VIII SA/Wa 504/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 24 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu A. K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 lipca 2018 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016 r. postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, A. K. (dalej: "skarżący") po raz kolejny w niniejszej sprawie wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd") o przyznanie prawa pomocy z tym, że obecnie w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wniosek o przyznanie prawa pomocy został dołączony do sporządzonej osobiście skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na brak logicznej spójności zapadłego w sprawie wyroku, gdyż w sentencji wyroku Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, w uzasadnieniu wskazał powody uchylenia decyzji, zaś w pkt 8 uzasadnienia wskazał, że na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: "uppsa") skargę oddala. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał nadto, że posiada gospodarstwo rolne, w tym [...] ha gruntów rolnych niskiej klasy i [...] ha lasu oraz stare zabudowania. Pismem z 22 maja 2018 r., na podstawie art. 255 uppsa skarżący został zobowiązany przez Sąd do uzupełnienia wniosku poprzez: 1) przedstawienie oświadczenia w przedmiocie wykonywania jakiejkolwiek działalności, z którą wiąże się uzyskiwanie przychodu lub osiąganie innego rodzaju dochodów - w związku z podaną we wniosku o prawo pomocy informacją, że skarżący prowadzący jednoosobowe gospodarstwo domowe nie ma stałego źródła dochodu; 2) przedstawienie świadczenia o rodzaju i wysokości stałych miesięcznych wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych skarżącego oraz wskazania, z jakich źródeł skarżący ponosi koszty swojego bieżącego utrzymania; 3) oświadczenia, czy (i w jakiej wysokości) skarżący uzyskuje dochody z tytułu dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych bądź innej pomocy finansowej z ARiMR lub ARR; 4) przedstawienia świadczeń członków rodziny skarżącego, od których deklaruje on uzyskiwanie pomocy niematerialnej, o rodzaju i częstotliwości udzielania tej pomocy; 5) wskazanie źródła pokrycia wpisu od skargi (100 zł, wpłata 20 grudnia 2017 r.); 6) przedstawienie aktualnego na dzień złożenia wniosku o prawo pomocy zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o statusie osoby bezrobotnej; 7) przedstawienie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych i lokat wraz z historią dokonanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy, ewentualnie zaświadczenia o zamknięciu rachunku bankowego; 8) przedstawienie dokumentów potwierdzających uiszczenie przez skarżącego w latach ubiegłych należności z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu posiadanych nieruchomości, ewentualnie potwierdzających posiadanie zaległości podatkowych z tego tytułu; 9) wskazania miejsca zamieszkania oraz przedstawienia oświadczenia osoby udostępniającej skarżącemu skrzynkę listową – w związku z wynikającą z akt sprawy informacją, że skarżący jest bezdomny i ma jedynie grzecznościowy dostęp do skrzynki listowej oraz 10) wskazanie przyczyn nieubiegania się o świadczenia z opieki społecznej. W odpowiedzi skarżący m. in. oświadczył, że jest bezdomny, "żyje z jałmużny", "wybierania ze śmietników i życzliwości ludzkiej" dlatego wyliczenie kosztów utrzymania jest niemożliwe. Nie posiada rachunku bankowego. Wpis od skargi opłacił pieniędzmi uzyskanymi ze sprzedaży porzuconych zwrotnych butelek po piwie. Nie ubiegał się o świadczenia z pomocy społecznej, gdyż jak wskazał w świetle obowiązującego prawa nie ma podstaw do otrzymywania takich świadczeń. Do pisma załączył kopię zaświadczenia z urzędu pracy o posiadaniu od 2010 r. statusu osoby bezrobotnej oraz kopie wpłat podatku od nieruchomości za wskazane okresy rozliczeniowe dokonanych w imieniu skarżącego przez B. K.. Postanowieniem z 9 lipca 2018 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, gdyż uznał, że nie przedstawił on w sposób wyczerpujący swojej aktualnej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego nie godząc się z dokonaną oceną stanu faktycznego przedawnionego we wniosku. Uznał, że w sposób rzetelny udokumentował okoliczności przemawiające za jego uwzględnieniem. Postanowienie referendarza stanowi zaś o naruszeniu konstytucyjnej zasady prawa do Sądu wyrażonej w art. 45 Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 uppsa prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 uppsa). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Stosownie do treści art. 246 § 1 uppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – wówczas obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, lub częściowym – wtedy obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości ub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1, § 2 i § 3 uppsa). Zawarte w tym przepisie sformułowanie "wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z tym rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Należy dodać, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona dodatkowo jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 uppsa). W niniejszej sprawie tutejszy Sąd w zasadniczo tożsamym stanie faktycznym dokonał już oceny sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych skarżącego rozpoznając jego poprzedni wniosek o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 504/17 z 27 lutego 2018 r., k. 65 akt sądowych). Sąd uznał, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek do przyznania mu prawa pomocy, gdyż uchylił się od wykazania swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej mimo inicjatywy dowodowej Sądu. W ocenie Sądu, powyższa sytuacja nie uległa zmianie na obecnym etapie postępowania wpadkowego, a przez to nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Skarżący nie wykazał bowiem, że wystąpiły okoliczności faktyczne lub (i) prawne uzasadniające zmianę stanowiska Sądu o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy. Po raz kolejny skarżący uchylił się od obowiązku wypełnienia wezwania wystosowanego do niego w trybie art. 255 uppsa. W szczególności nie wskazał okoliczności obiektywnie uniemożliwiających mu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia (np. z przyczyn zdrowotnych), jak również poza złożonymi do wniosku dowodami (potwierdzenie statusu osoby bezrobotnej od 2010 r. oraz kopie wpłat podatku od nieruchomości) nie udokumentował swojej aktualnej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Uzasadnione wątpliwości Sądu wzbudza również oświadczenie skarżącego o niekorzystaniu z form pomocy społecznej mimo braku jakiegokolwiek źródła dochodu. Dodać należy, że skarżący posiada gospodarstw rolne, które może stanowić źródło dochodów. Skarżący z niewyjaśnionych przyczyn nie wykorzystuje jednak swoich możliwości zarobkowych. Nie wykorzystuje również posiadanego majątku do poprawy swojej sytuacji majątkowej (zdolności płatniczych). Nie wskazał żadnych okoliczności, które ograniczałyby jego zdolności zarobkowe. Skoro skarżący nie przedstawił Sądowi w sposób wiarygodny swojej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, to znaczy, że nie wykazał, iż nie posiada możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowego z jego skargi. Zaskarżone postanowienie odpowiada zatem prawu. Tym bardziej, że skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym celem wzruszenia korzystnego dla niego wyroku z 27 lutego 2018 r. (VIII SAWa 504/17), mocą którego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R.. W tym miejscu należy wyjaśnić, że oczywista omyłka (błąd pisarski) trafnie dostrzeżona przez skarżącego (pkt 8 wyroku z 27 lutego 2018 r.) nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy, czyli na jej rozstrzygnięcie. Dostrzeżone przez skarżącego uchybienie zostało sprostowane przez Sąd stosownym orzeczeniem. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 § 1 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, czyli utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego.