VIII SA/Wa 461/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Wroczyński, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Krawczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 21 maja 2025 r. znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z 17 września 2024 r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącej A. Ś. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pani A.Ś. (dalej: Skarżąca lub Strona) wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: SKO lub Kolegium) z 21 maja 2025r., znak [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty G. (dalej: organ I instancji lub Starosta) z dnia 3.04.2025r., znak: [...] nakładającą na stronę karę pieniężną w wysokości 500,00 zł z tytułu naruszenia obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu marki [...] nr rej. [...] nr VIN: [...], w terminie 30 od dnia jego nabycia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. uchybienia art. 73aa ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20.06.1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2024 r., poz. 1251, dalej: u.p.r.d.). Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie sprawy: Zgonie z niekwestionowanym stanem faktycznym, Skarżąca nabyła w drodze spadku po zmarłym mężu pojazd marki [...] nr rej. [...] nr VIN. Jak wynika z postanowienia o nabycia spadku, mąż Skarżącej zmarł 24 lutego 2023 r. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku Sądu Rejonowego w G. I Wydział Cywilny z dnia 19 czerwca 2024r., sygn. akt I [...] uprawomocniło się dnia 27 czerwca 2024r. Wniosek o rejestrację ww. pojazdu Skarżąca złożyła w dniu 2 września 2024r. Skarżąca, w toku postępowania wyjaśniła, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku otrzymała pocztą 30 sierpnia 2O24r. Starosta, 2 kwietnia 2025r. wydał decyzję, w której orzekł o nałożeniu na Stronę kary pieniężnej w wysokości 500,00 zł z tytułu naruszenia obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie 30 dni od dnia jego nabycia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. uchybienia art. 73aa ust. 1 pkt 1 ustawy p.r.d. Uznał, że termin na złożenie zawiadomienia o nabyciu pojazdu biegł od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. W wyniku rozpatrzenia odwołania Skarżącej, Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium uznało, że Skarżąca nie dopełniła obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu, gdyż powinna złożyć wniosek o rejestrację przedmiotowego pojazdu do dnia 29 lipca 2024 r. Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji prowadząc przedmiotowe postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej, nie naruszył przepisów prawa materialnego oraz kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Stronie został zapewniony czynny udział w prowadzonym postępowaniu. Kolegium wyjaśniło, że termin na złożenie wniosku o rejestrację pojazdu nabytego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 73aa ust. 1 pkt 1 ustawy p.r.d., ma charakter materialnoprawny i jako taki nie podlega przedłużeniu ani przywróceniu na zasadach określonych w k.p.a.. W ustawie brak jest także regulacji szczególnej umożliwiającej konwalidowanie niezłożenia ww. wniosku w wymaganym terminie. W świetle powyższego uznało, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie mają znaczenia okoliczności podniesione w odwołaniu oraz w ww. piśmie strony z dnia 2 września 2024r. Kolegium wyjaśniło też, że zgodnie z art. 140n ust. 6 ustawy p.r.d., w przypadku przedmiotowej kary pieniężnej nie mają zastosowania: art. 189 d, art. 189e, art. 189f k.p.a. Strona zaskarżyła omówioną decyzję SKO w całości. Zarzuciła błędne zastosowanie art. 73aa ust. 1 pkt 1, art. 140mb oraz art. 140n ust. 5 ustawy p.r.d. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., zamiast art. 140m pkt 2 oraz art. 40n ust. 6 u.p.r.d. w wersji obowiązującej do 31 grudnia 2023 r., w zw. z art. 14 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw. Podnosząc te zarzuty, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty G. stanowiły przepisy art. 73aa ust. 1 pkt 1 oraz art. 140mb p.r.d. – w brzmieniu tej ustawy obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Zgodnie z art. 73aa ust. 1 właściciel nabytego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu zobowiązany jest złożyć wniosek o jego rejestrację w terminie 30 dni od dnia jego nabycia. Z kolei w myśl art. 140 mb ust. 1, kto będąc właścicielem pojazdu obowiązanym do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie, o którym mowa w art. 73aa ust. 1, nie złoży tego wniosku w terminie, podlega karze pieniężnej w wysokości 500 zł. Dodatkowo w myśl art. 140n ust. 6 p.r.d. – w wersji obowiązującej od 1 stycznia 2024 r. – do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140ma i art. 140mb, przepisów art. 189d – 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego nie stosuje się. Obowiązek zgłaszania nabycia pojazdów określony w art. 73aa ustawy p.r.d. został wprowadzony na mocy art. 2 pkt 2, pkt 9 oraz pkt 10 ppkt b) ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz.U. z 2023 r., poz. 1394 , dalej: ustawa nowelizująca). W myśl art. 14 pkt 3 ustawy nowelizującej, w przypadku gdy pojazd nabyty na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – przed dniem 1 stycznia 2024 r., do spraw związanych z rejestracją oraz zawiadamianiem o zbyciu albo nabyciu pojazdu stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2 (to jest ustawy p.r.d.), w brzmieniu dotychczasowym. Z treści art. 14 pkt 3 wynika zatem, iż w przypadku gdy pojazd został nabyty na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed dniem 1 stycznia 2024 r., konsekwencje prawne niedochowania przez nabywcę związanych z tym obowiązków określa ustawa p.r.d. