VIII SA/Wa 468/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Gminy [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Gminy [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za 2008 rok postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem załączonym do skargi Gmina [...] zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała wysokość środków finansowych zgromadzonych na rachunkach bankowych – [...] zł, wartość środków trwałych – [...] zł oraz wysokość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu – [...] zł. W uzasadnieniu wniosku Gmina [...] podniosła, że jako jednostka samorządowa realizuje zadania o charakterze publicznym na rzecz mieszkańców, zarówno zlecone z mocy ustawy, jak i własne z wielu dziedzin m.in. oświaty, pomocy społecznej, ochrony zdrowia, gospodarki wodno – ściekowej, zbiórki odpadów komunalnych. Na realizację tych zadań gmina otrzymuje subwencje, dotacje z budżetu państwa oraz gromadzi własne dochody. Jednak z uwagi na stale zwiększający się zakres zadań gminy i olbrzymie potrzeby zarówno w sferze społecznej jak i infrastrukturalnej wielkość budżetu nie pozwala na ich pełną realizację. Uiszczenie opłaty sądowej stanowi poważny wydatek dla wiejskiej gminy z niewielkim budżetem. Dochody gminy na 2012 r. zaplanowano w kwocie [...] zł a wydatki na [...] zł, deficyt w wysokości [...] zł zostanie pokryty nadwyżką z lat ubiegłych i kredytem. Gmina posiada rezerwę na nieprzewidziane wydatki związane z powodzią np. udział w akcji powodziowej, zakup usług w najmie sprzętu itp., jednakże ostateczna decyzja o rozdysponowaniu rezerwy ogólnej może być podjęta po ustąpieniu ryzyka związanego z powodzią tj. wrzesień, październik. Jednocześnie gmina wyjaśniła, że posiada zadłużenie w wysokości [...] zł z tytułu kredytów i pożyczek, które w bieżącym roku wzrośnie do kwoty [...] zł z powodu realizowanych zadań inwestycyjnych. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Na wstępie podkreślenia wymaga, iż zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 - dalej p.p.s.a) – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Omawiany przepis wprowadza alternatywne formy w jakich prawo pomocy w części może być wnioskującej przyznane, zaś jej wybór pozostawia uznaniu sądu bądź referendarza sądowego, który dokonuje analizy sytuacji majątkowej strony. Istotnym jest jednak to, iż rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskującą stronę udowodnione, bowiem użyte w przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa w określonym w ustawie zakresie. Należy zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskującą, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu rozpoznającego wniosek. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że na skarżącej ciąży obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...] zł. Jednocześnie z treści złożonego wniosku wynika, że na rachunkach bankowych ma ona zgromadzone środki w wysokości ponad [...] zł, z czego według oświadczenia kwota [...] zł to subwencja na styczeń 2012 r., a pozostała kwota stanowi środki na inwestycje rozpoczęte w 2011 r. Jednocześnie gmina posiada ustanowioną rezerwę ogólną (nie wskazała jej wysokości), która może być przeznaczona w toku wykonywania budżetu na jakiekolwiek rodzaje wydatków budżetowych. Jeśli rezerwa ogólna ustalona jest na poziomie tej z poprzedniego roku budżetowego – [...] zł (akta sprawy VIII SA/Wa 238/10, w której gmina ubiegała się o przyznanie prawa pomocy), to ustalony w przedmiotowej sprawie wpis od skargi ([...] zł) jest kwotą niewielką i nie może stanowić dla gminy wydatku powodującego niezrealizowanie innych zadań, czy też konieczność zaciągnięcia kolejnych pożyczek powodujących zwiększenie deficytu i trudność w utrzymaniu płynności finansowej gminy. Podkreślić również należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, iż kwestia posiadania środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, zaś zgromadzenie środków wielokrotnie przekraczających wysokość wpisu sądowego wyklucza możliwość wypełnienia przesłanek warunkujących jego udzielenie (por. postanowienie NSA z 24.01.2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07). Reasumując stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, że zdobycie przez nią bądź przeznaczenie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Z wymienionych względów, na podstawie powołanych przepisów i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia