VIII SA/Wa 485/12
WyrokWSA w Warszawie2012-11-21
Skład orzekający: Cezary Kosterna, Leszek Kobylski, Justyna Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rodzina rolnicza, w której co najmniej jedna osoba jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, ale nie jest objęta tym ubezpieczeniem z powodu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, może otrzymać pomoc w formie zasiłku celowego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych?Ratio decidendi
Pomoc w formie zasiłku celowego dla rodzin rolniczych, których gospodarstwa poniosły szkody, przysługuje tylko wtedy, gdy co najmniej jedna osoba w rodzinie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników i jest objęta tym ubezpieczeniem. Samo posiadanie gospodarstwa rolnego i podleganie ubezpieczeniu społecznemu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej nie jest wystarczające do przyznania tej pomocy.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o zasiłek celowy z powodu szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych huraganem. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą i podlega ubezpieczeniu w ZUS, a nie w KRUS, co nie spełnia kryterium objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, stwierdzając, że mimo posiadania gospodarstwa rolnego, brak jest osoby w rodzinie objętej ubezpieczeniem rolniczym. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podnosząc, że jest rolnikiem, utrzymuje się z gospodarstwa i poniosła straty, a okoliczność podlegania ubezpieczeniu w ZUS nie powinna pozbawiać jej pomocy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Justyna Mazur /sprawozdawca/, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2012 r. sprawy ze skargi G. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 roku znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej "Kolegium" lub "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym odwołania G. O. (dalej: "skarżąca") od decyzji wydanej z up. Wójta Gminy R. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. (dalej: "organ pierwszej instancji") z dnia [...] lutego 2012 roku znak: [...], odmawiającej przyznania pomocy skierowanej do osób lub rodzin rolniczych, których gospodarstwa poniosły szkody w wyniku huraganu lub deszczu nawalnego – orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Powyższe decyzje zostały wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną:
W dniu [...] września 2011 roku do Ośrodka Pomocy Społecznej w R. wpłynął wniosek G. O. o zasiłek celowy w związku z wystąpieniem
w 2011 roku huraganu, deszczu nawalnego lub przymrozków wiosennych, powołujący się na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2011 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 roku huraganu, deszczu nawalnego lub przymrozków wiosennych (Dz. U. Nr 167, poz. 996) (dalej: "rozporządzenia"). Decyzją z dnia [...] listopada 2011 roku nr [...], działający z upoważnienia Wójta Gminy R. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. odmówił G. O. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, kierowanego do osób lub rodzin rolniczych, których gospodarstwa poniosły szkody w wyniku huraganu lub deszczu nawalnego. Jako przyczynę odmowy przyznania zasiłku, o którym mowa wskazano podleganie przez G. O. ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, a nie ubezpieczeniu rolniczemu, co sprawia, iż nie zostało spełnione kryterium niezbędne do przyznania zasiłku celowego. W wyniku rozpoznania odwołania G. O. od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] stycznia 2012 roku znak: [...] uchyliło decyzję z dnia [...] listopada 2011 roku, o której mowa wyżej i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, iż wyjaśnienia wymaga czy ktoś z członków rodziny skarżącej jest objęty ubezpieczeniem społecznym rolników. Przepisy przewidują przyznanie pomocy nie tylko w sytuacji gdy wnioskodawca jest rolnikiem w rozumieniu przepisów
o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym tym ubezpieczeniem, ale także
w sytuacji gdy, co najmniej jedna osoba w rodzinie jest rolnikiem. Wskazano również na potrzebę wyjaśnienia jakiej wielkości gospodarstwo posiada skarżąca. Po ponownym rozpoznaniu sprawy działający z upoważnienia Wójta Gminy R. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Decyzją numer [...] z dnia [...] lutego 2012 roku ponownie odmówił skarżącej przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, kierowanego do osób lub rodzin rolniczych, których gospodarstwa poniosły szkody w wyniku huraganu lub deszczu nawalnego. Organ pierwszej instancji ustalił między innymi, iż skarżąca prowadzi działalność gospodarczą i w związku z tym podlega ubezpieczeniu społecznemu w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Wobec tego nie spełnia kryterium niezbędnego do przyznania zasiłku celowego, określonego w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2011 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 roku huraganu, deszczu nawalnego lub przymrozków wiosennych (Dz. U. Nr 167, poz. 996). Zgodnie z powyższym przepisem pomoc udzielana jest rodzinie rolniczej, jeżeli co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym tym ubezpieczeniem.
Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2012 roku złożyła G. O.. W odwołaniu podniosła między innymi, iż jest rolnikiem, płaci podatek, utrzymuje się z gospodarstwa i wobec tego, że poniosła starty
w wyniku huraganu powinna otrzymać zasiłek celowy zgodnie z wnioskiem. Dodała, iż okoliczność, że nie jest objęta rolniczym ubezpieczeniem społecznym nie oznacza, że pomoc jej nie przysługuje.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., decyzją zaskarżoną
w niniejszej sprawie, o której mowa na wstępie, po rozpoznaniu odwołania skarżącej utrzymało decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2012 roku w mocy. Kolegium podniosło, iż z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż G. O. posiada gospodarstwo rolne o pow. [...] ha fizycznych, w tym 1[...] ha przeliczeniowych i wysokość szacowanych szkód wyniosła powyżej 30%. Jednocześnie z oświadczenia skarżącej z dnia [...] stycznia 2012 roku wynika, iż prowadzi ona działalność gospodarczą, jest ubezpieczona w ZUS i tam też opłaca składki na ubezpieczenia. Wskazano także, iż z odwołania wynika, że w rodzinie nie ma osób opłacających KRUS. W tych okolicznościach organ odwoławczy stwierdził, iż nie została spełniona przesłanka dotycząca podlegania rolnika ubezpieczeniu społecznemu rolników określona w § 2 pkt 1 rozporządzenia. Zgodnie z treścią powyższego przepisu adresatem normy w nim określonej jest rodzina rolnicza, w której co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników i tylko do takich rodzin ustawodawca skierował pomoc, o jakiej mowa w rozporządzeniu. Z tego względu samo posiadanie i prowadzenie gospodarstwa rolnego przez skarżącą nie jest w świetle powołanego przepisu okolicznością wystarczającą do udzielenia żądanej pomocy.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2012 roku, o której mowa, wniosła G. O.. Skarżąca wniosła
o ponowne rozpatrzenie sprawy i jej pozytywne rozpatrzenie. Wskazała, iż sprawa dotyczy strat poniesionych wskutek huraganu z dnia [...] lipca 2011 roku. Podniosła, iż niezrozumiałe jest, że nie otrzymała pomocy mimo poniesionych strat z tego powodu. Podała także, iż uzyskuje dochody pozarolnicze i podlega ubezpieczeniu w ZUS, mimo, że dochody z gospodarstwa rolnego są głównym źródłem jej utrzymania. Dodała, że samotnie wychowuje dwoje małych dzieci i nie ma małżonka, który płaci KRUS.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Niniejsza sprawa zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który zgodnie
z art. 1 § 2 tej ustawy dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, Nr 270) (dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wobec treści wniosku złożonego przez skarżącą do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej
w R. o zasiłek celowy w związku z wystąpieniem w 2011 roku huraganu, deszczu nawalnego lub przymrozków wiosennych zastosowanie w niniejszej sprawie mają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2011 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych,
w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 roku huraganu, deszczu nawalnego lub przymrozków wiosennych (Dz. U. Nr 167, poz. 996). § 2 pkt 1 tego rozporządzenia stwierdza, iż pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli co najmniej jedna osoba
w rodzinie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników. Zgodnie z art. 6 pkt
1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U.
z 2008 r., Nr 50, poz. 291 ze zm.) rolnikiem jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osoba, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. W myśl art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje
z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Wobec odwołania się § 2 pkt 1 rozporządzenia do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników krąg osób objętych rozporządzeniem należy ustalać w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników, o której mowa wyżej. Przy dokonywaniu tej oceny należy jednocześnie mieć na uwadze, iż § 2 pkt
1 rozporządzenia z dnia 26 lipca 2011 roku zawiera dodatkową przesłankę uzależniającą uzyskanie pomocy przez rodzinę rolniczą, którą to przesłanką jest objęcie co najmniej jednej osoby w rodzinie rolniczej ubezpieczeniem społecznym rolników. Tym samym nie jest wystarczające wypełnienie jedynie definicji rolnika czy też domownika w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników, bez jednoczesnego objęcia co najmniej jednej osoby
w rodzinie rolniczym ubezpieczeniem społecznym. Zgodnie z ustaleniami organu odwoławczego, potwierdzonymi oświadczeniem skarżącej złożonym na rozprawie przed Sądem w dniu 21 listopada 2012 roku, rodzina skarżącej składa się z jej samej i dwojga dzieci w wieku [...] i [...] lat. Okoliczność podlegania skarżącej ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej i tym samym nie podlegania rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu nie jest przez G. O. kwestionowana. Dzieci skarżącej z uwagi na ich wiek nie wypełniają definicji domownika, w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników. W tych okolicznościach ocena braku podstaw do przyznania skarżącej pomocy w myśl rozporządzenia z dnia 26 lipca 2011 roku, zgodnie ze złożonym wnioskiem, z uwagi na nie objęcie co najmniej jednej osoby
w rodzinie ubezpieczeniem społecznym rolników jest zgodna z przepisami prawa. Zarzuty skarżącej co do trafności tej regulacji nie stanowią podstawy do uwzględnienia skargi i dokonania odmiennej oceny. Należy bowiem przypomnieć, iż ocena dokonywana przez Sąd w niniejszej sprawie polega na ocenie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa. Stan faktyczny ustalony w sprawie jest bezsporny.
Z tych względów Sąd w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę zgodnie z treścią wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło