VIII SA/Wa 48/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi K. S. w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania Prezydenta Miasta R. w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt B. Ł. w Domu Pomocy Społecznej [...] im. B. "D." K. w R. postanawia: umorzyć postępowanie sądowe. K.S. (dalej jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie wyroku ww. sądu z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 228/11 przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta R. oraz złożyła wniosek o wymierzenie temu organowi grzywny. Odpowiadając na skargę, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej działający z upoważnienia Prezydenta Miasta R. wniósł o jej odrzucenie. W uzasadnieniu organ podniósł, że mając na uwadze treść skargi uznać należy, że jest to skarga na bezczynność organu polegająca na niewydaniu decyzji. Skargę taką można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym. Brak wyczerpania środków zaskarżenia ma również miejsce w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego po uprzednim wniesieniu środka zaskarżenia przysługującego w postępowaniu administracyjnym, ale przed jego rozpoznaniem przez właściwy organ. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. zwróciło się zaś do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o nadesłanie akt sprawy w związku ze złożonym przez skarżącą w dniu [...] stycznia 2012 r. zażaleniem na bezczynność w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt jej dziadka w domu pomocy społecznej. Do dnia udzielenia odpowiedzi na skargę (tj. [...] lutego 2012 r.) organ odwoławczy nie rozpoznał przedmiotowego zażalenia. W związku z tym zdaniem organu skarga jest niedopuszczalna, gdyż została wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia. Organ wyjaśnił nadto, że w dniu [...] listopada 2011 r. otrzymał odpis prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 228/11 wraz z aktami sprawy skarżącej. Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. znak: [...] poinformowano skarżącą, że nadal toczy się postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu dotyczące ustalenia odpłatności za pobyt jej dziadka B. Ł. w domu pomocy społecznej. Powyższego pisma skarżąca nie odebrała. Następnie organ pismem z dnia [...] grudnia 2011 r., znak; [...] wystąpił do Domu Pomocy Społecznej w R. przy ul. S. [...] (DPS) o ustalenie wysokości poniesionych zastępczo kosztów przez Gminę Miasta R. z podziałem na poszczególne miesiące. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r., znak [...] organ przedłużył postępowanie w sprawie ustalenia odpłatności skarżącej za pobyt dziadka w DPS, oczekując na informację z DPS w sprawie kosztów jakie poniosła Gmina. Organ podjął również próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze skarżącą (wezwania z dnia [...] grudnia 2011 r. i [...] stycznia 2012 r.) w celu zweryfikowania aktualnej sytuacji rodzinnej i dochodowej skarżącej. Ostatecznie nie udało się przeprowadzić wywiadu, ponieważ skarżąca nie odbierała skierowanej do niej korespondencji i była nieobecna w domu w dniu [...] stycznia 2012 r. podczas wizyty pracownika socjalnego. Po otrzymaniu pisma z DPS w dniu [...] grudnia 2011 r. oraz próbie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze skarżącą w dniu [...] stycznia 2012 r., organ pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. znak [...] poinformował stronę o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt jej dziadka w domu pomocy społecznej i postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. znak [...] przedłużył postępowanie w związku z koniecznością zajęcia stanowiska przez skarżącą, tj. wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego w sprawie. Organ wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę, stosując się do wskazówek i wykładni przepisów prawa dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonywał wyżej wyszczególnionych czynności procesowych w celu poczynienia wyczerpujących ustaleń i pełnej oceny materiału dowodowego. W ocenie organu uzasadniał to złożony stan faktyczny sprawy, wymagający przeprowadzenia starannego i wnikliwego postępowania wyjaśniającego oraz dokonania starannej wykładni przepisów prawa. Postawa zaś skarżącej w toczącym się postępowaniu administracyjnym, przejawiająca się brakiem współpracy z organem administracji, uporczywym nieodbieraniem kierowanej do niej korespondencji, uniemożliwieniem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, w dużej mierze przyczyniła się do niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest przy tym według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu może nastąpić wówczas, gdy zostanie spełniona przynajmniej jedna z przesłanek, o których mowa w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Stosownie zaś do treści art. 149 p.p.s.a sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu. W kontrolowanej sprawie nie miało miejsca niewykonanie wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie przez niego postępowania. Wyjaśnić również należy, że niewykonanie wyroku nie oznacza braku zastosowania się do oceny prawnej wskazanej w tym wyroku. Ewentualne zaś odstąpienie od oceny prawnej w rozstrzygnięciu wydanym na skutek realizacji wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność jest jedynie czynnością nieprawidłowego wykonania orzeczenia, a nie brakiem samej czynności wykonawczej. Rozważeniu przez Sąd w niniejszej sprawie wypada rozstrzygnięcie, czy organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 228/11 uchylającym decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. w przedmiocie ustalenia odpłatności z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej. Decyzje organów zostały uchylone przez ww. sąd z powodu licznych uchybień przepisów prawa procesowego oraz naruszenia norm prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W ponownym postępowaniu administracyjnym organ I instancji powinien zastosować się do wskazań sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku. W ramach postępowania wywołanego skargą wniesioną na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. należy więc przede wszystkim ustalić jak przebiegało postępowanie organu i dokonać jego oceny pod kątem czy ustalone fakty wskazują na bezczynność organu lub przewlekłość prowadzonego przez niego postępowania, czy też na przebieg tego postępowania mają wpływ inne okoliczności niezależne od organu prowadzącego postępowanie. Nadto, ocena zasadności skargi wniesionej na podstawie ww. przepisu dokonywana jest według stanu postępowania administracyjnego istniejącego w dacie jej wniesienia. