VIII SA/Wa 479/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu w dniu 13 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu adwokata P. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 października 2017 r. o przyznaniu wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt postanowił: zmienić zaskarżone postanowienie i przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P. S. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę [...] zł ([...] złotych) podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł ([...] złotych). Postanowieniem z 4 października 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stosując m.in. treść art. 250 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), przyznał ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług w wysokości 55,20 zł, zamiast kwoty [...] zł przewidzianej w § 18 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów niepłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461; dalej: "rozporządzenie z 2002 r."), podwyższoną o stawkę podatku VAT. Referendarz uznał bowiem, że w realiach niniejszej sprawy wystąpiły podstawy do miarkowania, tj. obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika podyktowane uwzględnieniem realnego nakładu pracy pełnomocnika w postępowaniu przed sądem II instancji, a zwłaszcza fakt, że podjęte czynności ograniczyły się jedynie do udziału w rozprawie. W sprzeciwie od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik skarżącego postawił zarzut naruszenia art. 250 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niezasadne zastosowanie, w sytuacji, gdy pomoc prawna udzielona przez pełnomocnika z urzędu przed sądem II instancji była udzielona zgodnie z zasadami staranności i profesjonalizmu. Nie wystąpiły zatem okoliczności przewidziane w tym przepisie, tj. przemawiające za obniżeniem pełnomocnikowi stosownego wynagrodzenia. Dodał, że nie może być karany za wygranie sprawy przed sądem pierwszej instancji i dlatego nie był zobligowany do wniesienia skargi kasacyjnej. Wskazał, iż pomoc prawna udzielona z urzędu nie ograniczyła się jedynie do stawiennictwa na rozprawie przez NSA, ale pełnomocnik co najmniej dwukrotnie udzielał skarżącemu pomocy w siedzibie kancelarii i musiał przygotować się do sprawy merytorycznie. Stawił się na rozprawę przed NSA, co związane było z całodziennym przeznaczeniem czasu na wyjazd do Warszawy, poniósł koszty przejazdu, itp. W jego ocenie nie można zatem przyjąć, że działał nieprofesjonalnie, a tylko zaistnienie takich okoliczności zgodnie z poglądami prawnymi zaprezentowanymi w powołanych przez niego sygnaturach orzeczeń sądów administracyjnych daje w jego ocenie podstawy do zastosowania sankcji określonej w art. 250 § 2 p.p.s.a. Wniósł zatem o zmianę zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów w wysokości przewidzianej w przepisach rozporządzenia z 2002r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż wniosek pełnomocnika skarżącego obejmuje zasądzenie kwoty [...] zł podwyższonej o należną stawkę podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Działający z urzędu pełnomocnik złożył oświadczenie, iż koszty te nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części. Jak wynika z akt sprawy, w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została wniesiona przez organ w dniu 12 maja 2015 r., a wyrok przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zapadł w dniu 14 marca 2017 r. Odnotować w tym miejscu należy, że szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, od 2 listopada 2016 r. reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016r., poz.1714). Zgodnie z § 22 tego rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Przepisy dotychczasowe w rozumieniu wskazanego wyżej § 22, to rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801). Zgodnie z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, podobnie jak w przywołanym poprzednio rozporządzeniu, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Tym samym w niniejszej sprawie zastosować należy przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów niepłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461; dalej jako "rozporządzenie z 2002 r."). W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik został wyznaczony na etapie postępowania przed sądem I instancji. Jak już wskazano skarga kasacyjna została wywiedziona przez organ, zaś jak wynika z protokołu rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ustanowiony jeszcze przed sądem I instancji pełnomocnik z urzędu wziął udział w tej rozprawie. Zgodnie zatem z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia z 2002 r., stawka minimalna wynosi w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam adwokat, nie sporządził i nie wniósł kasacji – 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. W przedmiotowej sprawie przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna, a wartość przedmiotu sprawy wynosi [...] zł. Tym samym, zgodnie z § 6 pkt 6 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia z 2002 r., stawka minimalna za udział w rozprawie i reprezentowanie skarżącego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wynosi 1.800 zł. W świetle treści art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie natomiast z § 2 powołanego przepisu w uzasadnionych przypadkach, sąd może obniżyć wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu. Trafnie zatem co do zasady wskazuje referendarz, iż sąd może obniżyć wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu, o ile powyższe uzasadnia charakter sprawy, nakład pracy i wkład adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Sąd odwołując się do poglądów prawnych prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażonych dotychczas na tle art. 250 § 1 p.p.s.a. akceptuje stanowisko, że pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 p.p.s.a. należy się wynagrodzenie, jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. W sytuacji, gdy czynności podejmowane przez wyznaczonego z urzędu adwokata nie mają charakteru "pomocy prawnej" z uwagi na ich sprzeczność z zasadami profesjonalizmu, zachodzą podstawy do obniżenia wynagrodzenia w trybie art. 250 § 2 p.p.s.a. W okolicznościach niniejszej sprawy zauważyć jednak należy, iż art. 250 § 1 p.p.s.a. wskazuje na zasadność przyznania wynagrodzenia według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności m.in. adwokatów według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W okolicznościach niniejszej sprawy są to przepisu rozporządzenia z 2002r., w którym § 18 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z § 6 pkt 6 ustala stawkę minimalną w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na kwotę [...] zł. Tym samym brak jest podstaw do dopatrywania się niedostatecznego nakładu pracy pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji, także w przypadku gdy udokumentowany nakład pracy pełnomocnika sprowadza się jedynie do udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wobec tego, iż przepisy rozporządzenia z 2002 r. wnioskowaną przez pełnomocnika kwotę opłaty za czynności adwokata ustalają w minimalnej wysokości [...] zł za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, brak jest podstaw do wywodzenia braku należytego nakładu pracy, w sytuacji gdy pełnomocnik nie sporządził odpowiedzi na skargę. Jednoczenie z protokołu rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie wynika, aby działanie pełnomocnika uchybiało zasadom profesjonalizmu. Brak jest zatem, podstaw do zastosowania art. 250 § 2 p.p.s.a. Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że wystąpiły podstawy do zmiany zaskarżonego postanowienia i przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia w wysokości odpowiadającej minimalnej stawce określonej w § 18 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia z 2002 r., tj. [...] zł, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług. Z tych względów Sąd na podstawie 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia z 2002 r. przyznał pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie we wnioskowanej wysokości, zmieniając zaskarżone postanowienie na podstawie art. 260 p.p.s.a.