnej prowadzi własne przedsiębiorstwo i łączy ich tylko stosunek obligacyjny. Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z § 10 rozporządzenia pomoc jest przyznawana na operację i wspólnicy spółki cywilnej składają jeden wniosek pomocowy. Organ w sytuacji gdy ustalił, że P.M. jako wspólnik spółki cywilnej "D. A." - w okresie naboru w 2009 roku, będąc wspólnikiem tej jak również kilku innych spółek cywilnych, które złożyły wnioski pomocowe w 2009 r. w ramach przedmiotowego działania – pismem z dnia [...] lutego 2010 roku, odmówił przyznania pomocy co do wniosku złożonego przez wspólników spółki cywilnej – ,,D. A.’’ – P.M. i R.M., powołując się na przepisy § 15 ust.1 i § 18 ust.1 ww. rozporządzenia. Zdaniem organu wnioskodawca złożył więcej niż jeden wniosek w danym okresie składania wniosków. W ocenie Sądu pogląd ten należy podzielić. Należy zauważyć, że prawodawca wprowadzając ograniczenie podmiotowe, iż jeden wnioskodawca może złożyć tylko jeden wniosek w ciągu roku, miał na celu aby jak najwięcej podmiotów mogło skorzystać z pomocy w ramach działania ,,Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw’’. Pomoc w świetle przepisu § 9 ust.1 pkt 4 rozporządzenia jest przyznawana wspólnikom spółki cywilnej, jeżeli są spełnione warunki określone w § 7, oraz jednemu ze wspólników, co do którego pozostali wspólnicy wyrazili zgodę na nadanie numeru identyfikacyjnego, został nadany numer identyfikacyjny. W przedmiotowej sprawie P.M., jako wspólnik innych spółek cywilnych, ubiegał się o przyznanie takiej pomocy w każdej z nich – okoliczność niesporna. Należy uznać za trafne stanowisko organu, że wnioski pomocowe złożone przez wspólników spółek cywilnych gdzie występuje ten sam wspólnik winny być na podstawie § 18 ust.1 w związku z § 15 ust.1 rozporządzenia załatwione odmownie jako złożone przez tego samego wnioskodawcę. W myśl bowiem § 18 ust. 1 rozporządzenia jeżeli wniosek o przyznanie pomocy nie został wypełniony we wszystkich wymaganych pozycjach lub nie dołączono do niego co najmniej jednego z dokumentów, których niedołączenie skutkuje nieprzyznaniem pomocy, lub wniosek nie został złożony w terminie, o którym mowa w § 14 ust. 2, lub w danym okresie składania wniosków jeden wnioskodawca złożył więcej niż jeden wniosek, Agencja nie przyznaje pomocy. Za takim stanowiskiem organu przemawia również analiza przepisu § 10 ust.1 ww. rozporządzenia, który stanowi, że pomoc w ramach tego działania przyznawana jest na realizowaną operację. Tak więc wniosek pomocowy mimo, że w przypadku wspólników spółki cywilnej realizowany przez nich wszystkich, stanowi jedną całość. Wbrew zarzutom skargi zauważyć należy, iż wskazany w niej § 18 ust. 6 cyt. wyżej rozporządzenia nie był podstawą wydania zaskarżonego pisma. Mając na uwadze całokształt powyższych okoliczności na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku. ----------------------- 7