VIII SA/Wa 492/23
WyrokWSA w Warszawie2023-10-11
Skład orzekający: Marek Wroczyński, Sławomir Fularski, Renata Nawrot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r., stosując przelicznik 1/30, pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego uznającego ten przepis za niezgodny z Konstytucją?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej naruszyły przepisy prawa materialnego, w tym Konstytucję RP, poprzez błędną wykładnię przepisów dotyczących ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Zastosowanie przelicznika 1/30 do obliczenia ekwiwalentu za okres przed 6 listopada 2018 r. jest niezgodne z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, który uznał ten przepis za niekonstytucyjny. W związku z tym, zaskarżone decyzje zostały uchylone.Stan faktyczny
Skarżący, K.B., policjant zwolniony ze służby w dniu 3 czerwca 2020 r., wystąpił o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15. Organy Policji odmówiły wypłaty wyrównania, stosując przelicznik 1/30 do części urlopu przypadającej przed 6 listopada 2018 r. i przelicznik 1/21 do części urlopu przypadającej po tej dacie. Skarżący zaskarżył decyzje organów obu instancji, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji RP i ustawy o Policji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 12 maja 2023 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji z dnia 21 marca 2023 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Karolina Sikora, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi K.B. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 12 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji z dnia 21 marca 2023 r. nr [...].
Komendant Główny Policji (dalej także organ odwoławczy) decyzją z 12 maja 2023 r., nr [...], działając na podstawie z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania K. B. od decyzji nr [...] Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji z dnia 21 marca 2023 r. o odmowie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w policji: - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W wystąpieniu z 15 lutego 2023 r., K. B. (skarżący) zwrócił się do Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji. Powołał się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 (Dz. U. z 2018 r. poz. 2102).
Decyzją z 21 marca 2023 r., Komendant Centralnego Biura Śledczego Policji (dalej także organ I instancji), działając na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. w związku z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw
(Dz.U. z 2020 r. poz. 1610) - odmówił wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy.
Organ ustalił, że K. B. został zwolniony ze służby w Policji z dniem
3 czerwca 2020 r., a należny mu ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy
i dodatkowy został mu wypłacony w dniu 19 listopada 2020 r. Zatem nie ma podstaw prawnych ku temu, by jego wniosek z dnia 15 lutego 2023 r. zakwalifikować jako sprawę wszczętą i niezakończoną przed dniem 6 listopada 2018 r. Należy bowiem wyraźnie wskazać jak wyjaśniono w decyzji, że z dniem wypłaty należnego mu z tytułu zwolnienia ze służby w Policji ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy, sprawa dotycząca wypłaty przedmiotowego świadczenia została zakończona.
W uzasadnieniu organ I instancji nawiązał do nowego brzmienia art. 115a ustawy o Policji, a następnie wyjaśnił, iż zgodnie z art. 9 ust. 1 zdanie pierwsze wymienionej wyżej ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r., przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 (ustawa o Policji) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy (...) za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających
z przepisów ustawy zmieniającej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przedmiotowa nowelizacja ustawy o Policji z dniem 1 października 2020 r. usunęła wymienioną lukę prawną powstałą w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Z uwagi na kategoryczne brzmienie art. 9 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych,
o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw, art. 115a ustawy o Policji w nowym brzmieniu nie ma zastosowania do spraw w przedmiocie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy
i dodatkowy funkcjonariusza Policji, któremu wypłacono ekwiwalent pieniężny przed dniem 6 listopada 2018 r. Dalej organ I instancji wyjaśnił sposób obliczania wysokości ekwiwalentu pieniężnego przy zastosowaniu stawki 1/30 i od 6 listopada 2018 r. przy zastosowaniu przelicznika 1/21.
Końcowo wskazał, że wypłata ekwiwalentu pieniężnego na nowych zasadach - tj. przy zastosowaniu mnożnika 1/21 z art. 115a ustawy o Policji jest możliwa, zgodnie
z art. 9 ust. 1 przywołanej ustawy z dnia 14 sierpnia 2020, w dwóch przypadkach - tj.
w sytuacji gdy policjant został zwolniony ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. i należny mu ekwiwalent nie został mu w ogóle wypłacony albo w sytuacji, gdy policjant został zwolniony ze służby po dniu 6 listopada 2018 r. i należny mu ekwiwalent nie został mu w ogóle wypłacony.
Nie zgadzając się z decyzją Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji, skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy. W odwołaniu skarżący powołał się na wyrok TK oraz orzecznictwo sądów administracyjnych.
Rozpoznając odwołanie Komendant Główny Policji zaskarżoną decyzją, powołaną na wstępie, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, wyjaśnił, iż prawo policjanta zwalnianego ze służby do otrzymania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe wynika z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji.
