VIII SA/Wa 469/09
WyrokWSA w Warszawie2009-11-25
Skład orzekający: Sławomir Fularski, Marek Wroczyński, Włodzimierz Kowalczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (tzw. płatności zwierzęcej) jest zasadna, jeśli rolnik nie złożył wniosku o przyznanie płatności w roku referencyjnym (2006), mimo że posiadał zwierzęta i prowadził wspólne gospodarstwo rolne z małżonkiem, który złożył wniosek w tym roku?Ratio decidendi
Decyzje odmawiające przyznania płatności zwierzęcej zostały wydane z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ organy nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, nie odniosły się do wszystkich istotnych argumentów strony skarżącej, a uzasadnienia decyzji nie były przekonujące. Brak jest pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego, w tym kwestii wspólnego gospodarstwa rolnego i wniosku złożonego przez małżonka w roku referencyjnym.Stan faktyczny
Skarżąca M. K. wniosła o przyznanie płatności obszarowych na rok 2008, w tym uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęcej). Organy odmówiły przyznania tej płatności, wskazując, że skarżąca nie spełniła warunku złożenia wniosku o przyznanie płatności w 2006 r. Skarżąca argumentowała, że składała wnioski w latach poprzednich, a w 2006 r. na polecenie organu złożyła wniosek na męża, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo rolne. Organy obu instancji utrzymały decyzję odmowną w mocy.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] lutego 2009 r. w części odmawiającej przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w części odmawiającej przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Przedmiotem skargi M. K. jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( ARiMR ) w W. z [...] kwietnia 2009 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] lutego 2009 r. (dotyczącej płatności do gruntów rolnych na rok 2008), w zakresie odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, wydana w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] maja 2008 r. M. K. wystąpiła o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008.
Decyzją z [...] lutego 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przyznał wnioskodawcy płatności do gruntów rolnych na rok 2008 w wysokości [...] zł, w tym jednolitą płatność obszarową, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych, odmówił natomiast przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, zwanej "płatnością zwierzęcą".
W uzasadnieniu decyzji, w części dotyczącej odmowy przyznania płatności zwierzęcej, organ wskazał, iż powierzchnia zadeklarowana we wniosku (o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008) do tej płatności wynosi [...] ha i tyle też wynosi powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej. Następnie podał, że na podstawie informacji zawartych w rejestrze zwierząt oznakowanych wyliczona liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe wynosi [...] DJP. Dalej, organ podniósł, że zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 265 ze zm.), płatność zwierzęca w danym roku przysługuje, jeżeli rolnik posiada zwierzęta zarejestrowane w systemie IRZ w wymaganym okresie do przyznania płatności zwierzęcej, tj. od 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r., oraz na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 r. gdzie rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw przeznaczonych na pasze uprawianych na gruntach ornych. W związku z tym, że M. K. nie ubiegała się o przyznanie płatności bezpośrednich w 2006 r., a tym samym nie deklarowała powierzchni pod trwałe użytki zielone na podstawie której wyliczana jest powierzchnia referencyjna, płatność zwierzęca została odmówiona.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. K. nie zgodziła się z częścią decyzji w zakresie odmowy przyznania płatności zwierzęcej. Wskazała, że w latach 2004 i 2005, ona i jej mąż składali dwa odrębne wnioski obszarowe na różne działki. Zaznaczyła przy tym, że oddzielne wnioski składali nieświadomie. Podniosła, że w następnym roku, tj. w 2006, ówczesny Kierownik Biura Powiatowego ARiMR "nakazał złożyć wniosek na męża", ponieważ jej małżonek jako pierwszy był zarejestrowany w ewidencji producentów rolnych. W związku z tym, że jako małżonkowie posiadali dwa numery w ewidencji producentów, po rozpatrzeniu wniosku mąż otrzymał decyzję odmowną. Jednakże w sierpniu 2008 r. otrzymali decyzję Nr [...] z dnia [...].07.2008 r. o stwierdzeniu nieważności wydanej decyzji z 2006 r., w której to zobowiązuje się Kierownika Biura Powiatowego ARiMR do wydania nowej decyzji przyznającej płatności. Wskazała, że gdyby ona mogła złożyć wniosek w 2006 r., miałaby wyliczoną powierzchnię referencyjną i przyznano by jej płatność zwierzęcą. Dodała, że wraz ze swoim mężem, posiada jedno gospodarstwo rolne, wspólnie z nim gospodaruje, a zwierzęta są na nią zarejestrowane od 2003 r. ( DJP [...]). W latach 2004 – 2005 ani ona, ani jej mąż nie mieli takiej wiedzy, że należy złożyć jeden wniosek, tym bardziej, że każde z nich składało wniosek dotyczący różnych działek. W związku z powyższym, uważa, że płatność zwierzęca powinna być im przyznana.
Decyzją z [...] kwietnia 2009 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji, odnosząc się do niezadowolenia wnioskodawczyni wyrażonego w odwołaniu, przywołał treść § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Następnie stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek wynikających z w/w przepisu, albowiem w 2006 r. nie złożyła wniosku o przyznanie płatności obszarowych, zatem środki w zakresie uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych nie zostały jej przyznane. Organ zauważył, że w latach 2004 – 2005 wnioskodawczyni składała wnioski o przyznanie płatności obszarowych, zatem przy rozpatrywaniu nie znajduje również zastosowania § 6 ust. 1 i 2 cytowanego wyżej rozporządzenia, w zakresie warunków do przyznania płatności zwierzęcych tzw. "nowemu rolnikowi".
W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał zasady przyznawania płatności zwierzęcej. Podniósł, że na podstawie obowiązujących przepisów, ustalenie powierzchni referencyjnej następuje na podstawie dwóch wartości wskazanych przez przepisy w/w rozporządzenia, tj. w oparciu o współczynnik DJP wyznaczony w oparciu o liczbę posiadanych i zarejestrowanych w stosownym okresie przez wnioskodawcę zwierząt oraz w oparciu o wniosek złożony w 2006 r. na podstawie którego wnioskodawcy przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych. Zestawienie obu w/w wartości jest koniecznym do prawidłowego wyznaczenia powierzchni referencyjnej uprawnionej do objęcia płatnościami zwierzęcymi. W przypadku, kiedy którakolwiek z w/w wartości ma wielkość zero, również powierzchnia referencyjna uprawniona do objęcia płatnościami zwierzęcymi dla gospodarstwa wnioskodawcy ma wartość zero. Obecnie obowiązujące przepisy w zakresie wyznaczanych wartości dopuszczają możliwość uwzględnienia, przy wyznaczeniu powierzchni referencyjnej z tytułu PZ dla wnioskodawcy jedynie współczynnika DJP, czyli zwierząt posiadanych i zarejestrowanych w stosownym okresie, przez małżonka wnioskodawcy. Przepisy nie przewidują natomiast możliwości uwzględnienia drugiej wartości tj. powierzchni trwałych użytków zielonych oraz powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych, do których współmałżonkowi wnioskodawcy na podstawie wniosku z 2006 r. przyznana została płatność.
Odnosząc się do zarzutu odwołującej się dotyczącego posiadanych przez nią oraz jej małżonka odrębnych numerów ewidencji producentów oraz konsekwencji związanych z tym postępowaniem w trakcie którego numer jej współmałżonka został anulowany, organ II instancji wskazał, że powyższe było przedmiotem odrębnego postępowania na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności ( Dz. U. z 2004 r., Nr 10 , poz. 76 ze zm. ). Postępowanie to należy do postępowań wnioskowych, w wyniku którego wydawane są przez organy właściwe rozstrzygnięcia podlegające zaskarżeniu w stosownym trybie. Wnioskodawca wyrażając swoje niezadowolenie w zakresie nadania numeru ewidencji producentów lub jego anulowania, powinien skorzystać z przysługujących mu praw i podjąć stosowne czynności w oparciu o przepisy obowiązujące w tym zakresie. Podnoszony zaś przez odwołującą się brak wiedzy w zakresie przekładanych w latach ubiegłych wniosków o przyznanie płatności nie może stanowić podstawy do uchylenia przedmiotowego rozstrzygnięcia. Nadto, decyzja organu tak I jak i II instancji nie ma charakteru uznaniowego.
W skardze do Sądu skarżąca – M. K. zaskarżyła w/w decyzję z [...] kwietnia 2009 r. W uzasadnieniu skargi przedstawiła swoje argumenty, takie jak w odwołaniu, wnosząc o ponowne rozpatrzenie wniosku w zakresie przyznania płatności zwierzęcej.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie i uznając zarzuty skargi za bezzasadne. Wskazał, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego po stronie obywateli istnieje powinność co najmniej podstawowej orientacji w przepisach prawnych regulujących niektóre sfery życia społecznego. Zakres wymaganej wiedzy jest zróżnicowany – lepsza znajomość prawa jest oczekiwana od osoby prowadzącej działalność zawodową w określonej dziedzinie. Tak więc, osoba przystępująca do prowadzenia działalności gospodarczej powinna być zorientowana w przepisach prawnych regulujących tę działalność w stopniu wystarczającym do poprawnego prowadzenia tej działalności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie - stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, v. art. 145 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie w/w ustaw, Sąd uznał, iż decyzje te w części odmawiającej przyznania płatności zwierzęcej nie mogą się ostać, albowiem zostały wydane z naruszeniem w szczególności przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., w stopniu uzasadniającym ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Przed przystąpieniem do oceny skarżonych decyzji wskazać trzeba, iż podstawę prawną tych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U z 2007 r. Nr 35, poz. 217 ze zm., tj. Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ), określające m.in. zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności uzupełniającej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (art. 1 pkt 2 lit. a i art. 7 ust. 2 pkt 2).
Należy też zauważyć, iż stosownie do treści art. 3 ust. 1 w/w ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
W tym miejscu Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 3 ust. 2 ww. ustawy, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Zgodnie zaś z ust. 3 tego przepisu, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Zatem, rozstrzygając niniejszą sprawę, wszczętą wnioskiem skarżącej z [...] maja 2008 r. o przyznanie płatności na rok 2008, organy orzekające w obu instancjach obowiązane były stosować przepisy k.p.a. z uwzględnieniem zmian, które wynikają z przepisów prawa materialnego, tj. cyt. art. 3 ust. 2 i 3 ww. ustawy.
Postępowanie dowodowe prowadzone na potrzeby ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (także przez organ odwoławczy), choć uproszczone, albowiem ograniczone w stosunku do ogólnych reguł i sprowadzające się do obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (z uwagi na treść ww. art. 3 ust. 2 tej ustawy), winno prowadzić do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą oraz wyczerpującego rozpatrzenia w tym celu całego pozostającego w dyspozycji organu materiału dowodowego, z uwzględnieniem - co ważne - przepisów prawa materialnego. Postępowanie to winno także uwzględniać stanowisko strony, tj. jej argumenty i wyjaśnienia zgłaszane przez nią w trakcie tego postępowania administracyjnego (od momentu jego wszczęcia), tym bardziej, iż ciężar dowodzenia w tych sprawach ustawodawca przerzucił właśnie na stronę tego postępowania.
Dopiero po tak przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym organ administracyjny winien dokonać oceny zebranych w sprawie dowodów, opierając się na przekonywujących podstawach i dając temu wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.).
Należy w tym miejscu przypomnieć, iż uzasadnienie decyzji stanowi jej integralną część i jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu decyzji powinno znaleźć się więc pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji.
Na marginesie Sąd zaznacza, iż przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia lub wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy - okoliczności podnoszonych przez stronę. W wyroku z 11 lipca 2001 r. (sygn. akt IV SA 703/99 LEX nr 51234), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż "Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a. Nie może też oczekiwać, że zrobi to za niego Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję. Sąd bowiem sprawuje (...) kontrolę zgodności z prawem zaskarżonych decyzji i nie może zastępować organu w działaniach do których ten jest ustawowo zobowiązany i uzasadniać zań podjętych rozstrzygnięć. Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywający, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 k.p.a. skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa NSA - wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i art. 107 § 3 k.p.a." (v. także wyrok NSA z 6 sierpnia 1984 r., sygn. akt II SA 742/84, ONSA 1984/2/67).
Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić trzeba, że decyzja ta z powodu naruszenia w szczególności art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 3 ust. 2 pkt 1, pkt 2 i 3 powyżej cytowanej ustawy prawa materialnego, jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W., orzekając w II instancji i wydając skarżoną decyzję, obowiązany był rozpatrzeć sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Tymczasem z decyzji tej nie wynika, aby organ odwoławczy przeprowadził ponowne postępowanie wyjaśniające w sprawie, do czego to na podstawie art. 15 k.p.a. i przepisów regulujących postępowanie dowodowe był obowiązany. Uzasadnienie decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję I instancji o odmowie przyznania płatności zwierzęcej -będącej przedmiotem skargi nie obrazuje całego problemu niniejszej sprawy. Nie przedstawia w sposób pełny ani stanu prawnego, ani faktycznego. Nie wskazuje też na zgromadzony materiał dowodowy i nie zawiera jego analizy w kontekście norm prawa materialnego, które z uwagi na argumenty strony podniesione w postępowaniu mogłyby mieć w sprawie ewentualne znaczenie i wpływ na końcowy wynik.
Organ odwoławczy podnosząc, że po przeanalizowaniu całokształtu materiału dowodowego w myśl art. 77 i 80 k.p.a oraz po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego uznał słuszność wydanej decyzji pod względem faktycznym i prawnym. Wskazał, że płatności do gruntów w 2008 r. przyznawane są według zasad określonych w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217 z zm. ) oraz innych przepisach.
Dalej podniósł, że zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 265 ze zm.), płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli:
-pkt 1- rolnik w okresie od dnia [...] kwietnia 2005 r. do dnia [...] marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt przez tego rolnika lub jego małżonka, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie;
-pkt 2- na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 r. rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych.
W myśl ust. 2 w/w rozporządzenia płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia :
-pkt. 1 ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt. 1, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe ( DJP), i współczynnika 0,3 oraz
-pkt.2 trwałych użytków zielonych lub powierzchnia upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych, do której została przyznana płatność określona w ust. 1 pkt. 2.
Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR - powołując się ogólnie na dokumentację zgromadzoną w sprawie - stwierdził, iż wnioskodawczyni nie spełniła powyższych przesłanek, albowiem w okresie referencyjnym nie złożyła wniosku o przyznanie płatności i płatność ta nie została jej przyznana. Z uwagi zaś na fakt, że wnioskodawczyni występowała z wnioskami o przyznanie płatności obszarowych w latach 2004 oraz 2005, nie znajduje zaś zastosowania § 6 ust. 1 i 2 w/w rozporządzenia.
Zgodnie zaś z § 6 w/w rozporządzenia, w przypadku gdy rolnik nie występował uprzednio z wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru ( Dz. U. z 2004 r. nr 6, poz. 40 z późn. zm. ) oraz art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatność zwierzęca przysługuje mu, jeżeli w okresie od dnia 15 września roku poprzedzającego rok złożenia wniosku o przyznanie płatności zwierzęcej do dnia 14 marca roku złożenia tego wniosku był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez tego rolnika lub jego małżonka, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie.
Organ II instancji uzasadniając w dalszej części swoją decyzję ograniczył się do wskazania w jaki sposób ustala się i wylicza powierzchnię referencyjną, czyli powierzchnię uprawnioną do objęcia płatnościami zwierzęcymi w 2008 r. oraz odniósł się do zarzutów dotyczących postępowania dotyczącego nadania numeru ewidencji producentów. Argumenty wnioskodawczyni zawarte zaś w odwołaniu dotyczące tego, że wraz ze swoim małżonkiem posiada jedno gospodarstwo, w którym wspólnie z nim gospodaruje, a nadto, że posiada ona zarejestrowane na nią od 2003 r. zwierzęta pozostawił bez jakiejkolwiek odpowiedzi. Nie wyjaśnił, czy mają one jakiekolwiek znaczenie, czy też - w kontekście obowiązujących przepisów nie zasługują one na uwzględnienie. Organ nie wyjaśnił tym samym, czy skarżąca ze swoim małżonkiem posiadają dwa odrębne gospodarstwa, czy też jedno wspólne oraz czy w latach 2004 – 2005 pozostawali już w związku małżeńskim i czy posiadali wówczas dwa odrębne gospodarstwa czy też jedno wspólne. Nie wyjaśnił również istotnej zdaniem Sądu kwestii związanej z wnioskiem złożonym przez małżonka skarżącej w 2006 r., o którym to wspomniała ona w swoim odwołaniu. Tym samym, organ nie wyjaśnił, czy małżonek skarżącej złożył wówczas swój wniosek na wszystkie działki wchodzące w skład ich wspólnego gospodarstwa, czy też tylko i wyłącznie na tę ich część, która pozostawała w jego wyłącznym posiadaniu. Z przekazanych Sądowi przez organ akt administracyjnych nie wynika nadto, jakie rozstrzygnięcie ostatecznie zapadło wskutek złożonego przez małżonka skarżącej w 2006 r. wniosku, ani też czy wniosek taki złożył, podobnie jak skarżąca również w 2008 r. Rozstrzygnięcie organu w tej sprawie może mieć natomiast znaczenie w sytuacji, gdy skarżąca rzeczywiście posiada wspólne gospodarstwo rolne ze swoim małżonkiem, a jej małżonek składając wniosek w 2006 r. wskazał w nim działki pozostające w ich wspólnym posiadaniu.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, wbrew temu, co podniósł organ, że dokonał przeanalizowania całokształtu materiału dowodowego w myśl art. 77 i 80 k.p.a. oraz przeprowadził postępowanie wyjaśniające, nie poczynił on jednak wystarczających ustaleń w ramach swojego obowiązku polegającego na rozpatrzeniu materiału dowodowego w niniejszej sprawie. To z kolei skutkuje tym, że uzasadnienie organu w zakresie dotyczącym odmowy przyznania płatności zwierzęcej, podobnie jak i organu I instancji, trudno również uznać za wyczerpujące i przekonywujące. Stanowisko to jest tym bardziej zasadne, w sytuacji gdy strona powołuje się na konkretne okoliczności faktyczne mające w jej ocenie wpływ na wynik sprawy, a organ orzekający pomija je milczeniem i pozostawia te okoliczności bez wyjaśnienia.
Z wymienionych powodów Sąd uznał, iż uzasadnienie skarżonej decyzji nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie to nie zawiera bowiem w ogóle odniesienia się do okoliczności istotnych dla strony tego postępowania, która to - zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami ogólnymi uregulowanymi w k.p.a. oraz treścią art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - ma prawo wpływać na jego kształt.
Takie działanie organu nie może zasługiwać na akceptację. Stoi w oczywistej sprzeczności z obowiązkami, jakie ciążą na organie załatwiającym sprawę w ramach dyspozycji art. 8 k.p.a. i art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ww. ustawy prawa materialnego. Obowiązki te mają zaś szczególne znaczenie w odniesieniu do decyzji odmownych : wyjaśnienie stronie zasadności decyzji administracyjnej może sprzyjać powstaniu u niej przekonania, że decyzja, chociaż niekorzystna – jest jednak zasadna, że w danej sytuacji i przy obowiązującym stanie prawnym organ po prostu nie mógł postąpić inaczej ( Dawidowicz, Postępowanie administracyjne, s. 95 ).
Powołane wyżej zasady obowiązują zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że w sprawie istnieją niejasności i wątpliwości, które organy powinny wyjaśnić w ponownym postępowaniu. Mając na względzie art. 3 ust. 1 i 2 ustawy w ramach wsparcia bezpośredniego, organy stojąc na straży praworządności, winny dokonać ustaleń po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie. Następnie, organy winny wydać rozstrzygnięcie, które będzie w sposób przekonujący uzasadnione zgodnie z zasadami zawartymi w art. 11 kpa i 107 § 3 kpa. Strona postępowania ma bowiem prawo do pełnego wyjaśnienia dlaczego ważne - w jej przekonaniu - dla wyniku sprawy argumenty nie mogą mieć decydującego w tej sprawie znaczenia. Na organach prowadzących postępowanie ciąży więc obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych przez nią w odwołaniu twierdzeń i zarzutów, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją.
Z uwagi na powyższe, nie przesądzając ostatecznego merytorycznego wyniku sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło