VIII SA/Wa 490/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2015 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z [...]marca 2015 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2013 roku, poz. 267 dalej jako k.p.a.)po rozpatrzeniu odwołania Z. K. od decyzji Burmistrza Z. z dnia [...] marca 2015 roku, nr [...] odmawiającej przyznania zasiłku rodzinnego na syna J. K. K. wraz z dodatkami orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I Instancji. Decyzja została wydana na tle następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej. Organ I Instancji po rozpoznaniu wniosku Z. K. z dnia [...] marca 2015 roku o przyznanie na syna J. K. K. zasiłku rodzinnego z dodatkami wydał decyzję w dniu [...] marca 2015 roku w której odmówił wnioskodawczyni przyznania wnioskowanego zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Odwołanie od tej decyzji wniosła Z. K. podnosząc, iż jedynym źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny jest renta rodzinna po zmarłym mężu w wysokości [...] zł. Nie zgodziła się ze stanowiskiem, iż do dochodu rodziny winien być wliczony również dochód z gospodarstwa rolnego. Podnosiła, że gospodarstwo o pow. [...] ha od dnia [...] października 2011 roku zostało wydzierżawione sąsiadce M. K., która ponosi koszty podatku gruntowego, opłaty melioracyjne, podwyższoną składkę na ubezpieczenie emerytalno – rentowe rolników oraz otrzymuje dopłaty z ARMiR. Nadto w 2015 roku zawarła nową umowę dzierżawy, która została potwierdzona przez Starostwo Powiatowe w Z.. Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie wskazał, że przepis art. 4 ust.2 i art. 5 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych ( DZ.U z 2013 roku, poz. 1456 ze zm. dalej ustawa o świadczeniach rodzinnych) ustala, że przedmiotowe świadczenie przysługuje osobom uprawnionym jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza [...] zł na osobę. Wskazał, że ustalając dochód na członka rodziny należy brać pod uwagę dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, w tym przypadku z roku 2013. Zgodnie z przepisem art. 3 pkt 1 lit. a i c ustawy o świadczeniach rodzinnych dochodem są przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30 lit. b,c,e ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym o osób fizycznych pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodów składki na ubezpieczenie zdrowotne, a także inne nie podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego. Dochodem rodziny w 2013 roku podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym była renta rodzinna z KRUS w kwocie [...] zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha – co stanowi [...] ha przeliczeniowych. Zdaniem organu odnosząc się do odwołania art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi między innymi, że ustalając dochód rodziny z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa rolnego stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem: oddanej w dzierżawę zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, w części lub w całości znajdującego się w posiadaniu gospodarstwa rolnego. Organ oceniając zawartą w dniu [...] stycznia 2015 roku umowę dzierżawy wskazał, że nie została ona zawarta stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a więc w celu uzyskania przez skarżącą emerytury lub renty rolniczej. Przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników ( DZ.U z 2008 roku, nr 50, poz. 291 ze zm. dalej jako ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników) wprowadzają zasadę, że na podstawie jej przepisów wydzierżawienie gruntów rolnych odnosi się tylko do sytuacji zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej przez emeryta lub rencistę w sytuacji gdy wydzierżawi on swoje gospodarstwo rolne osobie niebędącej jej małżonkiem, zstępnym lub pasierbem oraz nie pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym na okres co najmniej [...] lat i umowa zostanie zawarta w formie pisemnej, a także zostanie zgłoszona do ewidencji gruntów i budynków. Zdaniem organu niewątpliwie w przedmiotowej sprawie skarżąca na skutek umowy dzierżawy nie stała się emerytem lub rencistą, a także nie zachodzą sytuacje określone w art. 5 ust.8a pkt 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podstawę do uchylenia decyzji organu I Instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze widziało w tym, że organ I Instancji nie poczynił ustaleń czy w sprawie może znaleźć zastosowanie przepis art. 5 ust.3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. organ winien ustalić, czy w poprzednim okresie zasiłkowym wnioskodawczyni przysługiwały uprawnienia do świadczeń rodzinnych. Uprawnienie to nie zależy od pobierania świadczeń, ale tylko od przysługiwania uprawnień. Z tego też powodu rozstrzygnięcie organu I Instancji należało na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylić celem przeprowadzenia