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że odpis prawomocnego ww. wyroku organ otrzymał w dniu [...] listopada 2011 r. i do dnia złożenia w dniu [...] stycznia 2012 r. niniejszej skargi, organ nie wydał decyzji w sprawie. Bezspornym jest również, że skarżąca pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. wezwała organ do załatwienia sprawy. Tym samym zostały wypełnione przesłanki do wniesienia skargi w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a., a więc wniosek organu o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. z uwagi na jej niedopuszczalność nie jest trafny. Powyższe nie oznacza jednak, że złożona w niniejszej sprawie skarga, mimo, iż dopuszczalna, zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu organ nie dopuścił się w niniejszej sprawie bezczynności po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 228/11. Po otrzymaniu w dniu [...] listopada 2011 r. odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy podjął i to w zasadzie niezwłocznie czynności w sprawie. Pismem bowiem z dnia [...] grudnia 2011 r. znak: [...] poinformował skarżącą, że nadal toczy się postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu dotyczące ustalenia odpłatności za pobyt jej dziadka B. Ł. w DPS. Kolejnym pismem - z dnia [...] grudnia 2011 r., znak; [...] wystąpił do DPS o ustalenie wysokości poniesionych zastępczo kosztów przez Gminę Miasta R.. Postanowieniem zaś z dnia [...] grudnia 2011 r., znak [...] przedłużył postępowanie w sprawie z uwagi na oczekiwanie na informację z DPS w sprawie kosztów jakie poniosła ww. Gmina. Organ podjął również próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze skarżącą, co potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy wezwania z dnia [...] grudnia 2011 r. i [...] stycznia 2012 r. w celu zweryfikowania aktualnej sytuacji rodzinnej i dochodowej skarżącej. W dniu [...] stycznia 2012 r. w celu zrealizowania powyższego organ skierował do skarżącej pracownika socjalnego. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. znak; [...] organ poinformował skarżącą o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt jej dziadka w DPS, a postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. znak [...] przedłużył postępowanie w związku z koniecznością zajęcia stanowiska przez stronę, tj. wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego w sprawie. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że organ nie pozostawał w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. Zdaniem Sądu, organ po otrzymaniu ww. odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy uchybił jednak zasadzie szybkości postępowania o której mowa w art. 12 k.p.a, a w konsekwencji dopuścił się pewnej przewlekłości postępowania. Mógł bowiem w niniejszej sprawie niektóre czynności, w szczególności takie jak próba przeprowadzenia wywiadu środowiskowego dotyczącego aktualnej sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącej dokonać znacznie wcześniej. Powyższego próbował bowiem dokonać dopiero w dniu [...] grudnia 2011 r., a powinien to uczynić i mógł to zrobić w szybszym czasie, bez zbędnej zwłoki, tj. zaraz po otrzymaniu odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Czynności w tym zakresie zostały podjęte przez organ później niż w ciągu miesiąca od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zgodnie zaś z treścią art. 35 § 3 k.p.a załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Takie działanie organu spowodowało niewydanie decyzji w terminie określonym w tym przepisie. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych sprawy organ dopiero w dniu [...] lutego 2012 r. wydał decyzję, znak [...], ustalającą odpłatność za pobyt dziadka skarżącej w domu pomocy społecznej. W związku z powyższym zdaniem Sądu, postępowanie w niniejszej sprawie należy jednak umorzyć jako bezprzedmiotowe z uwagi na niemożność zobowiązania organu do wykonania działań określonych w art. 149 p.p.s.a. Postępowanie administracyjne będące przedmiotem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania zostało bowiem zakończone w trakcie postępowania sądowego. Postępowanie sądowe zostało wszczęte złożeniem skargi w dniu [...] stycznia 2012 r., natomiast organ wydał stosowny akt - decyzję w dniu [...] lutego 2012 r., tj. przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2012 r. Uznać więc należy, że przestała istnieć sprawa sądowo-administracyjna - rozumiana jako ustalenie, czy istnieje potrzeba wymuszenia nadania czynnością organu administracji sprawnego biegu, a niekiedy także zmuszenie organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności, w celu likwidacji stanu przewlekłości postępowania. Brak jest bowiem podstaw do uznania, że w dyspozycji art. 149 p.p.s.a mieści się możliwość wydania orzeczenia o uwzględnieniu skargi w sytuacji, gdy postępowanie było prowadzone w sposób przewlekły, ale już się zakończyło. Treść art. 149 p.p.s.a prowadzi bowiem do wniosku, że ustawodawca nie dopuścił możliwości uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ bez jednoczesnego zobowiązania organu do podjęcia określonych w tym przepisie czynności - czyli zobowiązania organu do wydania w określonym terminie stosownego aktu. W przypadku bowiem zakończenia postępowania przed organem administracji przed dniem wyrokowania (zamknięciem rozprawy) nieaktualna jest już możliwość realizacji mocą orzeczenia sądu administracyjnego interesu skarżącej wyrażająca się poprzez możliwość zastosowania przez Sąd środków przewidzianych w art. 149 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze na podstawie przepisu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w postanowieniu.