VIII SA/Wa 48/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] sp. z o.o. – wspólnika spółki cywilnej "[...]" o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. M. i [...] sp. z o.o – wspólników spółki cywilnej "[...]". na decyzję Dyrektora [...] Regionalnego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] , , w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W związku z otrzymanym wezwaniem do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2018 r. o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, [...] sp. z o.o. – wspólnik spółki cywilnej "[...]" - wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi [...] zł, natomiast wysokość straty za ostatni rok obrotowy wyniosła [...] zł. Skarżąca wskazała, iż nie posiada rachunku bankowego, który został zamknięty z uwagi na rosnące zadłużenie z tytułu jego prowadzenia. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż spółka obecnie nie zajmuje się żadną działalnością, zaś koszty korespondencji sądowej ponosi jej prezes. Strona przedstawiła ponadto kopię bilansu za 2017 r., zaś jej prezes oświadczył, że od zamknięcia roku 2017 nie były dokonywane żadne operacje księgowe. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że warunkiem przyznania prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., jest wykazanie nie tylko braku dostatecznych środków finansowych, ale również podjęcia wszelkich koniecznych kroków, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z wszczętym postępowaniem sądowym. Zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych związanych z udziałem strony w postępowaniu sądowym może nastąpić bowiem tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy to strona nie z własnej winy pozbawiona jest środków niezbędnych na pokrycie tych kosztów. W świetle powołanego przepisu, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej nie ma charakteru obowiązkowego nawet w przypadku spełnienia przez nią przesłanek ustawowych. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2014 r., II GZ 854/16; z 16 grudnia 2015 r., I FZ 444/15). Wniosek spółki nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż strona nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zauważyć należy, że w sprawie, której dotyczy rozpoznawany wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, w okresie nieodległym czasowo od daty wystąpienia z wnioskiem o prawo pomocy spółka wykonała obowiązek wynikający z art. 199 p.p.s.a. poprzez uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Okoliczności sprawy nie dają podstaw do uznania, że w okresie jaki upłynął od uiszczenia wpisu do złożenia wniosku o prawo pomocy sytuacja finansowa spółki zmieniła się w sposób wskazujący na brak możliwości wygospodarowania środków na opłaty sądowe inne niż uiszczony wpis. Z deklaracji strony wynika bowiem, że jest sytuacja majątkowa pozostanie niezmieniona od końca roku 2017. Świadczy to o tym, że deklaracje strony o braku możliwości wygospodarowania środków na wpis od zażalenia są wysoce niewiarygodne. Spółka nie przedłożyła ponadto mających istotne znaczenie dla oceny jej sytuacji finansowej dokumentów w postaci dokumentu bankowego, z którego wynika zamknięcie rachunków, które zgodnie z przepisami o rachunkowości oraz przepisami podatkowymi osoby prawne obowiązane są posiadać do rozliczeń z urzędem skarbowym czy Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Oświadczenie prezesa zarządu Spółki o zamknięciu rachunku bankowego nie zostało poparte żadnym dokumentem, w szczególności żądanym przez organ sądowy na mocy zarządzenia z dnia 12 kwietnia 2018 r. dokumentem bankowym o zamknięciu rachunku. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej (art. 255 p.p.s.a.) uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, jak również nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Dostrzec należy i to, że deklarująca nieprowadzenie działalności spółka nie podejmuje działań naprawczych ani kroków zmierzających do jej likwidacji, bądź ogłoszenia upadłości. Racjonalnym działaniem w przypadku nieprowadzenia działalności gospodarczej jest likwidacja działalności. To zaś, że spółka nie znajduje się w stanie likwidacji, każe uznawać ją za podmiot prowadzący działalność gospodarczą nastawioną na zysk i mający zapewnioną możliwość uzyskiwania środków finansowych na pokrycie wydatków związanych z tą działalnością. W takich zaś okolicznościach brak jest usprawiedliwionych podstaw do przerzucenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa. Zauważenia wymaga w tym kontekście, że z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (stan na dzień 11.12.2017 r.) wynika, że spółka posiada czterech wspólników, którymi są spółki prawa handlowego ([...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o.) posiadające po [...] udziałów o wartości po [...] zł każda. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1577), umową spółki można zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. t. 1 do art. 177 A. Kidyba, Komentarz do art. 177 Kodeksu spółek handlowych, LEX). Dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. II GZ 294/15). Brak dofinansowania spółki przez wspólników należy odczytywać jako niechęć wspólników do kontynuowania procesu, co nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku spółki o prawo pomocy (por. także postanowienie NSA z dnia 13 września 2012 r. sygn. I FZ 287/12 – i powołane tam orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1937 r. o sygn. akt CII 618/37, publ. Zb. Urz. 1938, poz. 193, oraz postanowienia NSA z dnia 20 lutego 2014 r. o sygn. akt II FZ 145/14 i II FZ 146/14). Z powołanych względów, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.