VIII SA/Wa 500/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A M o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A M na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 rok postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi A M wyjaśnił, że utrzymuje trzyosobową rodzinę z dochodu z działalności gospodarczej (usługi transportowe) – [...] zł, ponadto posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha. W części wniosku obejmującej posiadany majątek wymienił samochód osobowy S z 2009 r., ciągnik rolniczy Ursus oraz dwa samochody ciężarowe Scania z 2000 r. W wyniku wezwania do uzupełnienie wniosku złożył zeznanie podatkowe za 2014 r. żony (dochód brutto [...] zł) oraz własne z ujawnionym przychodem w wysokości [...] (przy kosztach uzyskania przychodu - [...] zł), zaświadczenie o posiadaniu przez żonę statusu osoby bezrobotnej od kwietnia 2012 r. oraz wyciągi z rachunków bankowych. Oświadczył, że stałe koszty związane z bieżącymi opłatami, wyżywieniem i ratą kredytu wynoszą ok. [...] zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Złożony wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 200 zł tytułem wpisu od skargi. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając przedmiotowy wniosek, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą osiągając stosunkowo duży przychód. Analizując złożone zeznanie podatkowe podkreślić należy, że w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotne zatem jest to, że skarżący uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na wysokim poziomie. Poza tym skarżący jest właścicielem [...] – hektarowego gospodarstwa rolnego, którego racjonalne wykorzystanie może również przynosić dochody. Trudnej sytuacji finansowej rodziny nie potwierdza również analiza złożonych wyciągów z rachunków bankowych obojga małżonków. Wynika z nich bowiem, że małżonkowie posiadają płynność finansową i nie mają problemów z regulowaniem bieżących zobowiązań. Uznać tym samym należy, że skarżący nie wykazał, by sytuacja materialna jego rodziny była faktycznie trudna i uzasadniała przerzucenie na skarb państwa kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.