VIII SA/Wa 495/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ewa Pecelt po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku U. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi U. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: 1. zwolnić od wpisu od skargi ponad kwotę [...] ([...]) zł, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata U. R. (dalej: "skarżąca") wyjaśniła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł z czego ponosi stałe wydatki (koszty najmu i utrzymania mieszkania) ok. [...] zł, ponadto koszty zakupu leków to wydatek [...] zł, telefon ok. [...], ubezpieczenie własne [...] zł. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku. Jej sytuacja materialna jest trudna z powodu obciążenia kredytem bankowym, limitem kredytowym, którego spłata powoduje, że stan konta na koniec miesiąca jest zawsze ujemny (na dzień 16 lipca 2018 r. wynosi – [...] zł). Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Rozpoznając wniosek na wstępie należy zauważyć, że stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 – dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – wówczas obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, lub częściowym – wtedy obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a.). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W wyniku ustalenia i oceny tych okoliczności referendarz uznał, że wniosek zasługuje na uwzględnienie jedynie w części. Z treści złożonego wniosku wynika, że skarżąca utrzymuje się ze stałego dochodu w wysokości [...] zł, zaś ustalony w sprawie wpis od skargi wynosi [...] zł. Zestawiając powyższe kwoty ze stałymi, bieżącymi wydatkami skarżącej referendarz uznał, że poniesienie wydatku w wysokości połowy ustalonego wpisu jest w zasięgu możliwości finansowych skarżącej i nie spowoduje powstania uszczerbku w utrzymaniu koniecznym rodziny. Takie rozstrzygnięcie zabezpieczy skarżącej dostęp do Sądu i nie spowoduje równocześnie przerzucenia na Skarb Państwa całości kosztów zainicjowanego przez nią postępowania sądowego. Jednocześnie skarżąca musi mieć świadomość, że niniejsze rozstrzygnięcie nie oznacza, iż na dalszym etapie postępowania zostanie ono automatycznie powielone. Przeciwnie strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów z tym związanych i czynić oszczędności na ten cel. Zwłaszcza jeśli – tak jak skarżąca - nie jest pozbawiona jakichkolwiek środków finansowych. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.