VIII SA/Wa 504/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ewa Pecelt po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016 r. odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu A. K. (dalej: "skarżący") zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016 r. W uzasadnieniu wniosku podał, że posiada gospodarstwo rolne w tym [...] ha gruntów i [...] ha lasu oraz stare zabudowania. Pismem z dnia 28 maja 2018 r. zobowiązano skarżącego m.in. przedstawienie oświadczenia w przedmiocie wykonywania jakiejkolwiek działalności, z którą wiąże się uzyskiwanie przychodu lub osiąganie innego rodzaju dochodów - w związku z podaną we wniosku o prawo pomocy informacją, że skarżący prowadzący jednoosobowe gospodarstwo domowe nie ma stałego źródła dochodu; przedstawienie oświadczenia o rodzaju i wysokości stałych miesięcznych wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych skarżącego oraz wskazania, z jakich źródeł skarżący ponosi koszty swojego bieżącego utrzymania; oświadczenia, czy (i w jakiej wysokości) skarżący uzyskuje dochody z tytułu dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych bądź innej pomocy finansowej z ARiMR lub ARR; przedstawienia oświadczeń członków rodziny skarżącego, od których deklaruje on uzyskiwanie pomocy niematerialnej, o rodzaju i częstotliwości udzielania tej pomocy; wskazanie źródła pokrycia wpisu od skargi (100 zł, wpłata 20 grudnia 2017 r.; przedstawienie aktualnego na dzień złożenia wniosku o prawo pomocy zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o statusie osoby bezrobotnej; przedstawienie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych i lokat wraz z historią dokonanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy, ewentualnie zaświadczenia o zamknięciu rachunku bankowego, przedstawienie dokumentów potwierdzających uiszczenie przez skarżącego w latach ubiegłych należności z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu posiadanych nieruchomości, ewentualnie potwierdzających posiadanie zaległości podatkowych z tego tytułu; wskazania miejsca zamieszkania oraz przedstawienia oświadczenia osoby udostępniającej skarżącemu skrzynkę listową w tym przedmiocie – w związku z wynikającą z akt sprawy informacją, że skarżący jest bezdomny i ma jedynie grzecznościowy dostęp do skrzynki listowej oraz wskazanie przyczyn nieubiegania się o świadczenia z opieki społecznej. W odpowiedzi skarżący oświadczył, że jest bezdomny, "żyje z jałmużny", "wybierania śmietników i życzliwości ludzi". Wyliczenie kosztów utrzymania jest niemożliwe, gdyż nikt nie próbował ich sporządzić. Wyjaśnił, że nigdy nie korzystał ze wsparcia opieki społecznej, nie podejmuje pracy, nie czerpie zysków z posiadanego udziału w gospodarstwie rolnym z powodu "braku środków do jej zainicjowania". Nie posiada rachunku bankowego, wpis od skargi opłacił pieniędzmi uzyskanymi ze sprzedaży porzuconych zwrotnych butelek po piwie. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek skarżącego nie jest zasadny. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Stosownie do treści art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – wówczas obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, lub częściowym – wtedy obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a.). Zawarte w tym przepisie sformułowanie "wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z tym rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Brzmienie powołanego przepisu wskazuje, że przyznanie prawa pomocy zostało pozostawione uznaniu Sądu. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, Sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji prawa do Sądu. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał jedynie, że nie posiada żadnego dochodu, jest natomiast współwłaścicielem [...] – hektarowego gospodarstwa rolnego. Podkreślić należy, że rzeczą strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest wiarygodne wykazanie swojej rzeczywistej sytuacji życiowej, materialnej, która zrealizuje ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. Wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji materialnej wymaga co do zasady, wiarygodnego wykazania ponoszonych wydatków niezbędnego utrzymania oraz takiegoż wykazania rzeczywiście posiadanych środków finansowych służących ich poryciu z podaniem źródła ich pochodzenia. Mając powyższe na uwadze, nie było podstaw do uwzględnienia żądania skarżącego i to w jakimkolwiek zakresie. W złożonym wniosku o prawo pomocy podał on minimalne informacje niezbędne do jego rozpoznania, zaś w odpowiedzi na wezwanie o wskazanie dodatkowych informacji, złożył wyjaśnienia budzące uzasadnione wątpliwości co do ich wiarygodności. W realiach niniejszej sprawy nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Nie przedstawił on bowiem informacji i dowodów, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, potwierdzających jego oświadczenie o braku środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. W szczególności skarżący nie przedstawił żadnej dokumentacji odnoszącej się do jego aktualnej sytuacji majątkowej, finansowej i możliwości płatniczych. Oświadczył, że nie korzysta z pomocy społecznej i nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, ale nie wskazał wiarygodnych okoliczności uzasadniających rezygnację z pomocy społecznej w sytuacji obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia. Nie uprawdopodobnił również, iż stan jego zdrowia uniemożliwia podjęcie zatrudnienia, czego konsekwencją jest według skarżącego pozostawanie w ubóstwie. Z akt niniejszej sprawy wynika nadto, że skarżący jest współwłaścicielem określonego majątku (gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha), które jest w stanie przynosić realny dochód. Skoro skarżący nie przedstawił Sądowi w sposób wiarygodny swojej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, to znaczy, że nie wykazał, iż nie posiada możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowego z jego skargi. Odmowa przyznania prawa pomocy niniejszym postanowieniem nie oznacza więc, że ustalono, iż wykazane przez wnioskodawcę stan rodzinny, majątkowy i możliwości płatnicze pozwalają na poniesienie kosztów postępowania, czy ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana jest w tym przypadku nienależytym, sprowadzającym się do przedstawienia niewiarygodnych i niepełnych informacji, wykonaniem nałożonego na stronę zobowiązania do uzupełnienia oświadczenia, które spowodowało, że niemożliwe jest ustalenie, czy skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Z tych też względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.