VIII SA/Wa 499/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, Protokolant Referent stażysta Urszula Sieradz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2013 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę. Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., znak: [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: "Prezes KRUS", "organ"), działając na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.; dalej: "u.s.r.") oraz rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie zastosowania art. 87 i art. 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz. U. UE L 337 z 21 grudnia 2007 r.; dalej: "rozporządzenie nr 1535/2007"), a także rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1857/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa dla małych, średnich przedsiębiorstw prowadzących działalność związaną z wytwarzaniem produktów rolnych, zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 70/2001 (Dz. Urz. UE L 358 z dnia 16.12.2006, str. 3; dalej: "rozporządzenie nr 1857/2006"), rozpoznając ponownie wniosek E. D. (dalej: "skarżąca", "rolnik") z dnia [...] czerwca 2012 r. na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2013 r. sygn. akt VIII SA/Wa 769/12 orzekł o: – utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. znak: [...] w części dotyczącej umorzenia odsetek za okres 2010.3-2011.3 w łącznej kwocie [...] zł (z czego w kwocie: [...] zł objęte jest pomocą de minimis, spełniającą warunki określone w rozporządzeniu nr 1535/2007); – zmianie decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. znak: [...] poprzez umorzenie: na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w kwocie [...] zł składki za II kwartał 2012 r.; na ubezpieczenie emerytalno -rentowe w kwocie [...] zł, składki za II kwartał 2012r., co stanowi pomoc publiczną zgodnie z programem SA.34616 (12/XA) Komisji Europejskiej określonego przepisami rozporządzenia nr 1857/2006 – odmowie umorzenia składek za okres od marca 2010 r. do stycznia 2012 r. w kwocie [...] zł. Uzasadniając Prezes KRUS wskazał, że przy rozpatrywaniu wniosku w sprawie umorzenia zaległych należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zobowiązany jest do przestrzegania zapisu art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej: "k.p.a."), z którego wynika, że winien mieć na względzie zarówno interes zainteresowanej strony, jak i interes społeczny. Organ przedstawiając stan faktyczny wyjaśnił, iż skarżąca posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha fizycznego, co stanowi [...] ha przeliczeniowego. Ubezpieczeniu społecznemu rolników podlega w okresie [...] stycznia 1990 do [...] września 2009 r. oraz od [...] sierpnia 2010 r. do nadal. Z gospodarstwa rolnego utrzymuje się dwuosobowa rodzina. Nadto małżonek – R. D. jest zatrudniony poza rolnictwem od dnia [...] lutego 1984 r. w Zakładzie Usług Komunalnych w W.. Dzięki temu rodzina uzyskuje stały miesięczny dochód oprócz dochodu z gospodarstwa rolnego. Organ wskazał, iż decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. znak: [...] skarżąca nabyła prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...] czerwca 2009 r. do [...] lipca 2010 r. W dniu [...] lipca 2010 r. skarżąca złożyła wniosek o przedłużenie renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy. Decyzją z dnia [...] września 2010 r. znak: [...] odmówiono prawa do świadczenia rentowego. Następnie w dniu [...] kwietnia 2012 r. skarżąca złożyła wniosek o objęcie ubezpieczeniem rolniczym od dnia [...] sierpnia 2010 r. do nadal. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. znak: [...] stwierdzono podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników, a także naliczono składki i odsetki w kwocie [...] zł (w tym odsetki [...] zł). W dniu [...] maja 2012 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o umorzenie należności wobec KRUS naliczonych decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., motywując go problemami zdrowotnymi oraz niskimi dochodami z gospodarstwa. W dniu [...] maja 2012 r. skarżąca ponownie zwróciła się z wnioskiem o ustalenie prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. znak: [...] w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników umorzono w całości odsetki za okres III 2010 – III 2011 w kwocie [...] zł i odmówiono umorzenia składek za okres III 2010 – II 2012 w kwocie [...] zł. W dniu [...] czerwca 2012 r. do Placówki Terenowej w G. wpłynął wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności wobec KRUS ze względu na trudne warunki materialne i zdrowotne oraz niekorzystne zjawiska atmosferyczne w 2012 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. znak: [...] odmówiono skarżącej prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy. Z kolei decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak: [...] utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r. w sprawie umorzenia odsetek za okres III 2010 – III 2011 w kwocie [...] zł oraz odmowy umorzenia składek za okres od III 2010 – II 2012 w łącznej kwocie [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 stycznia 2013 r. (VIII SA/Wa 769/12) uwzględnił skargę skarżącej i orzekł o uchyleniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak: [...]