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Organy orzekające w sprawie przyjęły, iż nabycie przez skarżącą pojazdu w drodze dziedziczenia po zmarłym mężu nastąpiło na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Stąd też, konsekwencją tego uznania było zastosowanie przez organy przepisów ustawy p.r.d. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Ustalenie to było jednakże nieprawidłowe, gdyż nabycie własności (współwłasności) pojazdu nastąpiło z chwilą otwarcia spadku. Z treści art. 922 § 1 kodeksu cywilnego wynika, iż prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób będących spadkobiercami. Zgodnie z art. 924 k.c. spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy. Z kolei w myśl art. 925 k.c. spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. W orzecznictwie sądowym, na gruncie powyższych przepisów przyjmuje się jednolicie, iż postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter deklaratoryjny, a więc nie kształtuje nowego, ale stwierdza istniejący stan prawny. Przepisy prawa cywilnego łączą nabycie spadku z chwilą otwarcia spadku (art. 925 k.c.), a otwarcie spadku następuje z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 k.c.). Zatem nabycie praw i obowiązków wchodzących w skład spadku nie jest uzależnione ani od złożenia przez spadkobiercę oświadczenia o przyjęciu spadku, ani też od uzyskania przez niego orzeczenia właściwego organu państwowego. Inaczej mówiąc, związanie przez ustawę nabycia spadku przez spadkodawcę ze zdarzeniem prawnym, jakim jest śmierć osoby fizycznej oznacza, że z chwilą śmierci spadkodawcy (a więc z chwilą otwarcia spadku), spadkobierca wchodzi z mocy samego prawa w ogół praw i obowiązków należących do spadku, (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 1 marca 2022 r., I NSNc 39/21, LEX nr 3345088, a także uchwała SN z 20 listopada 1992 r., III CZP 140/92, OSNC 1993 Nr 4, poz. 64; wyrok SN z 23 stycznia 2013 r., I CSK 262/12). To chwila śmierci spadkodawcy decyduje o tym, kto jest spadkobiercą (postanowienie SN z 22 maja 2019 r., I NSNc 3/19, LEX nr 2671026). W świetle powyższego przyjąć należało, iż skarżąca nabyła spadek po swoim mężu, a zatem również własność pojazdu z chwilą jego śmieci, tzn. dnia 24 lutego 2023 r. Skoro zatem Skarżąca nabyła własność przedmiotowego pojazdu w dniu 24 lutego 2023 r., to spełniony został wynikający z art. 14 pkt 3 ustawy nowelizującej z dnia 7 lipca 2023 r. warunek nabycia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed dniem 1 stycznia 2024 r. W konsekwencji, w sprawie niniejszej zastosowanie znajdują przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu "dotychczasowym", tzn. obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Do tej daty przepis art. 140mb p.r.d. stanowił, iż kto: 1) będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 2) będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu – podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Jak wynika przy tym z treści art. 140n ust. 6 p.r.d. w wersji obowiązującej do 31 grudnia 2023 r., do kar pieniężnych, o których mowa m.in. w art. 140mb, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że zakres wynikających z u.p.r.d. obowiązków Skarżącej związanych z nabyciem w drodze dziedziczenia w dniu 24 lutego 2023 r. własności opisywanego pojazdu należy ustalić według brzmienia tej ustawy obowiązującego do 31 grudnia 2023 r., przy czym w sprawie niniejszej do kary pieniężnej związanej z brakiem zawiadomienia starosty w ustawowym terminie o nabyciu tego pojazdu zastosowanie znajdują przepisy działu IVa k.p.a., w tym m.in. art. 189d – 189f tej ustawy, regulujące dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, jak również odstąpienie od jej nałożenia ze względu na wskazane w ustawie okoliczności. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały zatem wydane z naruszeniem prawa materialnego polegającym na błędnym zastosowaniu w niniejszej sprawie przepisów art. 73aa ust. 1 pkt 1, art. 140mb oraz art. 140n ust. 6 p.r.d. w brzmieniu tej ustawy obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., zamiast art. 140mb pkt 2 oraz art. 140n ust. 6 p.r.d. w wersji obowiązującej do 31 grudnia 2023 r. w związku z art. 14 pkt 3 przywołanej wcześniej ustawy nowelizującej z dnia 7 lipca 2023 r. Konsekwencją tego było również błędne niezastosowanie w opisywanej sprawie przepisów działu IVa k.p.a. Z tych przyczyn, zaskarżoną decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Nie przesądzając obecnie o wyniku sprawy, po ponownym jej rozpoznaniu przez organy wskazać należy, iż w toku ponownego jej rozpoznania organ I instancji winien uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną, tzn. zastosować przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, w tym art. 140mb pkt 2 oraz art. 140n ust. 6 w wersji obowiązującej do 31 grudnia 2023 r., przy czym ewentualnie, w razie potrzeby, organ powinien zwrócić się do skarżącej o dodatkowe wyjaśnienia celem oceny przesłanek wynikających z art. 189d – 189f k.p.a. (art. 153 p.p.s.a.). Oczywiście nie ma również przeszkód, by w toku ponownego rozpoznania sprawy strona z własnej inicjatywy przedłożyła organowi ewentualne dodatkowe wyjaśnienia jakie uzna za niezbędne celem wszechstronnego jej rozpatrzenia. Organy rozważą przy tym na tle art. 189d i art. 189f k.p.a. okoliczności związane z tym, jaki był wpływ Skarżącej na uzyskanie odpisu prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Zawarte w pkt II sentencji wyroku rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w treści art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącej kwotę składa się równowartość uiszczonego należnego wpisu od skargi (100 zł) zł.