VIII SA/Wa 477/09
WyrokWSA w Warszawie2009-11-10
Skład orzekający: Sławomir Fularski, Iwona Owsińska-Gwiazda, Leszek Kobylski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieusprawiedliwiona nieobecność żołnierza zawodowego w służbie przez okres trzech dni roboczych, która nie została udokumentowana pisemnym rozkazem wyjazdu służbowego, stanowi obligatoryjną podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nieusprawiedliwiona nieobecność żołnierza zawodowego w służbie przez okres trzech dni roboczych, nawet jeśli żołnierz powołuje się na ustne polecenie lub inne okoliczności, stanowi obligatoryjną podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, jeśli nie ma ku temu pisemnego rozkazu wyjazdu służbowego. Brak takiego rozkazu oznacza, że żołnierz powinien pozostawać w dyspozycji macierzystej jednostki, a jego samowolne przebywanie poza nią nosi znamiona nieusprawiedliwionej nieobecności.Stan faktyczny
Skarżący, st. kpr. T. J., został zwolniony z zawodowej służby wojskowej decyzją Dyrektora Departamentu Kadr MON z powodu trzykrotnej, nieusprawiedliwionej nieobecności w służbie w marcu 2008 r. Skarżący odwołał się, twierdząc, że jego nieobecność była związana z przygotowaniami do misji i wynikała z ustnych poleceń przełożonego. Minister Obrony Narodowej utrzymał decyzję w mocy, zmieniając jedynie datę zwolnienia. Skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i błędne ustalenie stanu faktycznego. WSA oddalił skargę, uznając nieobecność za nieusprawiedliwioną.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2009 r. sprawy ze skargi T. J. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę.
Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] września 2009 r. Dyrektor Departamentu Kadr w Ministerstwie Obrony Narodowej, działając na podstawie art. 111 pkt 16 oraz art. 115 ust. 1 pkt. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( tj. Dz. U. z 2008 roku, Nr 141, poz. 892 ), § 13 i § 18 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej ( Dz. U Nr 23, poz. 137, dalej jako rozporządzenie MON w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej) zwolnił st. kpr. T. J. z dniem [...] października 2008 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek nieobecności w służbie jednorazowo przez okres trzech dni roboczych, która nie została usprawiedliwiona.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że st. kpr. T. J. w okresie od [...] do [...] marca 2008 r. przebywał poza jednostką wojskową, w której pełni zawodową służbę wojskową, bez usprawiedliwienia, co wyczerpuje przesłankę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, o której mowa w art. 111 pkt 16 cytowanej wyżej ustawy pragmatycznej.
Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Obrony Narodowej złożył st. kpr. T. J., zarzucając organowi I instancji nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Podniósł, że przez miesiąc podobno nie był obecny w pracy, ale dopiero w kwietniu dowódca jednostki stwierdził powyższy fakt. Jego zaś bezpośredni przełożony napisał stosowny meldunek w tej sprawie w dniu [...] kwietnia 2008. W związku z powyższym nie wyjechał na misję do A.. Wskazał, że na pewno nie pozwoli, aby zwolniono go za czyjeś błędy i brak kompetencji. Jest podoficerem, co nie oznacza, że podda się machinie wojskowej tylko dlatego, że po drugiej stronie stoi kilku oficerów, którzy nie potrafią przyznać się do błędu. Ponadto, nawiązał do swojego oświadczenia z dnia [...] kwietnia 2008 r., w którym przedstawił całą sprawę. W związku z powyższym, powinno zostać wyjaśnionych kilka kwestii.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 roku nr [...] Minister Obrony Narodowej, rozpoznając odwołanie, działając jako właściwy organ drugiej instancji, uchylił zaskarżony rozkaz w części dotyczącej daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i ustalił nową datę zwolnienia na dzień [...] maja 2009 r., w pozostałej zaś części zaskarżony rozkaz utrzymał w mocy. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego ( tj. Dz. U. nr 98 poz. 1071 z 2000 roku i zm., dalej jako kpa).
Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy stwierdził, że w okresie od [...] do [...] marca 2008 r. st. kpr. T. J. przebywał bez usprawiedliwienia poza jednostką wojskową, w której pełni zawodową służbę wojskową. Dowódca jednostki, w której żołnierz pełni służbę, wystąpił do Dyrektora Departamentu Kadr MON z wnioskiem w sprawie zwolnienia st. kpr. T. J. z zawodowej służby wojskowej. W trakcie toczącego się postępowania odwoławczego podjęte zostały wszelkie kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. Przesłuchani zostali w charakterze strony st. kpr. T J oraz szef sekcji personalnej Jednostki Wojskowej [...] w B. – por. P. C.. Ponadto, na wniosek odwołującego się dołączono do akt postępowania zeznanie chor. sztab. R. S.. Przed wydaniem decyzji zainteresowany zapoznał się z całokształtem zebranego materiału dowodowego. Również Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w B. odniósł się do oświadczenia str. kpr. T. J. z dnia [...] kwietnia 2008 r. Dowódca podkreślił w swoim oświadczeniu, że żołnierz znał procedury kierowania w podróż służbową. W trakcie przesłuchania w charakterze strony, st. kpr. T. J. wniósł o wpisanie do protokołu, że za wszystkie podróże do S. płacił sam, gotówką, obecnie nie posiada biletów, bilety nie zostały rozliczone jako podróż służbowa. Nie starał się o zwrot tych kosztów z jednostki, bowiem skierowanie na misję miało pokryć poniesione przez niego nakłady finansowe na podróże.
Zdaniem organu, jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, odwołujący się nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających jego wersję wydarzeń. Żołnierz znał procedury oddelegowania i kierowania w podróże służbowe czy na szkolenia, a mimo to nie pobierał i nie rozliczał poleceń wyjazdów służbowych. Zastrzeżenia budzi również przedstawiona przez żołnierza wersja, że w dniach od [...] marca do [...] marca 2008 r. "kursował" pomiędzy R., a S., pobierając kolejne elementy wyposażenia materiałowego z [...] Brygady Zmechanizowanej. Jak wynika z pisma skierowanego z Jednostki Wojskowej [...] w S., nie ma żadnej wzmianki o pobycie st. kpr. T. J. w tej jednostce, jak również o tym, że miał pobierać w tym czasie jakiekolwiek uposażenie mundurowe. Jak zaś wynika z zeznania por. C. oraz z oświadczenia dowódcy macierzystej jednostki str. kpr. T. J., był on kilkakrotnie informowany o posiadanych przez niego nieusprawiedliwionych nieobecnościach. Ponadto, z tej samej jednostki co odwołujący się, był także skierowany na misję inny żołnierz, w przypadku którego nie było żadnych nieusprawiedliwionych nieobecności w służbie. Każda podróż służbowa, skierowanie na badania czy szkolenia było odzwierciedlone w rozkazie dziennym, aż do momentu wyjazdu żołnierza na misję. Wspomniany żołnierz pobierał przedmioty zaopatrzenia mundurowego przez jeden dzień. Natomiast z zeznań st. kpr. J. wynika, że te same przedmioty pobierał od dnia [...] do [...] marca 2008 r.
W konkluzji swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy dodał, że organ I instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i podjął właściwą decyzję co do zwolnienia podoficera z zawodowej służby wojskowej. W okresie zbliżającej się profesjonalizacji, nie jest zasadne ani zgodne z potrzebami Sił Zbrojnych zatrzymywanie żołnierzy, co do których istnieją poważne wątpliwości co do ich odpowiedzialności, zdyscyplinowania i poświęcenia ( art. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ). Dlatego też utrzymanie zaskarżonego rozkazu w mocy w tym zakresie jest w pełni uzasadnione. Organ podniósł jednocześnie, że w związku z wniesieniem przez zainteresowanego odwołania, zgodnie z dyspozycją art. 130 § 2 kpa zaskarżona decyzja nie mogła zostać wykonana, dlatego też należało zmienić datę zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy, bowiem decyzja ta w celu jej zrealizowania powinna posiadać przymiot ostateczności. Zatem data zwolnienia powinna przypadać po dacie otrzymania przez odwołującego się niniejszej decyzji organu II instancji.
Powyższa decyzja Ministra Obrony Narodowej stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jaką złożył T. J., wnosząc o jej uchylenie w całości jako wydanej z naruszeniem prawa. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 107 § 3 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i nie podanie przyczyn z powodu których jego argumentom odmówiono wiarygodności. Jednocześnie wniósł o dokonanie oceny prawnej przedmiotowej sprawy i zawarcie w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania, które będą wiązać organ.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ I instancji ustalił stan faktyczny na podstawie oświadczenia Dowódcy Jednostki Wojskowej [...], nie przesłuchał zaś żadnych świadków. Z uzasadnienia decyzji Ministra Obrony Narodowej wynika natomiast, że stan faktyczny sprawy został ustalony na podstawie zeznania por. C.. W zeznaniu tym zarzuca się skarżącemu, że znał procedury związane z podróżami służbowymi, niemniej jednak na misję miał on przecież pojechać po raz pierwszy. Podawanie punktu do rozkazu na podstawie którego żołnierz udaje się poza miejsce pełnienia służby należało do służbowych obowiązków w/w oficera oraz bezpośredniego przełożonego skarżącego, tj. chor. S.. Do obowiązków skarżącego należało uzyskanie certyfikatu zdrowia i okazanie go przełożonym przed wyjazdem do S., co też uczynił w dniu [...] marca 2008 r. Przez [...] dni był nieobecny ponieważ jako żołnierz zawodowy uznał słowa oficera – por. C. za wiarygodne. Organ drugiej instancji uznał jego oświadczenie z dnia [...] kwietnia 2008 r. dotyczące wydarzeń po [...] marca 2008 r., w którym opisana została cała procedura związana z próbą wymuszenia na nim przyznania się do winy jako nie mające znaczenia dla przedmiotowego rozstrzygnięcia.
Zdaniem skarżącego, organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, bowiem żaden z jego wniosków, złożonych podczas jego przesłuchania jako strony w dniu [...] stycznia 2009 r. nie został uwzględniony. Organ prowadzący postępowanie przesłał jedynie wezwanie do złożenia zeznań przez por. C. prosząc o udzielenie odpowiedzi na cztery pytania. Pozostałe osoby tj. dowódca Jednostki Wojskowej [...] ppłk A. S. oraz chor. R. S. nie zostały wezwane i przesłuchane. Skarżący podniósł, że przez [...] dni nikt nie interesował się jego nieobecnością w jednostce. Każdy żołnierz natomiast wie, że nie ma możliwości, aby bezpośredni przełożony nie wiedział o nieobecności swojego podwładnego przez [...] dni. Chor. S. w czasie kiedy skarżący nie był obecny w służbie nie zmartwił się jednak powyższym faktem. Z zeznania por. C. złożonego przez niego w postępowaniu dotyczącym "potrącenia" części uposażenia miesięcznego skarżącego z powodu nieusprawiedliwionej nieobecności wynika, że zapis o odbiorze dni wolnych w okresie od [...] do [...] marca 2008 r., który rzekomo w/w oficer polecił podać skarżącemu do punktu w rozkazie dziennym nie pojawił się, a [...] marca 2008 r. skarżący nie okazał certyfikatu zdrowia. Zatem por. C. wiedział po [...] marca 2008 r. o zlekceważeniu jego polecenia. Pomimo powyższego, nikogo o tym fakcie nie poinformował. Jednocześnie skarżący wskazał, ze certyfikat zdrowia, który podobno okazał dopiero w dniu [...] kwietnia 2008 r., odebrał w dniu [...] marca 2008 r. W ocenie skarżącego, pomimo tego, że wersja wydarzeń jest jedna, dla Ministra Obrony Narodowej jest kilka wersji, a ostateczna musi być zgodna ze stanem faktycznym jaki został ustalony przez organ. Z zeznania chor. S. wynika, że bezpośredni przełożony był przekonany, iż nie ma żadnego problemu z nieobecnością skarżącego w miesiącu marcu 2008 r. z uwagi na jego oddelegowanie do jednostki w S.. Z zeznania tego świadka wynika nadto, że w dniu [...] marca 2008 r. skarżący poinformował swojego bezpośredniego przełożonego gdzie przebywa zgodnie ze swoim obowiązkiem. Chor. S. nie informował go, że ma "nieobecne dni". Tym samym, nie potwierdził on informacji zawartych w oświadczeniu Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] na podstawie którego MON dokonało ustalenia stanu faktycznego. Zdaniem skarżącego, por. C. był jedynym żołnierzem, który wiedział o jego nieobecności w marcu, ale nikogo o tym fakcie nie poinformował. Potwierdza to zeznanie bezpośredniego przełożonego skarżącego. W ocenie skarżącego, niewiarygodne jest, że "przez [...] dni nikt z Jednostki Wojskowej [...] nie był w stanie połączyć się z nim i poradzić sobie z nieobecnością podoficera". Z zebranego materiału dowodowego wynika jasno, że fakt jego nieobecności wyszedł dopiero na jaw w Jednostce Wojskowej [...] w dniu [...] kwietnia 2008 r. po otrzymaniu pisma z Wojsk Lądowych o jego nieobecności na apelu ewidencyjnym batalionu. Powstał problem, za który postanowiono go ukarać. Jednostka wojskowa w S. traktowała go jako żołnierza, który ma wyjechać na misję, jednak nie sprawdziła czy znajduje się on na jej stanie ewidencyjnym. Natomiast macierzysta jednostka z B., traktowała go jako żołnierza oddelegowanego do S., nie sprawdzając powyższego faktu we własnej dokumentacji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Powołał się na art. 111 pkt. 16 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892 ze zm., dalej jako ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych) i stwierdził, że w/w przepis ma charakter obligatoryjny. Oznacza to, że w razie niedopełnienia obowiązku wynikającego z dyspozycji wskazanego przepisu, tj. nieusprawiedliwienia nieobecności w służbie, następuje sankcja w postaci zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Podniósł, że zarzut skarżącego dotyczący niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego jest niesłuszny. Stan faktyczny, jaki został opisany w decyzji organu II instancji, został ustalony w oparciu o oświadczenia i zeznania samego skarżącego, zeznania szefa sekcji [...] jednostki wojskowej w B., oświadczenie dowódcy tejże jednostki, pism z [...] Brygady Zmechanizowanej w S. oraz list obecności z jednostki w B.. Skarżący dwukrotnie zapoznawał się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, miał również możliwość zgłaszania wniosków dowodowych oraz wypowiedzenia się co do zebranych materiałów. Wbrew twierdzeniom skarżącego, zgłoszone przez niego wnioski dowodowe zostały zrealizowane. Wezwanym do złożenia zeznania został szef sekcji personalnej Jednostki Wojskowej [...]