VIII SA/Wa 499/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2015 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu jest skarga T.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. znak [...] z [...] maja 2015r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy: Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. (zwany dalej: Naczelnik, organ I instancji) wszczął postępowanie egzekucyjne wobec T. K. (zwana dalej: skarżąca) na podstawie tytułów wykonawczych z [...] lutego 2013r. nr od [...] do [...], wystawionych przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (zwany dalej: Dyrektor COFPP, wierzyciel), obejmujących należności z tytułu nieuregulowanej opłaty abonamentowej RTV za okres od stycznia 2008r. do stycznia 2013r., w łącznej kwocie [...] zł należności głównej plus odsetki. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zawiadomieniem z [...] czerwca 2013r. nr [...] dokonano zajęcia prawa majątkowego (emerytury/renty) z zaopatrzenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności - organu rentowego (Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R., zwany dalej także: organ rentowy, ZUS). Powyższe zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności (ZUS) oraz skarżącej wraz z odpisami tytułów wykonawczych [...] czerwca 2013r. W dniu [...] czerwca 2013r. ZUS poinformował Naczelnika, iż potrącenia ze świadczeń będą dokonywane począwszy od miesiąca lipca 2013r. Pismem z [...] czerwca 2013r. skarżąca, z uwagi na złożone odwołanie do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, wniosła o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W dniu [...] lipca 2013r. ZUS przekazał tytułem realizacji ww. zajęcia kwotę [...] zł, która zaksięgowana została na poczet kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia, należności i odsetek i pokryła w całości należności za okres od stycznia 2008r. do marca 2008r. oraz w części za kwiecień 2008r. (tytuł wykonawczy z [...] lutego 2013r. nr [...]). Następnie pismem z [...] lipca 2013r. nr [...] wierzyciel wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z [...] lutego 2013r. od nr [...] do nr [...]. Z uwagi na powyższe, postanowieniem nr [...] z [...] lipca 2013r. Naczelnik zawiesił postępowanie egzekucyjne, oraz powiadomił ZUS o wstrzymaniu realizacji zajęcia wierzytelności. W dniu [...] sierpnia 2013r. organ rentowy przekazał tytułem dalszej realizacji zajęcia kwotę [...] zł, którą z uwagi na zawieszone postępowanie egzekucyjne, organ I instancji zwrócił na adres skarżącej ([...] sierpnia 2013r.). Następnie pismem z [...] sierpnia 2013r. nr [...] ZUS zawiadomił Naczelnika, iż potrącenia zostają wycofane począwszy od miesiąca września 2013r. Postanowieniem nr [...] z [...] września 2013r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (zwany dalej: DIS, organ odwoławczy) wstrzymał postępowanie egzekucyjne, prowadzone z majątku skarżącej. Pismem nr [...] z [...] marca 2015r. wierzyciel zawiadomił organ I instancji o umorzeniu przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji (decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2015r.) zaległości z tytułu opłaty abonamentowej za okres od [...] maja 2008r. do [...] grudnia 2014r. Z uwagi na powyższe, postanowieniem nr [...] z [...] marca 2015 r. Naczelnik, działając na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r. poz. 1619, ze zm., zwana dalej: u.p.e.a.) umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z [...] lutego 2013r. od nr [...] do nr [...]. Ww. postanowienie doręczono wierzycielowi [...] marca 2015r., zaś skarżącej [...] marca 2015r. W zażaleniu złożonym na powołane postanowienie skarżąca podała, że na podstawie decyzji Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji Nr [...] z [...] stycznia 2015r. jej zadłużenie z tytułu opłaty abonamentowej zostało umorzone za okres od maja 2008r. do [...] grudnia 2014r. w wysokości [...] zł w raz z odsetkami. Uważa, że organ I instancji bezprawnie wyegzekwował w miesiącu lipiec i sierpień po [...] zł, a oddał należność tylko za jeden miesiąc. Wniosła o zwrot należności za drugi miesiąc w kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami. Wskazanym na wstępie i stanowiącym przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie postanowieniem znak [...] z [...] maja 2015r. DIS, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm., zwana dalej: k.p.a.) oraz art. 18 i art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, orzekł o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy. Uzasadniając organ odwoławczy podał, że instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Organ egzekucyjny wydaje zatem postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, jeżeli w toku prowadzonej egzekucji ustali, iż wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a. Ponadto może umorzyć postępowanie egzekucyjne, jeżeli stwierdzi, że w postępowaniu tym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowił art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się, jeśli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. DIS wyjaśnił, iż w związku z umorzeniem przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2015r. zaległości skarżącej z tytułu opłaty abonamentowej za okres od [...] maja 2008r. do [...] grudnia 2014r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł, organ I instancji prawidłowo orzekł o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego z wniosku wierzyciela na podstawie tytułów wykonawczych z [...] lutego 2013r. nr od [...] do [...], wystawionych przez Dyrektora COFPP obejmujących należności z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od [...] stycznia 2008r. do [...] stycznia 2013r. Wobec bowiem umorzenia ww. należności z tytułu opłaty abonamentowej w sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą w zażaleniu kwestii zwrotu uzyskanej w postępowaniu egzekucyjnym kwoty [...] zł, organ odwoławczy podał, iż nie ma ona wpływu na zasadność wydanego rozstrzygnięcia. Wyjaśnił przy tym, że objęta tytułami wykonawczymi należność obejmowała okres od stycznia 2008r. do stycznia 2013r. Kwota przekazana w ramach realizacji zajęcia przez ZUS rozliczona została na należne koszty egzekucyjne i należności za styczeń, luty, marzec i częściowo kwiecień 2008r. Natomiast wydaną przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji decyzją o umorzeniu objęta została należność od maja 2008r. Zatem należności z tytułu abonamentu RTV za okres od stycznia do kwietnia 2008r. były należne i po wyegzekwowaniu ich przez Naczelnika zostały przekazane wierzycielowi. Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję złożyła skarżąca podnosząc, iż podjęte przez organ odwoławczy postanowienie nie jest zgodne z prawem. Wymienione postanowienie łamie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. w opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014r., poz. 1204). Ustawa ta zwalnia skarżącą od opłat abonamentowych. Zatem egzekucja prowadzona przez organy obu instancji była bezprawna. Domaga się zwrotu bezprawnie zabranych pieniędzy wraz ustawowymi odsetkami. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Mając na uwadze powołane przepisy Sąd uznał, że zarówno zaskarżone jak i poprzedzające je postanowienie są prawidłowe, wydane zostały zgodnie z obowiązującymi w przedmiotowej materii przepisami prawa materialnego (u.p.e.a.) oraz przepisami procedury. W pierwszej kolejności podać należy, że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel. W literaturze wskazuje się, iż umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie (por.: P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, Warszawa 2008, s. 203). Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego mogą pojawić się zarówno w trakcie postępowania egzekucyjnego, jak i jeszcze przed jego wszczęciem. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być zarówno obligatoryjne jak i fakultatywne. W pierwszym przypadku wystąpienie określonych w ustawie okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania, w drugim zaś, zaistnienie przesłanek wskazanych w ustawie, jedynie uprawnia organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przyczyny uzasadniające umorzenie zostały enumeratywnie wymienione w art. 59 u.p.e.a. Postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub, gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Zgodnie natomiast z § 2 tego przepisu, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Analiza prawna Sądu w niniejszej sprawie ograniczona jest do kwestii istnienia bądź nieistnienia przesłanek dotyczących umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i oceny prawidłowości działania organu egzekucyjnego. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Pojęcie "obowiązku" w rozumieniu powołanego przepisu należy odnosić do tego obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego - innymi słowy - obowiązku istniejącego, wymagalnego i jednocześnie którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego. Przesłanka nieistnienia obowiązku, wymieniona w tym przepisie obejmuje sytuację, gdy nieistnienie obowiązku spowodowane zostało okolicznościami zaistniałymi już po wystawieniu tytułu wykonawczego. "Obowiązek" należy przy tym rozumieć jako konkretną kwotę dochodzoną, wskazaną w tytule wykonawczym, należności. Okoliczność "istnienia obowiązku" lub jego wcześniejszego wykonania jest elementem obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Podkreślić też trzeba, że organ egzekucyjny – stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a. bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej i nie jest uprawniony, do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wskazana regulacja nie obliguje więc i nie uprawnia organu egzekucyjnego do zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, albowiem badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy obowiązek podlega egzekucji administracyjnej, czy tytuł wykonawczy został wystawiony przez uprawniony podmiot, czy konkretny organ egzekucyjny jest właściwy do egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym oraz czy osoba wskazana w tytule wykonawczym podlega orzecznictwu polskich organów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 18 października 2006r., sygn. akt II FSK 1302/05, Lex nr 280453). Badanie to ma zatem charakter czysto formalny. Odnosząc się natomiast do podnoszonej w skardze kwestii zwrotu wyegzekwowanych należności Sąd stwierdza, iż kwestia ta pozostaje bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. Jak bowiem wykazano wyżej istotą niniejszej sprawy i wydanych w tym postępowaniu rozstrzygnięć była okoliczność, iż w sytuacji wydania przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji decyzji Nr [...] z [...] stycznia 2015r. umarzającej zaległości skarżącej z tytułu opłaty abonamentowej za okres od [...] maja 2008 r. do [...] grudnia 2014r. w wysokości [...]zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł, orzekające w sprawie organy zobowiązane były do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z wniosku wierzyciela na podstawie tytułów wykonawczych z [...] lutego 2013r. nr od [...] do [...], wystawionych przez Dyrektora COFPP obejmujących należności z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od [...] stycznia 2008r. do [...] stycznia 2013r. Wobec bowiem umorzenia ww. należności z tytułu opłaty abonamentowej w sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Kwestia natomiast zwrotu wyegzekwowanej w postępowaniu egzekucyjnym należności może być natomiast przedmiotem odrębnego wniosku skarżącej skierowanego do wierzyciela – Dyrektora COFPP. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 orzekł jak w sentencji wyroku.