VIII SA/Wa 484/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu w dniu 15 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu A. K. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 sierpnia 2016 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi A. K. (dalej: "skarżący") zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, podnosząc, iż nie jest obecnie w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie bez uszczerbku dla siebie i rodziny. W uzasadnieniu podał, że na utrzymaniu maja troje małoletnich dzieci. Wspólnie z żoną z tytułu zatrudnienia uzyskują dochód w wysokości [...] zł, który po opłaceniu rachunków za media nie wystarcza na inne bieżące wydatki w tym na żywość. Do wniosku załączył zeznanie podatkowe za 2015 r. oraz wygenerowane elektronicznie potwierdzenia opłat za energię, gaz i wodę. Odpowiadając na wezwanie Sądu, wystosowane w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "ppsa") skarżący między innymi załączył informację o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy (PIT – 11) za 2015 r., kopie udokumentowanych wydatków tytułem opłat na bieżące utrzymanie (gaz, woda, prąd). Nie złożył jednak żądanych przez Sąd: zeznania podatkowego za 2015 r., wyciągów z rachunków bankowych (historia operacji) za ostatnie sześć miesięcy oraz nie wskazał przyczyn uniemożliwiających uiszczenie wpisu od skargi w wysokości [...] zł. Postanowieniem z 12 sierpnia 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, gdyż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie partycypować w kosztach niniejszego postępowania. Skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego. Postawił zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że posiada możliwość uiszczenia wymaganych kosztów sądowych, w sytuacji gdy wykazał, że nie dysponuje środkami finansowymi na ten cel. Nie posiada też żadnego majątku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 ppsa właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ppsa). Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ppsa). Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się ona w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Zatem wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Instytucja prawa pomocy skierowana jest zatem do tych osób, których sytuacja obiektywnie uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania sądowego bez pomocy państwa. Innymi słowy, aby sąd administracyjny taką obiektywną niemożność wygospodarowania środków finansowych stwierdził, musi dysponować wszystkimi istotnymi danymi, obrazującymi sytuację materialną wnioskodawcy. Zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, że jego sytuacja majątkowa jest na tyle trudna, że pozbawiony jest możliwości partycypowania w kosztach prowadzonego z jego skargi postępowania sądowego. Skarżący nie wypełnił bowiem obowiązku współdziałania z sądem (nie załączył wymienionych wyżej dokumentów źródłowych), uniemożliwiając tym samym pełne ustalenie podstawy faktycznej wnioskowanego uprawnienia procesowego. Sąd uznał zatem, że brak jest podstaw do przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Tym samym zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1 ppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.