. Rozpatrując ponownie wniosek Prezes KRUS wskazał, iż uwzględniono klęski w gospodarstwie rolnym tzn. ujemne skutki przezimowania w okresie [...] stycznia 2012 r. – [...] luty 2012 r. - straty rzędu 40% na powierzchni [...] ha (zgodnie z protokołem oszacowania strat nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r.) oraz niekorzystne warunki atmosferyczne w 2012 r. (grad i huragan w dniu [...] lipca 2012 r.) - straty rzędu 55% na powierzchni [...] ha (zgodnie z protokołem oszacowania start nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r.). Powyższe stanowiło podstawę umorzenia składki za II kwartał 2012 r. w kwocie [...] zł z powodu przezimowania. W ocenie Prezesa KRUS niekorzystne warunki atmosferyczne tj. grad i huragan w lipcu 2012r. nie mogą być powodem umorzenia składek na ubezpieczenie, których obowiązek powstał przed tymi zjawiskami. Zauważył, iż mogą być przesłanką do skorzystania z ulgi w sytuacji wystąpienia z odrębnym wnioskiem. Odnosząc się natomiast do sytuacji finansowej związanej ze stanem zdrowia, Prezes KRUS zauważył, iż wystosowano do skarżącej w dniu [...] kwietnia 2013 r. pismo wskazując na możliwość wypowiedzenia się w tej kwestii. Wskazał, iż w odpowiedzi skarżąca nie określiła wydatków na leczenie, natomiast organ nie jest w stanie samodzielnie dokonać analizy finansowej związanej ze stanem zdrowia. W związku z tym Prezes KRUS wskazał, iż nie posiada rozeznania, czy ta przesłanka zagraża egzystencji rodziny skarżącej. Nadto wskazał, iż skarżąca korzystała z zasiłku chorobowego, który został potrącony na poczet istniejącego zadłużenia. Organ zauważył także, iż mąż skarżącej pracuje poza rolnictwem i nie podlega ubezpieczeniu w KRUS. Nadto korzysta on z dopłat do gruntów wypłacanych przez ARiMR, tj. za rok 2004 - [...] zł, za rok 2005 - [...] zł, za rok 2006 - [...] zł, za rok 2007 - [...] zł, za rok 2008 - [...] zł, za rok 2009 - [...] zł, za rok 2010 - [...] zł, za rok 2011 - [...] zł i za rok 2012 - [...] zł. Konkludując Prezes KRUS wskazał, iż niska dochodowość z gospodarstwa rolnego nie może przesądzać o decyzji w sprawie umorzenia, gdyż składki są należne od osób prowadzących działalność rolniczą, nie zaś od uzyskiwanego dochodu. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, która pismem z dnia [...] maja 2013 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Prezesa KRUS z dnia [...] maja 2013 r. W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Istota sprawy sprowadza się do ustalenia, czy podjęta przez organ rentowy decyzja z dnia [...] maja 2013 r. w części dotyczącej odmowy umorzenia skarżącej składek na ubezpieczenie społeczne za okres od marca 2010 r. do stycznia 2012 r. w kwocie [...] zł jest prawidłowa tj. czy wydana została zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa oraz czy postępowanie poprzedzające wydanie tej decyzji nie uchybiało przepisom procedury. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r., zgodnie z którym Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Treść przywołanego przepisu wskazuje, że w opisanej sytuacji organ wydaje decyzję uznaniową. Uznaniowy charakter decyzji oznacza, że organy w przypadku stwierdzenia ważnego interesu wnioskodawcy mogą, ale nie muszą należności umorzyć, choć jednocześnie rozstrzygnięcie wydane w tym trybie nie może mieć charakteru dowolnego. W świetle mających w sprawie zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w toku postępowania organy winny podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.), zaś wydając decyzję winny zastosować wymogi określone w art.107 § 1 k.p.a. Kwestią pierwszorzędną dla uruchomienia postępowania w sprawie umorzenia zaległości jest ustalenie czy w konkretnej sprawie występują przesłanki określone dyspozycją art. 41a ust 1. pkt 1 u.s.r., którą jest przede wszystkim przesłanka ważnego interesu zainteresowanego. Aby dokonać takiej oceny, konieczne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, ustalenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami, które umożliwiają organowi ocenę, czy sytuacja materialna i życiowa wnioskodawcy pozwala i w jakim zakresie na zapłatę należności. Przy czym dokonując tejże oceny w kontekście ewentualnego umorzenia zaległości, organ nie bada przyczyn powstania zaległości ani stopnia przyczynienia się wnioskodawcy do ich powstania. Organ dokonuje oceny przesłanek tylko w zakresie aktualnej sytuacji życiowej i majątkowej osoby wnoszącej o umorzenie zaległości. W ocenie Sądu, Prezes KRUS przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, wyczerpująco przedstawiając stan faktyczny sprawy i dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Na tej podstawie wnikliwie i rzetelnie dokonał analizy sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej. Uwzględnił klęski w gospodarstwie rolnym skarżącej tzn. ujemne skutki przezimowania w okresie od [...] stycznia 2012 r. do [...] lutego 2012 r. oraz niekorzystne warunki atmosferyczne w 2012 r., co zostało wykazane w protokołach oszacowania strat. Powyższe skutkowało umorzeniem przez Prezesa KRUS składek na ubezpieczenie społeczne rolników za II kwartał 2012 r. w łącznej kwocie [...] zł. Organ ustalił także, iż z gospodarstwa rolnego utrzymuje się dwuosobowa rodzina, a mąż skarżącej jest zatrudniony poza rolnictwem, dzięki czemu rodzina skarżącej uzyskuje stały miesięczny dochód oprócz dochodu z gospodarstwa rolnego. Nadto Prezes KRUS ustalił, iż mąż skarżącej korzysta również z dopłat do gruntów wypłacanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od 2004 r. do nadal, wskazując kwoty tychże dopłat. W ocenie Sądu, w tak ustalonym stanie faktycznym organ prawidłowo zastosował przepis prawa materialnego tj. art. 41a ust.1 pkt 1 u.s.r. Nadmienić w tym miejscu należy, że ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację materialną skarżącego istnieje, gdy wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawowych potrzeb życiowych. Ważny interes charakteryzuje się nieprzewidywalnością i niezależnością od sposobu postępowania podatnika. Występuje w sytuacjach szczególnych, w których niemożność uregulowania należności spowodowana jest przypadkami losowymi, takimi jak: klęski żywiołowe powodujące utratę majątku, trwała niezdolność zarobkowania wywołana chorobą, kalectwo. Przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2010 r. II FSK 620/09 LEX nr 745770). W sprawie niniejszej – w świetle przedstawionych wyżej ustaleń dokonanych przez Prezesa KRUS – sytuacja taka po stronie skarżącej nie zaistniała. Skarżąca posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha fizycznego, co stanowi [...] ha przeliczeniowego, z którego ma możliwość uzyskiwania regularnego dochodu, choć być może niskiego. Nie można również pominąć okoliczności, że przy ustalaniu sytuacji finansowej skarżącej należy uwzględnić także stałe dochody uzyskiwane przez jej męża. Sąd zauważa także, iż skarżąca, pomimo inicjatywny organu podjętej w tym zakresie, nie określiła wydatków ponoszonych na leczenie w związku z problemami zdrowotnym. Dlatego też organ nie był uprawniony do dokonywania oceny, czy przesłanka ta zagraża egzystencji rodziny skarżącej. Te okoliczności przesądzają o braku ważnego interesu po stronie skarżącej. Powoduje to, że rozstrzygnięcie Prezesa KRUS co do ulgi objętej wnioskiem, przewidzianej w art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r. jest zgodne prawem. Jednocześnie Sąd zauważa, iż przesłanką umorzenia zaległych składek na ubezpieczenie społecznej skarżącej w kwocie [...] zł za okres od marca 2010 r. do stycznia 2012 r. nie mogą być nieporozumienia pomiędzy skarżącą, a organem rentowym powstałe w związku z toczącym się w tym okresie postępowaniem sądowym o przyznanie skarżącej prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy (por. protokół z rozprawy sądowej k. [...] akt sądowych) . Reasumując należało zatem uznać, że sytuacja skarżącej została oceniona w sposób prawidłowy, a wyciągnięte wnioski nie wychodzą poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a. Organ zbadał sprawę wszechstronnie, w oparciu o należycie zgromadzony materiał dowodowy. Nadto stosownie do art. 153 p.p.s.a. zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku Sądu z dnia 23 stycznia 2013 r. (VIII SA/Wa 769/12) i wydając zaskarżoną decyzję uwzględnił dane zawarte w protokołach oszacowania strat Nr [...] i Nr [...]. Podjęte rozstrzygnięcie uzasadnił stosownie do wymogów zawartych w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.