. Nie wezwano natomiast do złożenia zeznania dowódcy jednostki ani bezpośredniego przełożonego skarżącego, bowiem obaj wypowiedzieli się uprzednio na tę okoliczność. Dowódca ustosunkował się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów w odpowiedzi na jego oświadczenie z dnia [...] kwietnia 2008 r. Do materiału dowodowego zostało także włączone przesłuchanie bezpośredniego przełożonego podoficera, który został przesłuchany w postępowaniu dotyczącym potrącenia uposażenia skarżącemu. Odnosząc się do kwestii wysyłania żołnierzy w podróże służbowe, organ zauważył, że skarżący niejednokrotnie, przed skierowaniem na misję, był wysyłany w podróże służbowe. W związku z powyższym znał związaną z tym procedurę i powinien być świadomym, że podstawą do udania się w podróż służbową jest polecenie wyjazdu służbowego, a nie słowa kadrowca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a).
Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych nie zasługuje na uwzględnienie.
Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest, że skarżący w okresie od [...] do [...] marca 2008 r., z wyłączeniem dwóch dni, tj. [...] i [...] marca 2008 r. nie przebywał w Jednostce Wojskowej [...] w B.. Poza sporem jest także, że dowódca w/w jednostki wojskowej wystąpił w dniu [...] lipca 2008 r. z wnioskiem do właściwego organu o zwolnienie skarżącego ze służby w związku z jego nieobecnością jednorazowo przez okres trzech dni roboczych, która nie została usprawiedliwiona. Sporne zaś pozostaje, czy nieobecność skarżącego w w/w okresie może być uznana za usprawiedliwioną. Skarżący podnosi bowiem, że przebywał w tym czasie w Jednostce Wojskowej [...] w S., gdzie pobierał sorty mundurowe w związku z wyjazdem na misję w A.. Nadto dostosował się do polecenia por. C., który poinformował go w dniu [...] marca 2008 r., że w związku z oddelegowaniem do jednostki w S., nie musi przychodzić do pracy.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 111 pkt. 16 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek nieobecności w służbie jednorazowo przez okres trzech dni roboczych, która nie została usprawiedliwiona. Z powyższego przepisu wynika zatem, że w takim przypadku zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje obligatoryjnie.
W myśl art. 115 ust. 1 pkt. 2 w/w ustawy zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadku min. zaistnienia przesłanki z art. 111 pkt. 16, w odniesieniu do korpusu podoficerów zawodowych, następuje decyzją dyrektora departamentu Ministerstwa Obrony Narodowej właściwego do spraw kadr. Zgodnie z ust. 4 w/w przepisu zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w takim przypadku następuje z dniem określonym w decyzji organu, o którym mowa w ust. 1.
Na podstawie zaś § 13 rozporządzenia MON w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, w przypadku nieobecności w służbie jednorazowo przez okres trzech dni roboczych, która nie została usprawiedliwiona, dowódca jednostki występuje do organu zwalniającego, za pośrednictwem organu właściwego do wyznaczania na stanowisko służbowe, z wnioskiem o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. W myśl ust. 2 w/w przepisu przez jednorazowy okres trzech dni roboczych, o którym mowa w ust. 1 , należy rozumieć następujące po sobie dni robocze, niezależnie od tego, czy są przedzielone dniami wolnymi od służby lub dodatkowymi dniami wolnymi od służby. Z § 18 w/w rozporządzenia wynika natomiast, że organ zwalniający wydając decyzję o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, określa datę zwolnienia.
Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, organy obu instancji zasadnie uznały, że zaistniała jedna z przesłanek zawartych w art. 111 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, mianowicie nieobecność żołnierza w służbie jednorazowo przez okres trzech dni roboczych, która nie została usprawiedliwiona. Powyższe zaś skutkuje obligatoryjnie zwolnieniem skarżącego ze służby.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym przekazanych Sądowi akt personalnych nie wynika bowiem, aby Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w B. ppłk A. S. wydał skarżącemu rozkaz wyjazdu, polegający na skierowaniu ( poleceniu ) odbycia podróży służbowej do Jednostki Wojskowej [...] w S. w dniach [...] – [...] marca 2008 r. Skarżący, jak sam podkreśla był żołnierzem zawodowym, tym samym, jego wyjaśnienia, że uznał słowa por. C. o oddelegowaniu do S. i związku z tym brakiem konieczności "przychodzenia do pracy" za wiarygodne nie zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie bowiem z § 12 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie należności żołnierzy zawodowych za przeniesienia i podróże służbowe ( Dz. U z 2004 r. Nr 140, poz. 1487 ), to dowódca jednostki wojskowej lub upoważniony przez niego dowódca wydzielonego pododdziału wydaje polecenie odbycia krajowej podróży służbowej w stosunku do żołnierza pełniącego służbę w podległej mu jednostce wojskowej lub wydzielonym pododdziale.
Skoro brak jest takiego pisemnego rozkazu, to zasadnym wydaje się, że żołnierz powinien pozostawać w tym czasie w dyspozycji macierzystej jednostki. Każde bowiem przebywanie poza miejscem pełnienia służby, bez wyraźnego skierowania ( poza oczywistymi sytuacjami takimi jak np. urlop, choroba, opieka nad chorym członkiem rodziny ) nosi znamiona indywidualnej samowoli o której mowa w art. 93 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Faktem bezspornym w niniejszej sprawie jest również, że także sam skarżący nie dysponuje jakimkolwiek pisemnym rozkazem z którego wynikałby obowiązek odbycia podróży służbowej do jednostki w S. w terminie od [...] do [...] marca 2008 r. Powołuje się jedynie na ustne polecenie kierownika sekcji personalnej por. P. C. o oddelegowaniu do jednostki w S..
Jak wynika z zeznania por. P. C., skarżący za okres od [...] do [...] marca 2008 r. posiada nieobecność, na którą nie potrafi przedstawić usprawiedliwienia. Pojawił się na chwilę w jednostce w dniu [...] marca 2008 r., a zapytany gdzie przebywał od dnia [...] marca 2008 r. stwierdził, że załatwiał sprawy związane z wyjazdem na misję i czeka na certyfikat zdrowia. W dniu [...] marca 2008 r. nie okazał w sekcji personalnej w/w certyfikatu zdrowia, uczynił to dopiero w dniu [...] kwietnia 2008 r. Powyższe zostało również potwierdzone przez dowódcę jednostki wojskowej w B. w jego oświadczeniu, stanowiącym odpowiedź na wyjaśnienia skarżącego z dnia [...] kwietnia 2008 r.
Z oświadczenia skarżącego z dnia [...] kwietnia 2008 r. wynika zaś, że w dniu [...] marca 2008 r. okazał przedmiotowy certyfikat nie tylko szefowi sekcji personalnej, ale również swojemu bezpośredniemu przełożonemu – chor. sztab. S.. Jak jednak wynika z zeznania tego świadka, w w/w dniu w ogóle nie widział się on ze skarżącym, a nawet nie wiedział o fakcie jego przybycia do jednostki. Do bezpośredniej rozmowy między nimi w jednostce doszło zaś w dniu podpisywania przez skarżącego kontraktu na służbę stałą (tj. [...] marca 2008 r.). Tym samym, fakt okazania przez skarżącego swoim przełożonym certyfikatu zdrowia już w dniu [...] marca 2008 r. budzi uzasadnione wątpliwości. Nie okazanie przedmiotowego certyfikatu umożliwiało zaś skarżącemu stwarzanie pozoru, że nadal czyni starania o jego uzyskanie.
Z wyjaśnień Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w B. ppłk A. S. oraz zeznania por. C. wynika, że skarżący przybył do jednostki w dniu [...] marca 2008 r. w celu rozliczenia polecenia wyjazdu służbowego. Jak zaś wynika ze znajdującego się w aktach sprawy rozkazu dziennego z dnia [...] lutego 2008 r. skarżący był w okresie od [...] do [...] lutego 2008 r. skierowany na kurs medyczny do Centrum Szkolenia Wojsk Służb Medycznych w Ł., w związku z czym zostało mu wydane polecenie wyjazdu służbowego. W dniach od [...] do [...] lutego 2008 r. skarżący był skierowany w celu odbycia badań niezbędnych do [...] zmiany PKW w A., zaś w dniach od [...] do [...] lutego udzielono mu dni wolnych. Powyższe potwierdzają rozkazy dzienne z dnia [...] i [...] lutego 2008 r. W aktach przekazanych do Sądu przez organ brak jest natomiast jakichkolwiek rozkazów dziennych wydanych skarżącemu zawierających polecenie wyjazdu służbowego w okresie od [...] do [...] marca 2008 r. Nadto, lista obecności z Jednostki Wojskowej [...] w B. z marca 2008 r. jednoznacznie wskazuje, że skarżący był nieobecny w w/w okresie.
