VIII SA/Wa 465/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2013 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak [...] po rozpatrzeniu odwołania A. S. (dalej: "skarżąca") od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta P. z dnia [...] marca 2013 r., znak: [...], odmawiającej przyznania skarżącej dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i dokonanej ocenie prawnej. Decyzją z [...] marca 2013 r. wydaną z up. Burmistrza Miasta P., odmówiono skarżącej prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego, przyznawanego na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. Organ I instancji wyjaśnił, że w obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r. stanie prawnym, skarżąca nie spełnia podstawowej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ z akt sprawy nie wynika, by niepełnosprawność M. S. - osoby wymagającej opieki, powstała przed ukończeniem przez niego 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż przed ukończeniem 25 roku życia. Przyznawanie dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego ustalanego na podstawie przepisów dotychczasowych uzależnione jest od spełnienia warunków do przyznania tego świadczenia na podstawie przepisów znowelizowanej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponieważ warunek ten nie został spełniony wydano decyzję odmowną. Od decyzji odwołanie wniosła skarżąca podnosząc, że jej mąż jest chory na Zespół [...], czyli [...]. Choroba powstała od urodzenia i jest postępująca. Mąż wymaga codziennej opieki osoby drugiej i nie radzi sobie w codziennych czynnościach życiowych. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z [...] kwietnia 2013 r., utrzymało w mocy w/w decyzję podzielając stanowisko organu I instancji, co do prawidłowości odmowy przyznania skarżącej dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazano, że w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ustawodawca uzależnił prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od spełnienia m.in. wymogu legitymowania się przez osobę wymagającą opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei w art. 17 ust. 1 lit. b) ustawodawca postanowił, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Zatem ustalając prawo do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego, w przypadku, gdy świadczenie to przyznano na podstawie przepisów dotychczasowych należy badać, kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Ponieważ w treści przepisu art. 17 ust. 1 lit. b) ustawy ustawodawca użył pojęcia "niepełnosprawność" należało rozważyć, czy oznacza ono tylko niepełnosprawność w stopniu znacznym albo niepełnosprawność łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kolegium uznało, że w ramach jednego artykułu należy stosować to samo pojęcie i skoro uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od posiadania znacznego stopnia niepełnosprawności albo niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, to również "niepełnosprawność", o której mowa w art.17 ust. 1 lit. b) ustawy należy rozumieć, że ma to być niepełnosprawność w stopniu znacznym, albo niepełnosprawność łącznie ze wskazaniami. Zatem, zdaniem organu, ponieważ w stanie faktycznym niniejszej sprawy, mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to ten znaczny stopień niepełnosprawności musiał powstać nie później niż do ukończenia przez niego 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do 25 roku życia. Jak wynika z orzeczenia, znaczny stopień niepełnosprawności, do którego został zaliczony mąż skarżącej, datuje się od [...] października 2005 r., a więc gdy miał on ukończone 50 lat. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1 lit. b) ustawy i dlatego nie było podstaw do przyznania skarżącej dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego, a argument, że niepełnosprawność powstała od urodzenia nie może być uwzględniony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zakwestionowała powyższe rozstrzygnięcie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta P., odmawiającą przyznania skarżącej dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.; dalej: "u.ś.r.") w związku ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548; dalej "ustawa zmieniająca"). Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. przyznano skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem od dnia [...] maja 2010 r. na czas nieokreślony. Zgodnie z art. 12 ust. 1-3 ustawy zmieniającej osobom, o których mowa w art. 11 ust. 1, spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz osobom, którym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, za każdy miesiąc w okresie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do dnia 30 czerwca 2013 r., w którym przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przysługuje dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis ten, czytany łącznie z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwala wyinterpretować normę prawną w następującym brzmieniu: Osobom uprawnionym do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych (tzn. na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu przed dniem 1 stycznia 2013 r.), spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych (w nowym brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r.) oraz osobom, którym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r., za każdy miesiąc w okresie od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej do dnia 30 czerwca 2013 r., w którym służy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przysługuje dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe oznacza, że aby ustalić prawo danej osoby do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego przed dniem 1 stycznia 2013 r. należy zbadać, czy osoba ta byłaby uprawniona do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach przyjętych od dnia 1 stycznia 2013 r. przez normę art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tak jak to prawidłowo zinterpretował organ II instancji prawo do w/w dodatku przysługuje zatem, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia i gdy jest to niepełnosprawność w stopniu znacznym albo niepełnosprawność łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W przedmiotowym postępowaniu (wszczętym z urzędu) przyczyną odmowy przyznania dodatku przez organ I instancji był fakt nieudowodnienia, że niepełnosprawność męża skarżącej powstała przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Gdy skarżąca załączyła do odwołania orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z którego wynika, m. in. że jej mąż M. S. jest osobą niepełnosprawną od urodzenia SKO utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję podniosło, że nie jest to niepełnosprawność w stopniu znacznym lub łącznie ze wskazaniami która powstała przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole. W ocenie Sądu postępowanie organu II instancji narusza zasadę w myśl której obowiązany jest on do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego – art. 9 kpa, zasadę prawdy obiektywnej , uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli – art. 7 kpa i 77 § 1 kpa. I tak w sytuacji, gdy Kolegium dokonało odmiennej od organu I instancji oceny przesłanek od spełnienia, których zależy nabycie prawa do przedmiotowego dodatku winno o powyższym powiadomić skarżącą wzywając do złożenia dokumentów, z których wynikałaby niepełnosprawność w stopniu znacznym bądź ze wskazaniami nabyta przez M. S. do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Należało, bowiem mieć na uwadze, że data ustalonego w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności stopnia znacznego, ustalona dla M. S. od dnia [...] października 2005 roku, podyktowana została datą złożenia wniosku (orzeczenie k. [...] akt SKO). Skarżąca na rozprawie w dniu 16 października 2013 roku oświadczyła do protokołu, że dysponuje dokumentem o stopniu niepełnosprawności męża, gdy miał 24 lata i innymi dokumentami na okoliczność jak wyżej z czasów jego dzieciństwa, ale nikt ich nie żądał ( protokół rozprawy k. 16 akt sądowych). Mając na uwadze powyższe braki, nieprawidłowości postępowania w odniesieniu się przez organ do zebranych w sprawie faktów wskazujące w konsekwencji na brak wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie może się ostać. Dokonując ponownego rozpatrzenia sprawy, organ odwoławczy uwzględni wszystkie fakty i okoliczności zgromadzone w sprawie, odpowiednio do potrzeb uzupełniając materiał dowodowy, następnie rozpatrzy cały zebrany materiał dowodowy, czemu da wyraz w uzasadnieniu podjętej decyzji. Kierując się powyższymi rozważaniami, Sąd, z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżoną decyzję. ----------------------- 1