VIII SA/Wa 495/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku I. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy I. G. wskazała, że wspólnie z mężem i dwójką małoletnich dzieci utrzymuje się z wynagrodzenia męża [...] zł netto, natomiast w działalności gospodarczej, którą prowadzi wystąpiła strata. Podniosła, że na stałe miesięczne koszty składa się rata kredytu hipotecznego – ok. [...] zł, czynsz za mieszkanie – [...] zł, opłaty za energię i gaz – [...] zł. Na utrzymanie rodziny pozostaje ok. [...] zł. Jako posiadany majątek małżonków wymieniła mieszkanie własnościowe – [...] m², udział [...] w nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha, udział [...] w nieruchomościach gruntowych o powierzchni [...] ha w tym jedna zabudowana budynkiem mieszkalnym – [...] m² i budynkami gospodarczymi położonych w R., działkę budowlaną o powierzchni [...] m² wraz z rozpoczętą budową domu jednorodzinnego, akcje NFI o wartości nominalnej [...] zł, samochód marki [...] z [...] r. o wartości [...] zł. Skarżąca wyjaśniła, że w związku z rozpoczęciem roku szkolnego zmuszona będzie do poniesienia wydatków na zakup podręczników i innego wyposażenia córki ok. [...] zł. Do wniosku załączyła zeznanie podatkowe za 2011 r. oraz kserokopie pism kierowanych do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o uchylenie zabezpieczenia dokonanego na rachunku bankowym oraz wyrażenie zgody na wypłatę środków zgromadzonych na rachunku w wysokości [...] zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej p.p.s.a..) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 p.p.s.a.). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W złożonym wniosku skarżąca zwróciła się o "rozłożenie kwoty wpisu sądowego na 4 miesięczne raty". Wobec tego, że przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych nie przewidują możliwości rozłożenia wpisu na raty, przedmiotowy wniosek uznano za wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania koszty te wynoszą [...] zł tytułem wpisu od skargi, przy czym na poczet tej należności skarżąca uiściła już kwotę [...] zł. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak przyjętym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną skarżącej stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z akt sprawy wynika, że M. G. posiada z tytułu zatrudnienia stałe źródło dochodu - [...] zł, natomiast I. G. posiada własną działalność gospodarczą, przy czym twierdzenie, jakoby prowadzenie tej działalności zostało skutecznie uniemożliwione na skutek zablokowania konta bankowego nie zostało w żaden sposób potwierdzone. Skarżąca nie wykazała, aby z tej przyczyny zmuszona była wyrejestrować działalność, co oznacza, że jakkolwiek z pewnymi utrudnieniami prowadzi ją w dalszym ciągu. Do wniosku wprawdzie załączono kserokopię pisma z [...] czerwca 2012 r. skierowanego do Urzędu Skarbowego w R. o "wyrażenie zgody na wypłatę zabezpieczonych należności pieniężnych w kwocie [...] zł", jednakże skarżąca nie wyjaśniła jak powyższe pismo zostało rozpoznane i czy ewentualnie dysponuje bądź nie tymi środkami. Niezależnie od tego zauważyć należy, że małżonkowie nie należą do osób ubogich, posiadają bowiem własne mieszkanie, udziały w nieruchomościach: rolnych, gruntowych zabudowanych oraz są właścicielami działki, na której realizowana jest budowa domu jednorodzinnego. Wprawdzie skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia wpisu w wysokości [...] zł ([...] już uiściła) to nie zmienia to oceny, że nie znajduje się ona w sytuacji uzasadniającej "przerzucenie" tychże kosztów na Skarb Państwa tj. pozostałych podatników. Podkreślić jednocześnie należy, że w przypadku przedsiębiorców, a do takich należy skarżąca, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że skarżąca uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te nie kształtują się na niskim poziomie (przychód za 2011 r. – [...] zł, przy kosztach jego uzyskania [...] zł) Z wyżej wymienionych względów wniosek nie mógł być uwzględniony. Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a postanowiono, jak w sentencji.