Sposób ustalania wysokości tego ekwiwalentu określa art. 115a ustawy o Policji, który do dnia 6 listopada 2018 r. stanowił, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
W dniu 6 listopada 2018 r. w Dzienniku Ustaw (poz. 2102) ogłoszony został wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15,
w którym orzeczono, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego spowodował zmianę treści przepisu art. 115a ustawy o Policji w ten sposób, że z dniem 6 listopada 2018 r. wyeliminował
z systemu prawnego tę część przepisu prawa, która ustala wartość ułamkową miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym niezbędną do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy.
Z dniem 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy
o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 1 pkt 16 tej ustawy art. 115a ustawy o Policji otrzymał brzmienie, zgodnie z którym ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się
w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami
o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
Ponadto, zgodnie z art. 9 ust. 1 przywołanej ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r., przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1
w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r.
W konsekwencji, od dnia 1 października 2020 r., w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. stosuje się wyłącznie dotychczasowe przepisy dotyczące ustalania wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe (a więc z obowiązującym współczynnikiem ułamkowym 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego), chyba że sprawa dotycząca wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy została wszczęta i niezakończona przed dniem 6 listopada 2018 r.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący wtórnej niekonstytucyjności przepisów w/w ustawy.
W podsumowaniu organ stwierdził, iż skarżący został zwolniony ze służby
w Policji z dniem 3 czerwca 2020 r., a należny mu ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy został mu wypłacony. W oparciu o ww. przepisy wyliczono, że:
- ekwiwalent za niewykorzystany urlop przed dniem 6 listopada 2018 r. wynosi brutto 30 570,88 zł (74 dni urlopu z zastosowaniem przelicznika 1/30 części miesięcznego uposażenia za I dzień)
- ekwiwalent za niewykorzystany urlop po dniu 6 listopada 2018 r. wynosi brutto 44 852,92 zł (76 dni urlopu z zastosowaniem przelicznika 1/21 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień) .
Odnosząc się do zarzutu nie uwzględnienia treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, organ odwoławczy powołał się na zasadę domniemania konstytucyjności art. 9 ust. 1 przywołanej ustawy
z dnia 14 sierpnia 2020 r. Ponadto w aktualnym stanie faktycznym i prawnym stronie nie przysługuje prawo do wypłaty omawianego ekwiwalentu w wyższej niż dotychczas wysokości, bowiem dokonano ponownego obliczenia wysokości ekwiwalentu
i wypłacono wyrównanie zgodnie z ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. Na marginesie organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestia wypłaty ewentualnych ustawowych odsetek nie jest sprawą administracyjną, zaś dochodzenie powyższego roszczenia możliwe jest
w drodze cywilnoprawnej.
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, decyzji organu I instancji i zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "Konstytucja RP") w zw. z art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r, o Policji (dalej: "ustawa o Policji) w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (dalej: "ustawa o szczególnych rozwiązaniach") poprzez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na uznaniu, że od dnia 1 października 2020 r. w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby po dniu 6 listopada 2018 r. ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu dotychczasowym (z "przelicznikiem" 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego), podczas gdy taka wykładnia tych przepisów jest niezgodna z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r, (sygn. akt K 7/15, Dz. U. z 2018 r. poz. 2102),
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy to jest naruszenie art. 66 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy
o Policji poprzez ich niezastosowanie i tym samym pozbawienia go prawa do wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz dodatkowy,
3) a w konsekwencji naruszenie przepisu postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy Organ był zobowiązany do jej uchylenia
i orzeczenia co do istoty sprawy zgodnie z wnioskiem.
W obszernym uzasadnieniu skargi strona rozwinęła postawione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.) sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na względzie wskazane kryterium legalności należało stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Komendanta Głównego Policji odmawiająca skarżącemu wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji z dniem 3 czerwca 2020 r., przy czym skarżącemu wypłacono - ekwiwalent za niewykorzystany urlop przed dniem 6 listopada 2018 r., który wyniósł brutto 30 570,88 zł (74 dni urlopu z zastosowaniem przelicznika 1/30 części miesięcznego uposażenia za
1 dzień). Z kolei ekwiwalent za niewykorzystany urlop po dniu 6 listopada 2018 r. wyniósł brutto 44 852,92 zł (76 dni urlopu z zastosowaniem przelicznika 1/21 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień).
Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest to, że skarżący został zwolniony ze służby w Policji 3 czerwca 2020 r. Spór zaś dotyczy wyrównania wypłaconego ekwiwalentu według przelicznika 1/21 części zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego za okres przed 6 listopada 2018 r.
Przepis art. 115a ustawy o Policji z 1990 r., na którego podstawie obliczono przysługujący skarżącemu ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy
i dodatkowy, stanowił wówczas, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
Wyrokiem z 30 października 2018 r. w sprawie sygn. akt K 7/15 TK orzekł, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP.
