VIII SA/Wa 496/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Asesor WSA Artur Kot, , Protokolant Mariola Pronobis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2007 r. sprawy ze skargi S.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego na dofinansowanie opłat za energię elektryczną, wodę i inne wydatki 1) oddala skargę; 2) przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M.C. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w R. przy ulicy [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa) złote osiemdziesiąt groszy stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Na podstawie art. 3, art. 4, art. 5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 14, art. 17, art. 39, art. 101, art. 106 i art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64 poz. 593) oraz na podstawie art. 104 k.p.a. Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] odmówił przyznania zasiłku celowego S.W., dalej skarżącemu: - na dofinansowanie do opłat bieżących za energie elektryczną i wodę; - na dofinansowanie do innych wydatków. Organ wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżący mieszka wspólnie z żoną. Państwo W. prowadzą osobne gospodarstwa domowe. Opłaty za czynsz, energię i wodę są systematycznie regulowane przez żonę skarżącego. Ponadto rodzina korzysta z dodatku mieszkaniowego w kwocie 129,18 złotych który stanowi ułatwienie w regulowaniu bieżących opłat mieszkaniowych. Skarżący zwrócił się również o pomoc na dofinansowanie "innych wydatków", do których zaliczył odwiedziny grobu ojca cztery razy w miesiącu , zakupy wyrobów cukierniczych, wycieczkę do ZOO i inne nieplanowane wydatki comiesięczne to jest pogrzebu, wymiany kluczy, zakupu papieru, prezerwatywy itp. Zgodnie z artykułem 39 ustawy zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Do takich zaliczono żywność, leki, środki czystości. Natomiast wymieniona pula innych wydatków nie mieści się w katalogu niezbędnych potrzeb i nie stanowi najważniejszych potrzeb bytowych. Ustawa o pomocy społecznej przewiduje udzielenie osobom wsparcia, jednak nie przewiduje zaspokajania wszelkich zgłoszonych oczekiwań. Zdaniem organu, wniosek wykracza poza ramy tzw. wsparcia i ma na celu całkowite i bezpośrednie zaspokojenie potrzeb. Świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Ponadto organ podniósł, że skarżący systematycznie otrzymuje pomoc zgodnie ze swoimi wnioskami, przy uwzględnianiu możliwości finansowych tutejszego ośrodka w formie zasiłków celowych, a także objęty jest pomocą w formie zasiłku okresowego oraz pomocą w formie zasiłku celowego na zakup gorącego posiłku. Organ również dokładnie omówił budżet jakim dysponuje w roku 2007 w kontekście osób i rodzin uprawnionych do korzystania z pomocy. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie twierdząc, że przyznana mu kwota jest zbyt niska co w konsekwencji narusza art. 67 i 68 Konstytucji RP oraz nie rekompensuje wyrządzonej krzywdy powstałej w wyniku nie przyznania mu zasiłku przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., trafnym było odmówienie przez organ I instancji przyznania pomocy w zakresie dofinansowania opłat bieżących za energię elektryczną i wodę oraz "innych wydatków". Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji przyjmując, że pomoc na dofinansowanie opłat bieżących za energię elektryczną i wodę jest niezasadna, ponieważ skarżący nie ponosi tych kosztów. Organ uznał również za zasadne, iż wskazane przez skarżącego "inne wydatki" nie mieszczą się w kategorii niezbędnych potrzeb. Stwierdził, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej ( art. 3 i 4 ustawy), która bez wątpienia jest warunkowana posiadanymi środkami pieniężnymi. Ponadto organ wskazał, że żaden przepis ustawy o pomocy społecznej nie nakłada obowiązku przyznania świadczenia osobom pozostającym bez pracy w wysokości zasiłku przedemerytalnego. Kolegium podkreśliło, uznaniowy charakter przepisu art. 39 ustawy o pomocy społecznej oraz fakt, iż rzetelnie i wszechstronnie zebrany i oceniony materiał dowodowy pozwala na przyjęcie iż organ I instancji nie uchybił zasadom postępowania administracyjnego. W tej sytuacji stwierdzić należy, iż organ I instancji prawidłowo realizując nałożone na niego ustawowe zadania, miał wręcz obowiązek wydania decyzji odmownej , bowiem w omawianym przypadku wydania decyzji zgodnej z żądaniem skarżącego , a nie zgodnej z prawem wykraczałoby zarówno poza przepisy ustawy o pomocy społecznej , jak i uchybiałoby przepisom postępowania administracyjnego. Konsekwencją takiego rozstrzygnięcia było wniesienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi, w której skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja nie rekompensuje mu krzywdy powstałej w wyniku nie przyznania mu zasiłku przedemerytalnego, co jest niezgodne z art. 67 i 68 konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według kryteriów celowościowych. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów. Zgodnie z dyspozycją art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz.593 ze zm.) zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Natomiast art. 2 ust.1 i art. 3 ust.1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywanej przez sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 k.p.a., jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych. Organy orzekające w omawianej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Sąd podziela stanowisko organu, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, która bez wątpienia jest uwarunkowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Jak wskazuje organ w uzasadnieniu, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej. Ośrodek zabezpiecza wyłącznie potrzeby podstawowe, w tym również potrzeby podstawowe skarżącego. Sąd uznał, że stanowisko organu odmawiające przyznania wnioskowanych świadczeń jest zasadne i nie narusza prawa w sytuacji gdy bezspornym jest, że opłaty za czynsz, energię i wodę są systematycznie regulowane przez żonę skarżącego, a rodzina korzysta z dodatku mieszkaniowego w kwocie 129,18 złotych, który stanowi dodatkową pomoc w regulowaniu bieżących opłat mieszkaniowych, a wskazane "inne wydatki" nie mieszczą się w kategorii niezbędnych potrzeb. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu, w tym naruszeń przepisów Konstytucji RP. Marginesowo podnieść należy, iż w decyzji SKO w R. błędnie wskazano datę decyzji organu I instancji na 16 maja 2007 roku, podczas gdy prawidłowa data to [...]. Mając powyższe na uwadze Sąd stosownie do art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. Orzeczenie jak w pkt 2 wydano na podstawie art. 205, 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 123, poz. 1058 ze zmianami ).