VIII SA/Wa 491/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w N.M. n/P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w N. M. n/P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary z tytułu przystąpienia do użytkowania bez ostatecznej decyzji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Strona skarżąca wraz ze skargą wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała, że jest podmiotem leczniczym niebędącym przedsiębiorcą. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy wynosi [...] zł, natomiast wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok – [...] zł. Podano również, że wysokość zysku za ostatni rok obrotowy wynosi [...] zł. Skarżący posiada trzy rachunki bankowe w Banku Spółdzielczym w B ze stanem konta: [...] zł, [...] zł, i [...] zł. Do wniosku załączono sprawozdanie finansowe przekazywane miesięcznie do Starostwa Powiatowego w G. oraz specyfikację zobowiązań na dzień 31 marca 2014 r. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej p.p.s.a.) przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy, a także, że prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Stosownie zaś do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym następuje, gdy strona ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczeniem życiowym i dostępną wiedzą należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Dodatkowo należy podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., nie ma charakteru obowiązkowego. Następnie wskazać trzeba, że Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w N. M. n/P. jest jednostką sektora finansów publicznych. W literaturze wskazuje się, że uprawnienie do ubiegania się o prawo pomocy przysługuje każdej ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, tj. skarżącemu, organowi, a także uczestnikowi postępowania (M.Niezgódka-Medek, w: B.Dauter, B.Gruszczynski, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyd. II Zakamycze 2006 s. 549). Przyjęcie powyższego stanowiska nie oznacza jednak, że wniosek Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie spełnia przesłankę wskazaną w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W orzecznictwie zwrócono uwagę, że skoro ustawodawca w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wprowadził - wzorem procedury cywilnej - zwolnienia od opłat sądowych Skarbu Państwa oraz instytucji państwowych (których zadanie nie polega na prowadzeniu działalności gospodarczej), podmioty te powinny uwzględniać w swojej działalności koszty niezbędne do prowadzenia postępowań sądowych, albowiem w przeciwnym wypadku zostaną pozbawione możliwości realizacji swych praw przed sądem. Podmioty takie nie mogą też wymagać, by instytucja prawa pomocy wypełniała brak ustawowego zwolnienia wobec przyjmowanej praktyki nieuwzględniania kosztów postępowania w planach finansowych (zob. postanowienie NSA z 27 lutego 2007 r., l FZ 567/06, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie może budzić wątpliwości teza, że możliwość składania skarg na działalność organów administracji wiąże się z wszczynaniem przez podmioty prawa postępowań sądowych. Oznacza to, że skarżący powinien liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym kosztów i przewidzieć w budżecie środki na ten cel. Brak takich środków, bez względu na to, czy spowodowany niedopatrzeniem, czy też niezależnym od danej jednostki budżetowej ograniczeniem przyznanych środków, nie stanowi podstawy do przyznania prawa pomocy, które również jest formą pomocy finansowanej z budżetu Państwa. Należy uznać, że skoro ustawodawca nie przewidział generalnego zwolnienia jednostek sektora finansów publicznych od kosztów sądowych, jednostki te obowiązane są przewidywać ewentualność ponoszenia takich wydatków. Warto dodać, że w przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, odmowa prawa pomocy następuje również w przypadkach, gdy dana jednostka nie wykorzystuje dostępnych możliwości zdobycia koniecznych środków. W rozpoznawanej sprawie przede wszystkim podkreślić należy, że przedmiotowy wniosek, który złożył podmiot posiadający profesjonalnego pełnomocnika, nie zawiera żadnego uzasadnienia. Rolą Sądu nie jest domniemywanie sytuacji finansowej strony i prowadzenie dochodzenia na tę okoliczność. Złożenie sprawozdania finansowego i specyfikacji zobowiązań bez powołania się na niezbędne minimum informacji ze strony skarżącego nie może przesądzać o zasadności wniosku, bowiem to na stronie występującej z takim wnioskiem spoczywa ciężar wykazania niezbędnych przesłanek, uzasadniających zastosowanie instytucji prawa pomocy. Nie można także pominąć, że postanowienie organu l instancji zostało wydane w listopadzie 2013 r. Już wówczas skarżący winien liczyć się z ewentualnymi kosztami postępowania sądowego w razie wniesienia skargi do sądu. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności stwierdzić należy, iż za zwolnieniem skarżącego od kosztów sądowych nie przemawia informacja wynikająca z załączonego sprawozdania finansowego, że strata z działalności gospodarczej za I kwartał 2014 r. wyniosła [...] zł gdyż jednocześnie zysk ze sprzedaży wyniósł [...] zł. Dodać w tym miejscu należy, że strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania – brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Wobec skarżącego nie toczy się żadne postępowanie egzekucyjne, nie wynika również aby jego zobowiązania regulowane były w drodze układów ratalnych, sporów sądowych czy ugód. Również analiza operacji na rachunku bankowym nie wskazuje na trudności w realizacji bieżących zobowiązań. Uznać zatem należy, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący aby nie był w stanie uiścić wpisu od skargi w wysokości 1.500 zł. Z uwagi na powyższe, w oparciu o art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.