W uzasadnieniu TK podniósł, że prawo do urlopu płatnego (art. 66 ust. 2 Konstytucji RP), a także prawo do rekompensaty pieniężnej za niewykorzystany urlop, nie może być arbitralnie ograniczone, ma ono bowiem charakter bezwarunkowy, jest absolutne i nie podlega miarkowaniu. Stosownie do art. 114 ust. 2 ustawy o Policji, policjant zwalniany ze służby za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz niewykorzystany czas wolny od służby (przyznany za pracę ponad wymiar) otrzymuje ekwiwalent pieniężny. Jak podkreślił Trybunał, celem tej regulacji jest zrekompensowanie funkcjonariuszowi faktycznej niemożności wykorzystania przysługującego mu urlopu, co stanowi urzeczywistnienie konstytucyjnie zagwarantowanych praw do corocznych płatnych urlopów. Funkcjonariusz zwalniany ze służby powinien otrzymać równowartość niewykorzystanych urlopów. Po ustaniu stosunku służby prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące ekwiwalentem. Trybunał wyjaśnił, że ustawodawca przyznał policjantom prawo do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 26 dni roboczych, zaś wcześniejsza regulacja przewidywała 30 dni kalendarzowych. Tym samym kwestionowany art. 115a ustawy o Policji nawiązuje do poprzednich unormowań wymiaru urlopu wypoczynkowego, bowiem przyjęty w nim współczynnik 1/30 odnosi się do wymiaru urlopu obliczanego według dni kalendarzowych, nie zaś roboczych. Przyjęcie wskaźnika 1/30 miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności nie można uznać za rekompensatę ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia istoty corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji RP.
Skutkiem opisanego wyżej wyroku TK była utrata 6 listopada 2018 r. (data publikacji w dzienniku urzędowym) mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji
w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy.
Zgodnie z art. 190 ust. 1 i ust. 3 zdanie 1 Konstytucji RP orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą, są ostateczne i wchodzą w życie z dniem ogłoszenia. Oznacza to usunięcie części danej normy prawnej z przepisu, co w niniejszej sprawie skutkuje tym, że współczynnik ułamkowy 1/30, zaniżający policjantowi wysokość należnego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, nie może mieć zastosowania od daty wejścia w życie orzeczenia TK, tj. od 6 listopada 2018 r.
Na skutek wyroku TK wymiar ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy został zmieniony. Ustawą nowelizującą (obowiązującą od 1 października 2020 r.), mającą na celu wykonanie omawianego wyroku Trybunału, w art. 1 pkt 16 określono, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego wynosi 1/21 części miesięcznego uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego funkcjonariuszowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
Ustawodawca w art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej zawarł normę intertemporalną, zgodnie z którą przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy, wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed 6 listopada 2018 r. oraz od
6 listopada 2018 r.
Jak wynika z treści omawianego przepisu, w przypadku ustalenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed
6 listopada 2018 r., należy przyjąć zasady wynikające z przepisów ustawy o Policji
w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r., a więc te, które zostały zakwestionowane wprost w wyroku Trybunału z 30 października 2018 r., jako niezgodne z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP.
Sąd w obecnym składzie wpisuje się w utrwalony już nurt orzecznictwa, w świetle którego przepis art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej stanowi przejaw tzw. wtórnej niekonstytucyjności, która polega na tym, że ustawodawca powiela rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne.
Oznacza to, że prawodawca przepisami przejściowymi próbuje ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału, a nadto narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków Trybunału, które wiążą również ustawodawcę (por. m.in. wyrok WSA w Lublinie z 22 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 193/21; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 17 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Go 449/21; wyrok WSA w Krakowie z 17 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 43/21; wyroki WSA w Opolu z 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 141/21 i z 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 185/21; wyrok WSA w Szczecinie z 10 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 252/21), bowiem mimo że przepis art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej zrównuje sytuację prawną funkcjonariuszy zwolnionych ze służby przed i po dniu
6 listopada 2018 r., to jednak w odniesieniu do funkcjonariuszy zwolnionych przed
6 listopada 2018 r. nakazuje przy ustalaniu wysokości ekwiwalentu stosować przepisy stare, które TK uznał za niekonstytucyjne.
W konsekwencji prowadzi to do sytuacji, w której osoby zwolnione ze służby
w tym samym lub zbliżonym do siebie czasie będą miały różnie ukształtowaną sytuację prawną w zakresie wysokości należnych świadczeń.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że zastosowana przez organy norma prawna, wyprowadzona z art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej przy ustalaniu należnego policjantom ekwiwalentu za niewykorzystany urlop za okres przed 6 listopada 2018 r., która nakazuje stosować zaniżony przelicznik 1/30, jest oczywiście niekonstytucyjna i jako taka nie może stanowić podstawy wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.
