VIII SA/Wa 495/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 5 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku S. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległego podatku od towarów i usług za 1999 rok wraz z odsetkami za zwłokę postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy We wniosku złożonym na urzędowym formularzu (PPF) S. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że we wspólnym gospodarstwie pozostaje z nim żona i dwóch małoletnich synów. Wyjaśnił, że źródłem utrzymania rodziny są dochody z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej ok. [...] zł brutto, które nie zabezpieczają wszystkich potrzeb, dlatego niezbędna jest pomoc rodziny (w załączeniu PIT -36 za 2008 r., z którego wynika, że dochód brutto wyniósł [...] zł natomiast koszty uzyskania przychodu wyniosły [...] zł). Żona skarżącego zarejestrowała w sierpniu 2009 r. własną działalność gospodarczą jednak jego zdaniem nie będzie to w najbliższym czasie działalność dochodowa. Skarżący oświadczył także, że mieszkanie w którym zamieszkuje stanowi własność rodziców. Do wniosku załączył zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej oraz kserokopie zawiadomienia z dnia [...] marca 2007 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego (kwota do przekazania z rachunku bankowego – [...] zł). Poziom wydatków na utrzymanie czteroosobowej rodziny określił na [...] zł (miesięczne opłaty za gaz – [...] zł, energia – [...] zł, czynsz za mieszkanie [...] zł, opłaty szkolne – [...] zł, wyżywienie [...] zł, inne wydatki – [...] zł). Dodatkowo skarżący wskazał, że mimo, iż wpis od skargi "nie jest bardzo wysoki" stanowi duże obciążenie dla domowego budżetu. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 powołanej ustawy, czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Celem instytucji prawa pomocy jest więc zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, iż przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę należy zatem odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącego oraz jego zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż na skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia wpisu sądowego w wysokości [...] zł. Dokonując analizy zdolności płatniczych skarżącego należało dojść do wniosku, że sytuacja finansowa skarżącego pozwala mu partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowego. Przede wszystkim podkreślić należy, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z tytułu której w 2008 r. osiągnął przychód w wysokości [...] zł (koszty uzyskania przychodu [...] zł). Przy czym podkreślić należy, iż w przypadku przedsiębiorców - do takich zaś należy skarżący - miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że skarżący uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na znacznym poziomie. Tak osiągniętymi środkami może on swobodnie gospodarować. Poza tym żona skarżącego w sierpniu 2009 r. zarejestrowała własną działalność gospodarczą, a więc nie jest on jedynym zarabiającym członkiem rodziny. Należy zwrócić także uwagę na charakter przedmiotowej sprawy tj., że dotyczy ona wniosku o umorzenie zaległości podatkowej powstałej z tytułu niezapłacenia należnego podatku od towarów i usług. W tej sytuacji uznano, że skarżący nie wykazał w sposób przekonywający, że uiszczenie wpisu od skargi w wysokości [...] zł jest poza zasięgiem jego możliwości finansowych. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.