VIII SA/Wa 48/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu P. M. – wspólnika spółki cywilnej "[...]" na postanowienie referendarza sądowego z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 48/18 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. M. i [...] sp. z o.o. – wspólników spółki cywilnej "[...]" na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] listopada 2017 r. Nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych postanawia : utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Wnioskiem z 28 marca 2018 r. (data nadania urzędowego formularza PPF w urzędzie pocztowym) P. M. – wspólnik spółki cywilnej "[...]" (zwany dalej: wnioskodawca, skarżący) złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w postępowaniu zażaleniowym). We wniosku wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości (dom, mieszkanie), posiada dwie działki (powierzchni nie określił), które zostały zajęte przez komornika. Nadto posiada udziały w spółkach cywilnych i prawa handlowego o łącznej rzeczywistej wartości do [...] zł. Podał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego łączny dochód miesięczny z tytułu zatrudnienia wynosi [...] zł. Określił, iż miesięcznie ponosi wydatki: ok. [...] zł z tytułu czynszu za mieszkanie, [...] zł na energię elektryczną, ok. [...] zł na wyżywienie, [...] zł na media i ok. [...] zł na środki czystości i lekarstwa. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podniósł, że jego aktualna sytuacja finansowa jest niekorzystna. Ze względów od niego niezależnych popadł w spiralę długów. Wyjaśnił, że od kilku lat prowadzi spory z ARiMR o należne mu płatności, których zakończenie przyniesie wyraźną poprawę jego sytuacji finansowej. Wnioskodawca zaznaczył, że rozwiązanie sporów to jednak kwestia miesięcy lub lat. Uzupełniając wniosek na wezwanie referendarza sądowego skarżący przedstawił trzy zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia (łączny dochód według tych dokumentów wynosi [...] zł), wydruk zeznania podatkowego za 2017 r. (niepodpisane), oświadczenie o posiadaniu rachunków bankowych oraz wyciąg z rachunków: w Banku [...] z [...] grudnia 2017 r. z saldem początkowym [...] zł i końcowym [...] zł; w Banku [...] z [...] stycznia, [...] kwietnia 2018 r. z saldem na [...] grudnia 2017 r. - [...] zł i [...] marca 2018 r. - [...] zł. Jednocześnie skarżący oświadczył, że nie pobiera wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji prezesa zarządu kilkunastu spółek nadto nie posiada dokumentów dotyczących zajęć komorniczych. Postanowieniem z 24 maja 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 48/18 referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 14 czerwca 2018 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie wnioskując o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy. Wskazał, iż w zaskarżonym postanowieniu brak jest koniecznej równowagi pomiędzy zapewnieniem stronie realizacji prawa do udziału w postępowaniu i nadmierną formalizacją przy braku właściwej oceny przedstawionych przez skarżącego dokumentów i powołanych okoliczności. Ponadto referendarz dopuszcza się nieakceptowanych błędów w ustaleniu stanu faktycznego, wręcz kuriozalnej oceny materiału dowodowego, co stanowi bezpośrednią przyczynę błędnego wyniku sprawy i wadliwości zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z regulacji art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest przeznaczona dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych jest niemożliwe, bowiem wiązałoby się z niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych ich rodzin. W związku z tym, iż w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Zdaniem Sądu referendarz sądowy prawidłowo uznał, iż skarżący nie wykazał spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Analizując złożone przez wnioskodawcę oświadczenia oraz dokumenty nie sposób dokonać rzetelnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów sądowych. Składane wyjaśnienia są nieprecyzyjne i mało wiarygodne. Podkreślić należy, że skarżący składając kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy w sprawach zarejestrowanych w Sądzie podnosi w istocie tożsame argumenty, modyfikując jedynie swoje oświadczenie w zakresie sytuacji majątkowej i uzyskiwanych dochodów. Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że łączny miesięczny dochód skarżącego wynosi [...] zł, zaś dokumentów złożonych na tę okoliczność wynika kwota [...] zł. Miesięczne wydatki jakie skarżący ponosi kształtują się na poziomie [...] zł. Zatem dochody skarżącego wystarczają na jego wydatki. Za powyższym przemawia również fakt uiszczenia w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł. Sądowi z urzędu wiadomym jest także (z licznych prowadzonych z jego udziałem postępowań), że w 2017 r. skarżący P. M. (Numer PESEL: [...]) pełnił funkcję prezesa zarządu w następujących podmiotach: [...] S.A. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w W. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w W. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w W. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w F. (nr KRS [...], której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł. Za właściwą uznaje zatem ocenę, iż w sytuacji, gdy skarżący jest wspólnikiem bądź prezesem zarządu w kilkudziesięciu spółkach, w tym spółkach cywilnych, spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółkach akcyjnych (co znane jest Sądowi z urzędu), i został wezwany do złożenia dokumentów wskazujących na wysokość aktualnie uzyskiwanych dochodów, odpisów wszystkich zeznań podatkowych za 2017 rok, oświadczeń co do posiadania rachunków bankowych i pełnych wyciągów z tych rachunków, a dokumentów tych nie przedstawił, to nie wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Sąd podziela stanowisko referendarza, iż skarżący nie wykazał by jego sytuacja finansowa uległa pogorszeniu, od momentu, gdy samodzielnie uiścił wpis sądowy od skargi. Reasumując, uznać należy, że skarżący nie wykazał, iż ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. Brak udzielenia pełnej odpowiedzi na postawione pytania (w dodatkowym wezwaniu), uniemożliwił dokonanie pełnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów sądowych. Oświadczenie skarżącego należało uznać za budzące wątpliwości, a zatem niewiarygodne, aby na jego podstawie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się skarżący. Podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą wobec niego ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.