W świetle art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Oznacza to, że sądy mogą odmówić zastosowania wynikającej z przepisu normy prawnej sprzecznej
w sposób oczywisty z Konstytucją. Oczywista niekonstytucyjność występuje zwłaszcza w przypadku, gdy ustawodawca wprowadził regulację identyczną jak norma objęta już wyrokiem Trybunału, w którym stwierdzono jej niekonstytucyjność. Z oczywistą niekonstytucyjnością mamy do czynienia również wtedy, gdy ustawodawca zmienia co prawda kontrolowany przepis, ale nie usuwa stwierdzonej przez TK w wyroku niezgodności, stwarzając tylko pozory restytucji konstytucyjności.
Trybunał w przywoływanym orzeczeniu wyinterpretował z przepisów art. 66 ust. 2 Konstytucji oraz art. 115a ustawy o Policji normę prawną, zgodnie z którą świadczeniem ekwiwalentnym za niewykorzystany dzień urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy. Tym samym przyznał policjantowi prawo do wyższego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Odmienne stanowisko byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych.
W przedmiotowej sprawie jest to prawo gwarantowane treścią art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, czyli prawo do urlopu i jego ekwiwalentu pieniężnego, które - jak to podkreślono w wyroku Trybunału - mają charakter bezwarunkowy (por. wyrok WSA
w Szczecinie z 10 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 617/21, publ. CBOSA).
Regulacja zawarta w art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej narusza nie tylko zasadę mocy wiążącej ostatecznych wyroków Trybunału, lecz również zasadę równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne, stosownie do art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Do jej istoty należy bowiem nakaz jednakowego traktowania podmiotów charakteryzujących się podobnymi cechami prawnie istotnymi, znajdujących się
w zbliżonej sytuacji, oraz zakaz różnicowania tych podmiotów. Natomiast omawiany przepis faktycznie różnicuje sytuację prawną funkcjonariuszy poprzez wskazanie dwóch wymiarów mnożnika ułamkowego należnego im ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, w tym jednego odpowiadającego standardom konstytucyjnym.
Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią przedstawioną powyżej ocenę prawną, stosownie do art. 153 p.p.s.a., w szczególności mając na względzie art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji (policjant zwalniany ze służby za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby, przyznany za pracę ponad wymiar, otrzymuje ekwiwalent pieniężny), dokonają wyliczenia i wypłaty skarżącemu części należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop na podstawie art. 115a ustawy o Policji, zgodnie z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP (pracownikowi przysługuje prawo do określonych w ustawie dni wolnych od pracy
i corocznych płatnych urlopów oraz maksymalnych norm czasu pracy) i stanowiskiem TK, wyrażonym w wyroku z 23 lutego 2010 r., sygn. akt K 1/08 (publ. OTK ZU nr 2/A/2010, poz. 14), zgodnie z którym prawo to gwarantowane jest w art. 66 ust. 2 Konstytucji w sposób bezwarunkowy, a rekompensata pieniężna za niewykorzystany (płatny) urlop stanowi konieczny substytut otrzymywany w miejsce niewykorzystanego urlopu.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że orzekające w niniejszej sprawie organy Policji naruszyły przepisy prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 2 i art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ustawy
o szczególnych rozwiązaniach (...), poprzez ich błędną wykładnię w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organów obydwu instancji.
Rozpoznając sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę, że obowiązek ustalenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., co oznacza obowiązek obliczenia go według zasad podanych w tej ustawie w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest zatem wynagrodzenie za jeden dzień roboczy, przy czym należy pamiętać, że przepis art. 115a ustawy o Policji odwołuje się do ostatniego uposażenia należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, bez odniesienia do jakiegokolwiek okresu rozliczeniowego służby. Oznacza to, że
w niniejszej sprawie ilość dni urlopu przysługującego skarżącemu za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. należy pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego mu za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Wydaje się racjonalnym posłużenie się w tym względzie aktualnie obowiązującym współczynnikiem ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wynoszącym 1/21, albowiem przyjęta przez ustawodawcę wartość średnia została uznana za ekwiwalentną względem 1 dnia urlopu wypoczynkowego i w pełni realizuje zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP).
Rozpatrując wniosek skarżącego z dnia 15 lutego 2023 r. organ dokona ponownego ustalenia skarżącemu wysokości przysługującego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy według podanych powyżej zasad i określi różnicę pomiędzy kwotą wymaganą, a już wypłaconą.
Podsumowując, skarga okazała się uzasadniona.
Mając na względzie naruszenie przez organy obu instancji przepisów prawa materialnego, tj. przepisów Konstytucji RP, w szczególności art. 66 ust. 2 i art. 190 ust. 4 oraz art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ustawy nowelizującej, poprzez ich błędną wykładnię w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło