VIII SA/Wa 467/24
WyrokWSA w Warszawie2024-08-29
Skład orzekający: Renata Nawrot, Leszek Kobylski, Marek Wroczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie rozgraniczeniowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy granica nieruchomości jest sporna, strony nie zawarły ugody, a dokumentacja geodezyjna zawiera sprzeczne dane?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nieprawidłowo umorzył postępowanie rozgraniczeniowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., gdy granica nieruchomości jest sporna, strony nie zawarły ugody, a dokumentacja geodezyjna zawiera sprzeczne dane. W takiej sytuacji organ powinien albo wydać decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości zgodnie z art. 33 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, albo, w przypadku braku możliwości ustalenia granic, umorzyć postępowanie i przekazać sprawę do rozpatrzenia sądowi na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego.Stan faktyczny
Skarżący A. C. i W. C. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy J. o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego między działkami nr [...] i [...]. Wójt umorzył postępowanie, uznając, że granica przebiega zgodnie z dokumentami, a strony nie zawarły ugody. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego, wskazując na sporną granicę i sprzeczne dane w dokumentacji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy J. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. C. i W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 12 kwietnia 2024 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy J. z dnia 29 grudnia 2023 r. znak: [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżących A. C. i W. C. solidarnie kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Syg. akt VIII SA/Wa 467/24
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 roku, znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2024 roku, poz. 572 dalej jako k.p.a.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym odwołania A. C. i W. C. od decyzji z dnia [...] grudnia 2023 roku, nr [...] wydanej przez Wójta Gminy J. umarzającej w całości postępowanie rozgraniczeniowe mające na celu ustalenie przebiegu granicy między działkami nr [...] i [...] położonymi we wsi O. w gminie J. – orzekło – utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.
Z wnioskiem o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego mającego na celu ustalenie przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] położonymi we wsi O. gmina J..
Decyzją z dnia [...] grudnia 2023 roku Wójt Gminy J. umorzył postepowanie rozgraniczeniowe.
W uzasadnieniu organ podnosił, że zgodnie z opinią biegłego geodety granica pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] przebiega zgodnie z dokumentami. E. B. wyraziła zgodę na przebieg granicy wskazywany przez geodetę, a A. Ch. – współwłaścicielka działki nr [...] nie wyraziła zgody na taki przebieg granicy. Strony nie zawarły ugody co do przebiegu granicy.
Organ pierwszej instancji wskazał, że przebieg granicy nie uległ zmianie i na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie.
Od decyzji organu pierwszej instancji odwołanie wnieśli A. Ch. i W. C. gdzie decyzji organu pierwszej instancji zarzucali, że zgodnie z art. 34 ust.2 ustawy dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne( DZ.U z 2024 roku p. 1151 dalej jako u.p.g.k.) sprawa powinna być przekazana z urzędu do rozpatrzenia przez Sąd.
Organ odwoławczy podnosił, że materiału dowodowego wynika, że stan prawny działek nr [...] i nr [...] jest zgodny z ewidencją gruntów, własność działki nr [...] określa Kw [...], własność działki określa Kw [...].
Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (j. t. Dz. U. z 2023r., poz. 1752 ze zm.), celem rozgraniczenia nieruchomości jest ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Z kolei, ust. 2 tego przepisu stanowi, że rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami. W myśl ust. 3 ww. przepisu rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy.
Na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
Ustalenie granic nieruchomości w trybie postępowania rozgraniczeniowego następuje wówczas, gdy granice nieruchomości nie zostały wcześniej ustalone, były ustalone, ale stały się sporne lub brak jest dokumentów pozwalających na określenie pierwotnego położenia przesuniętych, uszkodzonych lub zniszczonych znaków granicznych. W konsekwencji ustalając w postępowaniu rozgraniczeniowym granice nieruchomości, tym samym określa się, do jakiego miejsca w terenie sięga prawo własności przysługujące właścicielom gruntów sąsiednich (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 1982 r., ISA 1425/82, OSP 1984, Nr 3, poz. 46, wyrok NSA z dnia 12 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1124/11). Przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej (art. 31 ust. 2 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne). W doktrynie przyjmuje się, że rozgraniczenie jest urzędowym ustaleniem przebiegu granicy pomiędzy sąsiadującymi nieruchomościami, a jego istotą jest ustalenie, do jakich granic sięga prawo właściciela.
Ustawodawca, określając w art. 30 ust. 4 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne, iż postępowanie rozgraniczeniowe wymaga wydania postanowienia o jego wszczęciu, tym samym nałożył na organ obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego. Obejmuje ono m.in. badanie czy zachodzą do tego podstawy, a w szczególności, czy osobie składającej wniosek przysługuje przymiot strony w tym postępowaniu oraz czy postępowanie może się toczyć z uwagi na brak wcześniejszego ustalenia granic nieruchomości ostateczną decyzją organu administracji lub prawomocnym postanowieniem sądu (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1124/11, wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1685/14, wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 sierpnia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 419/14).
Organ I instancji postanowieniem z dnia [...].07.2023 r. nr [...] wszczął postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości położonych we wsi O. w gminie J. oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i nr [...], a w dniu [...].07.2023 r. upoważnił geodetę uprawnionego P. K. - uprawnienia MGPiB nr [...] do dokonania czynności ustalenia przebiegu granicy.
Właścicielką działki nr [...] jest P. E. B..
W dniu 21.09.2023 r. rozpoczęto czynności rozgraniczenia nieruchomości. Upoważniony geodeta przedstawił przebieg granicy zgodnie z zebranymi dokumentami, ale strony nie zawarły ugody. Geodeta wyznaczył nowy termin rozgraniczenia na 15.112023 r. E. B. wyraziła zgodę na przebieg granicy przedstawiony przez geodetę. A. C. współwłaścicielka działki nr [...] nie wyraziła zgody na przebieg granicy, nie zawarto ugody, spisano protokół graniczny.
Z opinii znajdującej się na stronach 34 i 35 operatu technicznego dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości - działki [...] z działką [...]położonych we wsi O., gmina J. wykonanego w dniu [...]11.2023 przez geodetę uprawnionego P. K. wynika, że granice odtworzono zgodnie z danymi zawartymi w operatach pomiaru i podziału:
Operat ewidencji gruntów wieś O.- nr [...] zawiera dane geodezyjne; współrzędne punktów osnowy, szkice polowe pozwalające na obliczenie punktów granicznych. Pomiar był wykonany w październiku 1959 r. Na szkicu polowym strona 20 pomierzono szerokość działki [...]m (miara bieżąca od punktu osnowy geodezyjnej nr [...] w kierunku punktu 107 do granicy działek [...] i [...] zapisano [...]m a miara bieżąca od punktu [...] do granicy [...] i [...] zapisano [...], co daje różnicę [...]m i jest miarą czołową działki [...]). W okresie opracowań tzw. kameralnych błędnie obliczono ww. szerokość działki jako [...]m co skutkowało błędnym obliczeniem powierzchni działek. Dokumentację zakończono w 1963 r.
Operat podziału działki [...] - nr [...]wykonany w układzie "1965" na podstawie szkiców z operatu [...]. Operat zawiera protokół przyjęcia granic nieruchomości rolnej, w którym zainteresowane strony złożyły podpisy. W terenie geodeta odnalazł słupki betonowe w punktach [...] i [...] i obliczył powierzchnię działki [...] ze współrzędnych. Powierzchnia działki uległa zmianie. Starosta G. decyzją [...] orzekł o zmianie powierzchni podzielnej działki [...]. Pomiar wykonany we wrześniu 2005.
- Operat wznowienia punktów granicznych działki [...] nr [...], w którym geodeta wskazał przebieg granicy zgodny z ww. dokumentami.
Załączona dokumentacja fotograficzna zawiera archiwalne zdjęcie fotogrametryczne części wsi O. nr [...] z 1958 r., zdjęcie fotogrametryczne z 2001 r., zdjęcie własne geodety z września 2023 r.
Na zdjęciach przebieg granicy w okresie 1958 r. - 2023 r. nie uległ żadnym zmianom. Geodeta uprawniony P. K. stwierdził, że przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] na podstawie ww. dokumentów nie uległ zmianie. Zdaniem geodety na wniosek właścicieli działki nr [...] należy obliczyć rzeczywistą powierzchnię i wprowadzić zmiany w ewidencji gruntów i budynków oraz w księgach wieczystych.
Zatem granica między spornymi działkami jest ustalona i niemożliwe jest ustalenie innego przebiegu granicy.
W tym miejscu należy wskazać, że kwestię umorzenia postępowania administracyjnego reguluje art. 105 k.p.a. Przepis ten składa się z dwóch jednostek redakcyjnych: § 1, który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części oraz § 2 wskazującego, że organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie zostało ono wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Tym samym redakcja przepisu art. 105 K.p.a. daje podstawy do rozróżnienia między obligatoryjnym umorzeniem postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. oraz fakultatywnym umorzeniem na podstawie art. 105 § 2 k.p.a.
Obligatoryjne umorzenie występuje, gdy postępowanie stało się z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej. Zatem z bezprzedmiotowością postępowania mamy w szczególności do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
Art. 105 § 2 k.p.a. odnosi się natomiast, do umorzenia postępowania, które nie stało się obiektywnie bezprzedmiotowe, lecz stało się z jakichkolwiek przyczyn bezprzedmiotowe dla strony postępowania w tym sensie, że strona nie jest zainteresowana kontynuacją postępowania i uzyskaniem merytorycznego załatwienia sprawy w drodze decyzji.
Zatem zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe wtedy, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, a przyczyna bezprzedmiotowości została wykryta w toku postępowania.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wnieśli W. C. i A. C..
Zaskarżonej decyzji zarzucali naruszenie prawa materialnego:
art. 105 § 1 k.p.a. - poprzez utrzymanie w mocy decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania z uwagi na fakt, iż wg organu postępowanie stało się bezprzedmiotowe w całości, w sytuacji, gdy granica jest sporna, strony nie zawarły ugody, a z treści dokumentów (Wypis z rejestru gruntów oraz Wyrysu z Mapy ewidencyjnej] wynika inny przebieg granic i inna powierzchnia, działki Skarżących niż działka wytyczona po ustaleniu granic przez Geodetę. ''
2] art. 29 ust. 1 w zw. z art. 31 ust 1 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne - poprzez uznanie, że granica między spornymi działkami jest ustalona i niemożliwe jest ustalenie innego przebiegu granicy, w sytuacji, gdy granica jest sporna, strony nie zawarły ugody, a z treści dokumentów (Wypis z rejestru gruntów oraz Wyrysu z Mapy ewidencyjnej] wynika inny przebieg granic i inna powierzchnia, działki Skarżących niż działka wytyczona po ustaleniu granic przez geodetę; .'
3] art. 34 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne - poprzez jego niezastosowanie i nieprzekazanie sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi, w sytuacji, gdy nie doszło do zawarcia ugody co do przebiegu linii granicznych i nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne.
Z uwagi na powyższe skarżący wnosili o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości,
- zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu koszów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podnosili, że postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości z uwagi na przyjęte w ustawie rozwiązania prawne powinno zakończyć się jednym z następujących rodzajów rozstrzygnięć-merytoryczną decyzją zatwierdzającą granice ustalone przez geodetę (art. 31 ust. 2 i 3 oraz art. 33 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne], - decyzją o umorzeniu postępowania administracyjnego, jeżeli doszło do zawarcia ugody granicznej przed geodetą (art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art 31 ust. 4 ustawy], - decyzją o umorzeniu postępowania administracyjnego
i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi, jeżeli zaistniał spór co do przebiegu linii granicznej, nie doszło do zawarcia ugody i nie było podstaw do wydania decyzji merytorycznej w sprawie (art. 34 ust 1 i ust 2 ustawy] (II SAB/Wr 1570/22].
Ustawodawca w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne przyjął koncepcję administracyjno-sądowego postępowania w sprawie rozgraniczania nieruchomości, przy czym etap postępowania przed organami administracji jest etapem niejako wstępnym, który w gruncie rzeczy zależy w przeważającym stopniu od zewnętrznego podmiotu (podmiotu spoza administracji], tj. upoważnionego geodety. W prawie geodezyjnym i kartograficznym zostały ściśle określone sytuacje, gdy ustalenie granicy (a więc rozstrzygnięcie co do meritum sprawy] jest możliwe już w toku postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 33 ust. 1 tej ustawy. Merytoryczną decyzję administracyjną zatwierdzającą granice organ administracji może wydać w okolicznościach przewidzianych tym przepisem, w przeciwnym zaś wypadku kończy administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe umorzeniem i przekazuje z urzędu sprawę do rozpatrzenia sądowi powszechnemu. Sprawa zatem zostaje jedynie formalnie zakończona przed organem administracji, natomiast co do istoty sprawy (rozgraniczenia] ma się wypowiedzieć w formie stosownego orzeczenia sąd (III SA/Łd 203/22 z dnia 31.05.2022
Skarżący wskazują również, że zgromadzony w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy musi w sposób jednoznaczny i niewątpliwy pozwalać na ustalenie granicy nieruchomości, bowiem tylko wówczas w należyty sposób chronione jest prawo własności właścicieli dziatek, których sprawa dotyczy. Z tego powodu wszelkie rozbieżności i wątpliwości muszą skutkować tym, że wydanie decyzji o rozgraniczeniu w trybie art. 33 ust. 1 u.p.g.k. staje się niedopuszczalne, gdyż wobec niejasności stanu faktycznego sprawy decyzja taka mogłaby istotnie godzić w ww. prawo.-
Gdy dokumentacja geodezyjna zawiera sprzeczne ze sobą dane, tak iż nie ma możliwości jednoznacznego ustalenia przebiegu granic na jej podstawie
i sprzeczne są stanowiska zainteresowanych właścicieli nieruchomości co do przebiegu spornej granicy, organ zgodnie z art. 34 ust. 2 p.g.k. ma obowiązek wydania decyzji o umorzeniu postępowania i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi. Umorzenie postępowania administracyjnego o rozgraniczeniu i przekazaniu sprawy sądowi na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy z 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne nie ma więc charakteru decyzji uznaniowej. Inaczej rzecz ujmując, administracyjne rozgraniczenie nieruchomości może mieć miejsce wtedy, gdy znane są i niekwestionowane znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej, ale w przypadku, gdy brakuje tych danych lub są one niewystarczające bądź sprzeczne, a przebiegu granicy nie ustala się na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy, wówczas konieczne jest umorzenie postępowania rozgraniczeniowego i przekazanie sprawy do rozpatrzenia sądowi powszechnemu.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym, stosownie do art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, bądź też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także gdy decyzja organu dotknięta jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba jeszcze zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż jest on zobowiązany dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.
Istota sporu w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy obu instancji miały podstawy do zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. i umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości skarżącej z nieruchomością E. B..
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w myśl art. 29 ust. 3 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2021 r., poz. 1990 ze zm., dalej: u.p.g.k.), rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy. Wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony, za wyjątkiem przypadków wymienionych w art. 30 ust. 2 u.p.g.k. Stosownie z kolei do art. 31 ust. 1- 4 u.p.g.k., czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. Jeżeli brak danych, o których mowa w art. 31 ust. 2 u.p.g.k., lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (ust. 3). W razie natomiast sporu co do przebiegu linii granicznych, geodeta nakłania strony do zawarcia ugody. Ugoda zawarta przed geodetą posiada moc ugody sądowej (ust. 4).
Rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie i sporządzenie odpowiednich dokumentów, przy czym rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami (art. 29 ust. 1 i 2 u.p.g.k.). Na podstawie delegacji udzielonej w art. 32 ust. 6 u.p.g.k., wydane zostało rozporządzenie Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. z 1999 r. nr 45, poz. 453). Rozporządzenie to określa rodzaje dokumentów stanowiących podstawę ustalania granic oraz sposób i tryb wykonywania przez geodetę czynności ustalania przebiegu granic i sporządzania dokumentacji przy rozgraniczaniu nieruchomości. Przepisy rozdziału 4 wymienionego rozporządzenia, w § 19 - § 24 określają rodzaje dokumentów sporządzanych w toku czynności mających na celu ustalenie przebiegu granic i szczegółowo wskazują konieczną treść i elementy protokołu granicznego, aktu ugody, szkicu granicznego, opinii geodety, oraz dokumentacji technicznej.
Zgodnie z jego § 19 dokumentacja rozgraniczenia nieruchomości obejmuje:
1) postanowienie właściwego organu o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego,
2) upoważnienie geodety do przeprowadzenia czynności ustalenia przebiegu granic,
3) zgłoszenie pracy geodezyjnej do ośrodka dokumentacji,
4) dowody doręczenia stronom wezwań do stawienia się na gruncie,
5) pisemne pełnomocnictwa udzielone przez strony,
6) dokumenty dotyczące przebiegu granic, wydane przez ośrodek dokumentacji oraz uzyskane z innych źródeł,
7) protokół graniczny lub akt ugody,
8) opinię geodety dotyczącą przebiegu granic, jeżeli ich przebieg nie może być ustalony w postępowaniu administracyjnym,
9) ostateczną decyzję właściwego organu o rozgraniczeniu nieruchomości lub umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego.
Nie ulega wątpliwości, że w rozpatrywanej sprawie organ I instancji postanowieniem z [...] lipca 2023 roku wszczął postępowanie rozgraniczeniowe w przedmiotowej sprawie Postępowanie organ wszczął na wniosek skarżących postępowanie o rozgraniczenie działki nr [...], stanowiącej własność skarżących z przyległą działką nr [...], której właścicielką jest E. B..
Przypomnieć trzeba, że postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości wszczęte przez organ administracji kończy się wydaniem następujących rozstrzygnięć:
- decyzji o zatwierdzeniu granic ustalonych przez geodetę (art. 31 ust. 2 i 3 i art. 33 ust. 1 u.p.g.k.);
- decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 1 i ust. 2 u.p.g.k.);
- decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego wobec zawarcia ugody (art. 31 ust. 4 u u.p.g.k. w związku z art. 105 § 1 k.p.a.).
Przypadki umorzenia postępowania, o których mowa wyżej, są bezpośrednią konsekwencją przyjętej przez ustawodawcę możliwości zawarcia ugody przed geodetą bądź stwierdzenia przez organ prowadzący postępowanie rozgraniczeniowe braku możliwości ustalenia granic wobec niedojścia do zawarcia ugody i braku podstaw do wydania decyzji merytorycznej. Podstawę prawną umorzenia postępowania administracyjnego w tych przypadkach stanowi art. 105 § 1 k.p.a., ale zawsze w związku z art. 31 ust. 4 u.p.g.k., bądź samodzielnie art. 34 ust. 1 i 2 u.p.g.k.
Zauważyć należy, że unormowania zawarte w art. 33 i art. 34 u.p.g.k. wyczerpująco określają sposoby zakończenia przywołanego postępowania. Wobec tego nie jest dopuszczalne stosowanie innych sposobów zakończenia postępowania o rozgraniczenie nieruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 maja 2003 r. sygn. II SA 2630/01, oraz wyrok WSA w Krakowie z 27 stycznia 2011 r. sygn. III SA/Kr 318/10, a także wyrok WSA w Łodzi z 27 listopada 2019 r. sygn. II SA/Łd 838/19, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W postępowaniu rozgraniczeniowym zadaniem organów administracji jest jedynie przekazanie stronie postępowania administracyjnego niezbędnych informacji, na podstawie których będzie mogła dokonać wyboru i zdecydować o swoich działaniach. Geodeta, dokonujący ustalenia przebiegu granic w postępowaniu rozgraniczeniowym, nie jest podmiotem działającym "prywatnie" na zlecenie wnioskodawcy. Z tego względu, w zakresie rozgraniczenia nieruchomości, strony nie mogą zawierać odrębnych umów, czy zlecać czynności przypisanych wyłącznie organowi administracji.
Zdaniem Sądu unormowania zawarte w art. 33 i art. 34 u.p.g.k. wyczerpująco określają sposoby zakończenia administracyjnego postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Oczywiście postępowanie administracyjne w tej sprawie może się zakończyć umorzeniem postępowania w trybie art. 105 k.p.a. jeżeli stało się ono bezprzedmiotowe z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Sam fakt, iż granica między nieruchomościami przebiega zgodnie z dokumentami i zebrane dowody potwierdzają jej przebieg winna doprowadzić do wydania decyzji administracyjnej o rozgraniczeniu. Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od doręczenia decyzji przekazania sprawy do sądu( art. 33 ust.3 u.p.g.k.
Tak więc stanowisko organu o umorzeniu postępowania w trybie art. 105 k.p.a. w kontekście ustaleń faktycznych w sprawie pozwala uznać zarzuty skargi za mające swoje usprawiedliwienie jako naruszające przepis art. 33 ust.1 u.p.g.k. w związku z art. 105 § 1 k.p.a.
Z tych też względów biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) p.p.s.a orzeczono jak na wstępie.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło