VIII SA/Wa 465/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania administracyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2012 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy", "Kolegium"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a.") po rozpoznaniu odwołania M. G. (dalej: "skarżąca") od decyzji Starosty Z. (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] stycznia 2012 r., znak: [...] umarzającej wznowione postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] stycznia 1996 r., znak: [...] stwierdzającą, że grunty położone w miejscowości L. gmina P. o powierzchni ogólnej [...]ha składające się z działek oznaczonych w ewidencji gruntów nr[...], [...], [...], [...], [...], [...],[...]stanowią Wspólnotę Gruntową Wsi L. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. U podstaw podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. Kierownik Urzędu Rejonowego w Z. ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 1996 r. stwierdził, że grunty położone we wsi L., gmina P. o powierzchni ogólnej [...]ha składające się z działek oznaczonych w ewidencji gruntów numerami:[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] stanowią wspólnotę gruntową wsi L. gm. P. Od powyższej decyzji skarżąca w dniu [...] października 2010 r. złożyła odwołanie, w którym podała, że jej rodzice J. Ś. i M. Ś. byli właścicielami działki nr[...], położonej we wsi L. Działka ta pomyłkowo została objęta ww. decyzją ustalającą, które grunty wchodzą w skład wspólnoty gruntowej wsi L. Jednocześnie skarżąca dołączyła postanowienie Sądu w sprawie nabycia spadku po zmarłych rodzicach. Wraz z odwołaniem złożyła również wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia wskazując, że mieszka poza L. i ani ona ani jej matka nie zostały powiadomione, jako strony postępowania, o wydaniu przedmiotowej decyzji. W toku dalszego postępowania, po wydaniu szeregu rozstrzygnięć w niniejszej sprawie, postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. znak: [...] Kolegium uchyliło postanowienie Starosty Z. z dnia [...] lipca 2011 r. i orzekło o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] stycznia 1996 r. znak:[...], z przyczyny określonej w art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Następnie Starosta Z. po ponownej analizie materiału dowodowego, decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. znak: [...] działając na podstawie art. 146 § 1 pkt 1 oraz art. 151 § 2 k.p.a. umorzył wznowione postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] stycznia 1996 r., stwierdzającą, że grunty położone w miejscowości L. gmina P. o powierzchni ogólnej [...] ha składające się z działek oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...] stanowią Wspólnotę Gruntową Wsi L. Powodem takiego rozstrzygnięcia był upływ pięcioletniego okresu od doręczenia decyzji, określonego w art. 146 § 1 k.p.a. We wniesionym odwołaniu skarżąca nie zgodziła się z powyższą decyzją organu I instancji i podtrzymała swój wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego mającego na celu przywrócenie prawa własności. Kolegium wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2012 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] stycznia 2012 r. podnosząc, iż uprawnionym do udziału we wspólnocie gruntowej wsi L. był J. Ś. (ojciec skarżącej) - poz. [...] wykazu uprawnionych we wspólnocie gruntowej wsi L., zatwierdzonego ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] lutego 1996 r., znak: [...]. Powołało się na brzmienie art. 146 § 1 k.p.a. Wskazało, iż z art. 146 §1 k.p.a. wyraźnie wynika, że uchylenie decyzji z przyczyny określonej w art. 145 §1 pkt 4 k.p.a., nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Po upływie wskazanego okresu organy administracji publicznej tracą kompetencję do merytorycznego rozpoznawania sprawy. Upływ pięcioletniego terminu jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały. Prowadzenie postępowania po upływie okresu przedawnienia naruszałoby zasadę trwałości decyzji administracyjnej, której podstawową funkcją jest stabilizacja stosunków prawnych. Organ odwoławczy podniósł, iż w rozpatrywanej sprawie skarżąca w dniu [...] marca 2010 r. wniosła podanie o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] stycznia 1996 r. w sprawie ustanowienia wspólnoty gruntowej wsi L. Decyzja ta została doręczona sołtysowi wsi L. i Wójtowi Gminy P. w dniu [...] stycznia 1996 r. oraz, jak wynika z informacji Urzędu Gminy P., była wywieszona na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy P. od [...] do [...] stycznia 1996 r. i w budynku zlewni mleka w L. w dniach od [...] do [...] stycznia 1996 r. Kolegium wskazało, iż opisany powyżej sposób doręczenia decyzji stronom jest zgodny z dyspozycją art. 6 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. Nr 28, poz. 169 ze zm.). Zważywszy powyższe Kolegium uznało, iż organ I instancji prawidłowo ustalił, że ostatnim dniem pięcioletniego terminu do skutecznego wniesienia wniosku o wznowienie postępowania był dzień [...] stycznia 2001 r., natomiast złożenie przez skarżącą wniosku w dniu [...] marca 2010 r. nastąpiło z uchybieniem pięcioletniego terminu określonego w art. 146 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy wskazał, iż z chwilą upływu ww. okresu w sprawie rozpoznawanej w trybie wznowienia postępowania, organ administracji publicznej traci kompetencję do rozstrzygania sprawy co do istoty. Oznacza to, że wznowione postępowanie z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. po upływie pięcioletniego terminu staje się bezprzedmiotowe i na podstawie art. 105 §1 k.p.a. podlega umorzeniu. Na powyższą decyzję z dnia [...] marca 2012 r. skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj.: – art. 7, art. 8 k.p.a. w związku z art. 39 i art. 40 § 1 k.p.a., które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy; – art. 146 § 1 k.p.a. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Uzasadniając skarżąca wskazała, iż stanowisko Kolegium jest błędne i wydane zostało z obrazą przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zauważyła, że opisany w zaskarżonej decyzji sposób doręczenia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] stycznia 1996 r. stronom postępowania jest niezgodny z dyspozycją art. 39 i art. 40 § 1 k.p.a., które stanowią, iż organ administracji publicznej pisma doręcza stronie za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Wskazała, iż naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem spowodowało to, że organ odwoławczy niewłaściwie zastosował art. 146 § 1 k.p.a. twierdząc, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że ostatnim dniem pięcioletniego terminu do skutecznego wniesienia wniosku o wznowienie postępowania był dzień [...] stycznia 2001 r., kiedy to w ocenie skarżącej termin przedawnienia jeszcze nie upłynął, albowiem jej spadkodawca, ani żaden ze spadkobierców po J. Ś., nigdy nie został skutecznie powiadomiony o rozstrzygnięciu z dnia [...] stycznia 1996 r. pomimo, że organ administracyjny znał adres strony przedmiotowego postępowania, ponieważ ten ponosił ciężary związane z opłacaniem podatku od nieruchomości w gminie P. W ocenie skarżącej powyższe zachowanie organu, w znaczący sposób pozbawia skarżącą zaufania do władzy publicznej poprzez zaniechanie powiadomienia za zwrotnym potwierdzeniem odbioru strony toczącego się ówcześnie postępowania, a jedynie ograniczenie się do doręczenia decyzji Sołtysowi wsi L. i Wójtowi Gminy P., czy też wywieszenia decyzji na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy oraz w budynku zlewni mleka w L. Skarżąca podniosła, iż taki sposób doręczenia decyzji w stosunku do J. Ś. uznać należy za bezskuteczny, albowiem ani on, ani żaden z pozostałych spadkobierców nie miał możliwości zapoznania się z zapadłym rozstrzygnięciem. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "p.p.s.a."). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sprawowanej przez Sąd w niniejszej sprawie, była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] stycznia 2012 r., umarzająca wznowione postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] stycznia 1996 r. stwierdzającą, że grunty położone w miejscowości L. gmina P. o powierzchni ogólnej [...] ha składające się z działek oznaczonych w ewidencji gruntów nr[...], [...], [...], [...], [...], [...],[...]stanowią Wspólnotę Gruntową Wsi L. Wydane w kontrolowanej sprawie rozstrzygnięcia podjęte zostały z uwzględnieniem przepisów regulujących jeden z nadzwyczajnych trybów weryfikowania orzeczeń administracyjnych tj. wznowienia postępowania. Tryb ten umożliwia wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia administracyjnego dotkniętego kwalifikowaną wadą o charakterze formalnym, a jego skuteczność uzależniona jest od wykazania zaistnienia jednej z przesłanek wymienionych w sposób taksatywny w przepisie art. 145 § 1 pkt 1 – 8 k.p.a., wskazanej przez podmiot, który inicjuje czynności procesowe. Ustalenie tej okoliczności następuje w toku postępowania, którego przeprowadzenie musi być poprzedzone postanowieniem o wznowieniu postępowania, wydanym na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. Inicjatywę w zakresie wszczęcia postępowania wznowieniowego ustawodawca – generalnie – przyznał organowi administracji publicznej, który orzekał w sprawie oraz stronie postępowania, czyli podmiotowi legitymowanemu wg kryteriów wskazanych w art. 28 k.p.a. W kontrolowanej sprawie żądanie wszczęcia postępowania zgłoszone zostało przez skarżącą, a postanowieniem Kolegium z dnia [...] listopada 2011 r. zostało wznowione postępowanie zakończone ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] stycznia 1996 r. z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zauważyć należy, że ustawodawca regulując tryb wznowienia postępowania ustanowił w nim również gwarancje dla zasady trwałości decyzji ostatecznej określając w przepisie art. 146 § 1 i § 2 k.p.a. negatywne przesłanki uchylenia decyzji administracyjnej w postępowaniu wznowieniowym. Z treści wskazanego przepisu art. 146 § 1 k.p.a. wynika m.in., że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Istotną okolicznością zatem jest, że z akt sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że kwestionowana decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] stycznia 1996 r. w sprawie ustanowienia wspólnoty gruntowej wsi L. została doręczona sołtysowi wsi L. i Wójtowi Gminy P. w dniu [...] stycznia 1996 r. oraz była wywieszona na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy P. od [...] do [...] stycznia 1996 r. i w budynku zlewni mleka w L. w dniach od [...] do [...] stycznia 1996 r. Wskazany powyżej sposób doręczenie decyzji stronom tegoż postępowania jest zgodny z dyspozycją art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. nr 28, poz. 169 ze zm.), który stanowi, iż "decyzje w sprawach wymienionych w ust. 1 i 2 podaje się do wiadomości uprawnionych do udziału we wspólnocie w sposób przyjęty w danej miejscowości oraz ogłasza się je przez wywieszenie w urzędzie gminy na okres 14 dni. Po upływie tego okresu decyzję uważa się za doręczoną wszystkim uprawnionym do udziału". Powyższe zostało potwierdzone stosownymi pismami urzędowymi (w aktach administracyjnych). Zdaniem Sądu zarzuty wadliwości sposobu ogłoszenia tej decyzji są całkowicie błędne, dlatego też zarzut naruszenia art. 39 i art. 40 k.p.a. należy uznać za bezzasadny. Odnosząc powyższą okoliczność do treści art. 146 § 1 k.p.a. w części wcześniej przywołanej oraz uwzględniając fakt, że w rozpoznawanej sprawie jako podstawa wznowienia postępowania wskazana została sytuacja określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., stwierdzić należy, że 5 – cio letni okres, o którym mowa w przepisie art. 146 § 1 k.p.a. upłynął z dniem [...] stycznia 2001 r. przy zastosowaniu reguły ustanowionej w art. 57 § 1 k.p.a. Sąd stwierdza zatem, iż przepis art. 145 § 1 k.p.a. jest przepisem bezwzględnie obowiązującym, co oznacza, że wystąpienie przesłanki upływu pięciu lat od daty doręczenia lub ogłoszenia decyzji skutkuje niemożnością uchylenia bądź zmiany kwestionowanej decyzji. Z upływem tego okresu organy administracji publicznej tracą kompetencje do merytorycznego rozpoznania sprawy. A zatem słusznie organy wywiodły, iż złożenie wniosku przez skarżącą w dniu [...] marca 2010 r. nastąpiło z uchybieniem terminu określonego w art. 146 § 1 k.p.a., co oznacza, iż wznowione postępowanie stało się bezprzedmiotowe i na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. podlega umorzeniu. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie dopatrzył się także podniesionych w skardze naruszeń przepisów postępowania tj. art. 146 § 1 k.p.a., jak i art. 7, art. 8 k.p.a. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, iż przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa oraz że organ podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Z powyższych względów, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.