postępowania w tym zakresie. Z rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodziła się skarżąca Z. K. wnosząc skargę do sądu administracyjnego. Wskazywała, że jedynym dochodem rodziny w roku 2013 był dochód w postaci renty rodzinnej po zmarłym mężu. Gospodarstwo rolne od [...] października 2011 roku zostało wydzierżawione sąsiadce M. K.. Wskazywała, że od tego dnia dzierżawca ponosi wszelkie koszty związane z gospodarstwem oraz otrzymuje dopłaty. W dniu [...]stycznia 2015 roku została zawarta umowa dzierżawy w zamian za wcześniejsze świadczenie i spełnia ona wszelkie wymogi prawne. Z tego względu jej zdaniem dochód z gospodarstwa nie powinien być liczony do dochodu rodziny. Organ w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddaleniu podtrzymując zaprezentowane stanowisko w swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji przeprowadza ocenę zgodności decyzji z prawem. W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w sposób prawidłowy wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy ( por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1981 roku, syg. akt S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7). Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom postępowania administracyjnego, jak też uregulowaniom prawa materialnego( por. wyrok NSA z 7 października 2002 roku, syg. akt II SA 2554/04, LEX nr 77 220). W ocenie Sądu istotnym problem w rozpoznawanej sprawie była kwestia czy do dochodu rodziny skarżącej winien być wliczany dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego, które zostało wydzierżawione na okres [...] lat na rzecz sąsiadki M. K.. Zdaniem sądu nie można podzielić poglądów zaprezentowanych w tym zakresie przez organ odwoławczy. Kwestie powyższą należy rozpoznać w świetle przepisów art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 28 ust.4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Nie wlicza się do dochodu rodziny dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego, które zostało oddane w dzierżawę na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się gospodarstwa rolnego – art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie zaś z art. 28 ust.4 uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem ( współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego, nie uwzględniając gruntów wydzierżawionych na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na [...] lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie nie będącej –a) małżonkiem emeryta lub rencisty, b) jego zstępnym lub pasierbem, c) osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym, małżonkiem osoby z punktu b lub c. Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego, iż umowa dzierżawy zawarta pomiędzy skarżącą a M. K. nie została zawarta stosownie do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Umowa o której mówi art. 5 ust.8a ustawy o świadczeniach rodzinnych ma być zawarta stosownie do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników – art. 28 ust.4 i spełniać wskazane tam warunki. Umowa ta musi być zawarta przez emeryta lub rencistę, a nie w celu uzyskania prawa do renty lub emerytury. Skarżąca w dacie zawierania umowy była rencistką, a rentę rodzinną pobiera od [...]września 2011 roku( decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] października 2011 roku). W sytuacji gdy taka umowa została zawarta przez emeryta lub rencistę oraz spełniała wymogi przepisu art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, to dochody z gospodarstwa rolnego wydzierżawionego na podstawie takiej umowy nie powinny być wliczane do dochodu rodziny osoby ubiegającej się o zasiłek rodzinny. Należy nadto zauważyć, iż skarżąca przedmiotowe gospodarstwo dzierżawiła już od roku 2011 i od tego okresu uzyskała uprawnienia do renty rodzinnej - zgodnie z art. 29 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Nadto należy zauważyć, że z zaświadczenia z dnia z dnia [...] listopada 2011 roku wystawionego przez Prezesa KRUS wynika, że Z. K. od dnia [...] października 2011 roku przestała podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego, macierzyńskiego, emerytalno – rentowego w związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej. Organ ponownie rozpoznając sprawę w zakresie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków przy określaniu wysokości dochodu rodziny nie uwzględnią dochodu z gospodarstwa rolnego, które zostało wydzierżawione w trybie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Organ również dokona oceny czy w sprawie nie zachodzi przypadek określony w art. 5 ust.3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w sytuacji gdyby dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekraczał kwotę uprawniającą do świadczenia. Z uwagi na powyższe biorąc za podstawę art. 145 §1 okt 1 lit. a i c ) p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.