Z oświadczenia skarżącego wynika nadto, że w dniu [...] marca 2008 r. otrzymał certyfikat zdrowia wydany przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską w W.. Niemniej jednak, w aktach jak to wskazano już wyżej nie znajduje się rozkaz dzienny, z którego by wynikało, że wydano mu polecenie służbowe w celu odebrania przedmiotowego certyfikatu. Tym samym, należy wnioskować, że również i w tym dniu skarżący powinien znajdować się w swojej macierzystej jednostce w celu pełnienia służby. Skoro jednak służby w jednostce w tym dniu nie pełnił ( co potwierdza lista obecności oraz oświadczenie dowódcy jednostki [...] ppłk S., zeznania por. C. i sierż. sztab. S. ), jednocześnie nie otrzymując polecenia służbowego w formie wymaganego w stosownej formie rozkazu dziennego, to również należy uznać, że nieobecność skarżącego w dniu [...] marca 2008 r. jest nieusprawiedliwiona.
Jak wynika dalej z oświadczenia skarżącego, w dniach od [...] do [...] marca 2008 r. "załatwiał i pobierał sorty mundurowe związane z wyjazdem na [...] zmianę PKW A.". Dowodem na powyższe jest jego zdaniem "Karta wyposażenia osobistego żołnierza zawodowego" z datą - "[...]". W dniu zaś [...] marca 2008 r. został poinformowany w [...] Brygadzie Zmechanizowanej w S. ( Jednostka Wojskowa [...] w S. ), że będzie skierowany na kurs specjalistyczny żołnierzy zawodowych o specjalności rachmistrz odbywający się w dniach od [...] marca do [...] kwietnia 2008 r.
Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, "Karta wyposażenia osobistego żołnierza zawodowego" na której wskazana jest data jej założenia i wydania sortów mundurowych – "[...]" nie jest dowodem, że skarżący w dniach od [...] do [...] marca 2008 r. pobierał sorty mundurowe związane z wyjazdem na misję w A.. Data widniejąca na przedmiotowej karcie nie wskazuje konkretnego dnia czy też dni, w które to w/w sorty były faktycznie przez skarżącego pobrane. Powyższa data wskazuje przede wszystkim na miesiąc jej założenia ( marzec 2008 r.). Przedmiotowa karta, jak i zaopatrzenie mundurowe związane z wyjazdem na misję do A., mogły mu być więc wydane nawet dopiero w ostatnim dniu miesiąca marca 2008 r. Należy zauważyć, że w dniu [...] marca 2008 r. skarżący był rzeczywiście w jednostce w S. (rozpoczął w tym dniu specjalistyczne szkolenie), w/w karta mogła być więc założona i wydana właśnie w tym dniu. Z pisma Dowódcy [...] Dywizjonu Rakietowego w S. z dnia [...] kwietnia 2008 r. wynika bowiem, że skarżący przystąpi do pobierania przysługujących należności dopiero po dniu [...] kwietnia 2008 r., tj. po zakończeniu szkolenia. Nadto, należy zauważyć, że z pisma Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w S., przesłanego faxem w dniu [...] kwietnia 2008 r. wynika, że skarżący dopiero w dniach od [...] do [...] kwietnia 2008 r. pobierał przedmioty zaopatrzenia mundurowego, broń oraz wyposażenie osobiste, zgodnie z naliczeniami etatowymi w [...] Brygadzie Zmechanizowanej w S.. Wątpliwości Sądu budzi również oświadczenie skarżącego z którego wynika, że przedmiotowe sorty mundurowe pobierał przez okres aż [...] dni. Faktem jest zaś, że do dnia [...] marca 2008 r. skarżący nie figurował na stanie ewidencyjnym jednostki w S.. Tym samym, zdaniem Sądu, skarżący przed w/w dniem, nie mógł więc pobierać zaopatrzenia mundurowego.
Istotnym w niniejszej sprawie jest również fakt, że Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w S., po przeanalizowaniu rozkazów dziennych z I kwartału 2008 r. stwierdził, że nie ma wzmianki o pobycie skarżącego w tej jednostce w okresie od [...] do [...] marca 2008 r. ( dowód – pismo z dnia [...] stycznia 2009 r. ). Z rozkazu dziennego dowódcy w/w jednostki z dnia v kwietnia 2008 r. wynika zaś, że skarżący przebywał w niej dopiero w okresie od [...] marca do [...] kwietnia 2008 roku w związku z udziałem w kursie specjalistycznym.
W ocenie Sądu, w świetle powyższego, za nie przekonujące należy uznać również wyjaśnienia skarżącego znajdujące się w załączonych do sprawy aktach personalnych, zawarte podczas przesłuchania go w charakterze strony, że w miesiącu marcu 2008 r., kilkakrotnie ( tj. [...] i [...] marca 2008 r.), przed dniem [...] marca 2008 r., udawał się do jednostki w S. na własny koszt. Już samo ponoszenie przez niego wydatków na podróże służbowe z własnych środków wydaje się mało prawdopodobne i niewiarygodne. Skarżący był żołnierzem zawodowym od [...] kwietnia 2005 r., trudno więc uznać, że nie znał zasad udawania się w podróż służbową, tym bardziej, że poprzednie jego wyjazdy związane z misją w A. miały podstawę w rozkazie dziennym i były odbywane po wystawieniu polecenia wyjazdu służbowego. Tak bowiem było przed jego wyjazdem na rozmowę kwalifikacyjną do S. mającą miejsce [...] stycznia 2008 r., badania w W. w dniach od [...] i [...] lutego 2008 r. oraz szkoleniem w Ł. w dniach od [...] do [...] lutego 2008 r. Tym samym, tłumaczenie skarżącego, że co prawda odbywał wcześniej kilka podróży służbowych, ale na wyjazd zagraniczny ( misję ) miał udać się po raz pierwszy, nie może usprawiedliwiać udania się przez niego w podróż służbową bez zachowania stosownej procedury. W tym miejscu należy również zauważyć, że skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów w postaci polecenia wyjazdu służbowego, czy też chociażby biletów za przejazd do S.. W toku postępowania administracyjnego przed organami wojskowymi nie przedstawił również żadnych innych dowodów, które potwierdziłyby jego faktyczny pobyt w jednostce w S. w okresie od [...] do [...] marca 2008 r. Powyższe oznacza, że skarżący w w/w okresie nie pełnił służby ani w swojej macierzystej jednostce w B., ani też w jednostce wojskowej w S..
Za niezasadny zdaniem Sądu należy uznać również zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 7 i 107 § 3 kpa z uwagi na nie przeprowadzenie przez organ konfrontacji pomiędzy skarżącym, a chor. sztab. S. oraz por. C.. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy wyjaśnił w sposób wystarczający stan faktyczny sprawy i w dostateczny sposób uzasadnił swoją decyzję, nie naruszając regulacji zawartej w art. 107 § 3 kpa w sposób który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ rozstrzygający sprawę w ramach motywowania podjętej decyzji ustosunkował się również do zarzutów skarżącego mających znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Przeprowadzenie dodatkowego dowodu w postaci konfrontacji nie było zaś niezbędne do ustalenia stanu faktycznego na potrzeby niniejszej sprawy.
Zgodnie z art. 78 § 1 kpa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W myśl § 2 w/w artykułu organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba, że mają znaczenie dla sprawy. W niniejszej sprawie materiał dowodowy zebrany przez organ w sprawie był jednak wystarczający do tego, aby orzec o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej z uwagi na wystarczającą ilość dni roboczych jego nieobecności w służbie, która nie została usprawiedliwiona.
Wypada w tym miejscu także zauważyć, że skarżący w postępowaniu dotyczącym utraty części uposażenia miesięcznego z powodu jego nieusprawiedliwionej nieobecności w okresie od [...] do [...] marca 2008 r., był poinformowany o przeprowadzeniu przez Dowódcę Jednostki Wojskowej [...] w B. w dniu [...] października 2008 r. dowodu z przesłuchania świadków, tj. chor. sztab. R. S. i por. P. C. oraz wezwany do udziału w przeprowadzeniu powyższych dowodów, w tym prawa do zadawania pytań i składania wyjaśnień ( dowód – wezwanie z dnia [...] września 2009 r. wraz ze zwrotnym potwierdzenie odbioru, które skarżący osobiście odebrał w dniu [...] września 2008 r. ). Pomimo powyższego wezwania, nie brał jednak udziału w postępowaniu, nie usprawiedliwił również przyczyn swojej nieobecności podczas przeprowadzonych przez dowódcę jednostki w B. dowodów. Nadto, wniosek skarżącego o przeprowadzenie konfrontacji został przez niego złożony dopiero w dniu [...] marca 2009 r., tym samym, zdaniem Sądu powyższe służyło już tylko przedłużeniu postępowania w sprawie. Nadto, w ocenie Sądu przeprowadzenie przedmiotowego dowodu nic już by nie zmieniło w ustalonym na potrzeby niniejszego postępowania w wystarczający sposób stanie faktycznym.
Natomiast odnośnie okoliczności podnoszonej przez skarżącego, że "przez [...] dni nikt z jego macierzystej jednostki nie był w stanie połączyć się z nim i poradzić sobie z jego nieobecnością", to należy zauważyć, że sam skarżący stwierdził, że jest to niewiarygodne. Z zeznania por. C. wynika natomiast, że skarżący został poinformowany o nieusprawiedliwionej nieobecności od dnia [...] marca 2008 r. już w dniu [...] marca 2008 r., jednak ze strony skarżącego brak było jakiejkolwiek reakcji w postaci spowodowania pojawienia się punktu w rozkazie dziennym, że wykorzystywał dni wolne.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że podawanie punktu do rozkazu na podstawie którego żołnierz udaje się poza miejsce pełnienia służby należało do służbowych obowiązków por. C. i chor. S., zauważyć trzeba, że faktycznie był to ich obowiązek. Niemniej jednak, zauważyć również należy, że w przypadku wykorzystywania przez żołnierza dni wolnych, aby taki stosowny punkt pojawił się w rozkazie dziennym, spowodowanie adnotacji w tym przedmiocie powinno nastąpić z inicjatywy skarżącego, na jego pisemny wniosek do bezpośredniego przełożonego, co jednak nie miało miejsca. W przypadku zaś wyjazdu służbowego żołnierza, to podanie przez jego przełożonych takiego punktu w rozkazie dziennym musiałoby z kolei mieć stosowną podstawę, której jednak w okresie od [...] do [...] marca 2008 r. nie było ( np. informacja o konieczności skierowania na szkolenie czy badania ).
Sąd dostrzega, że przełożeni skarżącego niezbyt skrupulatnie dopełnili swoich obowiązków w zakresie skutecznego poinformowania skarżącego o konieczności usprawiedliwienia przez niego nieobecności w służbie i wcześniejszego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz wyciągnięcia stosownych konsekwencji. Ta okoliczność jest jednak zupełnie inną kwestią, jaka powinna zostać wyjaśniona przez organy wojskowe w odrębnym postępowaniu, w którym będzie możliwe ustalenie osób odpowiedzialnych za taki stan rzeczy. Zdziwienie Sądu budzi bowiem fakt, że bezpośredni przełożony skarżącego złożył stosowny meldunek do Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w B. dopiero w dniu [...] kwietnia 2008 r., co z kolei stanowiło podstawę do wydania rozkazu dziennego z dnia [...] kwietnia 2008 r. stwierdzającego nieusprawiedliwioną nieobecność skarżącego. Należy przyznać rację skarżącemu, że stosowna, a w ocenie Sądu przede wszystkim skuteczna reakcja jego przełożonych winna mieć miejsce znacznie wcześniej. Niemniej jednak, zdaniem Sądu, nie ma to znaczenia co do ustalenia faktu, że nieobecność żołnierza była nieusprawiedliwiona przez wystarczającą do zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej ilość dni roboczych, o której mowa w art. 111 pkt. 16 ustawy o służbie zawodowej żołnierzy zawodowych.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, nie jest również trafny zarzut nie uwzględnienia słusznego interesu skarżącego. Zgodnie bowiem z art. 7 kpa organy administracji publicznej w toku postępowania mają na uwadze nie tylko słuszny interes obywateli, ale również interes społeczny. Interes społecznym jest, aby żołnierz zawodowy, pobierający uposażenie z podatków, pełnił służbę, a w przypadku gdy jej nie pełni przez określony ustawą czas z przyczyn nieusprawiedliwionych, został z niej zwolniony.
Reasumując, należy stwierdzić, że oczywistym jest, że nieusprawiedliwiona nieobecność skarżącego w macierzystej jednostce w okresie od [...] do [...] marca 2008 r. wyniosła jednorazowo co najmniej [...] dni robocze. W warunkach służby wojskowej, opartej na hierarchicznym podporządkowaniu, dyspozycyjności i wykonywaniu obowiązków, nie może być zaś sytuacji, kiedy żołnierz samowolnie decyduje o udaniu się w podróż służbową, a więc o fakcie mającym znaczenie służbowe i prawne, dodatkowo nie mając do tego legitymacji w postaci skierowania przez dowódcę swojej jednostki. Powyższe, mając na uwadze art. 111 pkt. 16 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych musi skutkować zwolnieniem skarżącego z zawodowej służby wojskowej.
Dlatego też, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło