VIII SA/Wa 506/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna /sprawozdawca/, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi Z. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącej Z. P. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Nakazem płatniczym dotyczącym nieruchomości położonej przy ul. G. w R. w oparciu o zeznanie podatkowe z [...] grudnia 2008 r. i ewidencję gruntów wymierzono małżonkom Z. i R.P. (dalej: "skarżący) podatek od nieruchomości w kwocie łącznej [...] zł przyjmując do opodatkowania: [...] metrów kwadratowych gruntów pozostałych ze stawką [...] zł za 1 metr kwadratowy, oraz [...] ha lasu według stawki [...] zł za hektar. Nakazem płatniczym dotyczącym nieruchomości położonej w R. przy ul. O. wymierzono zaś podatek w kwocie [...] zł przyjmując za podstawę opodatkowania [...] m2 gruntów pozostałych w stawce [...] zł za hektar. Do akt dołączono: 1) informację w sprawie podatku od nieruchomości (IN-1) wraz z załącznikiem "dane o nieruchomości – ZN-1A0 za 2008 r. podpisaną przez Z.P. [...] stycznia 2008 r. wskazującą działkę [...], bez podania żadnych powierzchni, 2) informację w sprawie podatku rolnego z [...] stycznia 2008 r. (IR-1) podpisaną przez Z.P. , wskazującą działkę [...] bez podania żadnych powierzchni, 3) informację w sprawie podatku leśnego (IL-1) za 2008 r. wraz z załącznikiem ZL-1A i ZR-1B podpisaną przez Z. P. [...] stycznia 2008 r. wskazującą działkę [...] – las o powierzchni [...] ha wskazującą jako zwolnioną (użytki rolne klasy VI) działkę o powierzchni [...] ha, 4) informację w sprawie podatku od nieruchomości (IN-1) wraz z załącznikiem "dane o nieruchomości – ZN-1A podpisaną przez R.P. [...] stycznia 2008 r. dotyczącą działek nr [...][...] wskazująca na powierzchnię gruntów pozostałych [...] metrów kwadratowych, 5) informację w sprawie podatku rolnego z [...] stycznia 2008 r. (IR-1) podpisaną przez R. P., wskazującą działkę [...] dotyczącą działek nr [...][...] wskazującą jako zwolnione: (użytki rolne klasy VI) działkę o powierzchni [...] ha i grunty zadrzewione i zakrzewione o powierzchni [...]. 6) wypis z rejestru gruntów dotyczący działki nr [...] (przy ul. G.) wskazujący m.in. powierzchnie innych terenów zabudowanych - [...] ha i lasów – [...]ha 7) wypis z rejestru gruntów dotyczący działek nr [...][...] wskazujący m.in. powierzchnie innych terenów zabudowanych (przy ul. G.) o powierzchni [...] ha. Nakazy płatnicze zostały doręczone [...] marca 2012 r. 1.2. Z.P. [...] marca 2012 r. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "SKO" lub "organ odwoławczy") odwołanie, w którym stwierdziła, że: działki są nieużytkami, znajdują się pod linią wysokiego napięcia, od ul. O. jest wyrobisko po kopalni piasku, od ul. G. ujęto [...] m. na całej szerokości działek na cel publiczny pod budowę drogi bez żadnego odszkodowania. Podała, że ma [...] lat i otrzymuje [...] zł emerytury, przebyła udar mózgowy, wymaga opieki, wydaje na leki [...] zł miesięcznie. Podała, że podatek jest niesprawiedliwy i nieuczciwy i nie jest mu w stanie podołać. 1.3. Postanowieniem z [...] kwietnia 2012 r. SKO wezwało Z. P. do uzupełnienia braków odwołania "poprzez uzupełnienie go o wymogi wynikające z art. 222 ustawy Ordynacja podatkowa" w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. W uzasadnieniu tego postanowienia zacytowano z art. 222 Ordynacji podatkowej, iż: "odwołanie musi zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać zakres i istotę żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie". 1.4. W odpowiedzi na to postanowienie skarżąca podała, że z tytułu działki nie posiada żadnych przychodów, od strony ul. O. działka jest oddalona o ponad [...] m i nie ma dostępu od ulicy. Podała też informację o chorobie męża. Oświadczyła, że podnoszenie podatków w czasie kryzysu i szalejącej drożyzny jest wystarczającym wyjaśnieniem jej postawy. 2. Postanowieniem z [...] maja 2012 r. w znak [...] dotyczącym odwołania od decyzji dotyczącej wymiaru podatku od nieruchomości w kwocie [...] zł, Samorządowe Kolegium Odwoławcze pozostawiło to odwołanie bez rozpatrzenia wskazując jako podstawę prawną art. 228 § 1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zmianami, dalej "Ordynacja podatkowa"). W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania. Uznał, że analiza treści odwołania i uzupełnienia odwołania prowadzi do wniosku, że odwołanie nie zawiera zarzutów przeciw decyzji, nie określa istoty i zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania, ani nie wskazuje dowodów na ich poparcie, a w istocie kwestionuje wysokość stawki podatkowej za grunty pozostałe. 3. Z. i R. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie jedną skargę dotycząca obu postanowień SKO. W skardze tej wskazują na drastyczny wzrost podatków, co powoduje zagrożenie ich bytu. Wyrażają poczucie pokrzywdzenia spowodowane znacznym wzrostem podatków nałożonych na nich z tytułu posiadania nieużytków rolnych znajdujących się pod linią energetyczną i po kopalni piasku, pomniejszonych o zabrane im na cele publiczne grunty. 4. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. 5. Skarga wniesiona przez R. P. została odrzucona, gdyż postanowienia SKO nie zostały mu nawet doręczone i nie był ich adresatem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: 6.1. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Jednocześnie przypomnienia wymaga, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa działalności administracji publicznej sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie a art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związaniu zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana w niej podstawą prawną. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględnia skargę i uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając działanie organu przy wydaniu zaskarżonych postanowień (w tym będącego przedmiotem rozpoznania w sprawie niniejszej) Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona o tyle, że prowadzi do konieczności wyeliminowania zaskarżonych postanowień z obrotu pranego jako wydanych z naruszeniem prawa. 6.1. W pierwszej kolejności wskazać należy, że odwołanie od decyzji, jako jedno z podań w rozumieniu art. 168 O.p., aby spowodowało zamierzony skutek prawny, powinno odpowiadać warunkom formalnym określonym w tym przepisie oraz wymienionym w art. 222 tej ustawy, tj. powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz zarzuty przeciwko decyzji, a ponadto określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające żądanie. W sytuacji, gdy wniesione odwołanie nie zawiera wskazanych elementów, organ podatkowy, zgodnie z art. 169 § 1 O.p., wzywa wnoszącego do usunięcia braków formalnych w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje, że organ odwoławczy wyda na podstawie art. 228 § 1 pkt 3 O.p. postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. Istotnym jest przede wszystkim to, aby treść tego wezwania nie nastręczała trudności w jego zrozumieniu, była precyzyjna i w razie potrzeby zawierała także wyjaśnienia i informacje, które zwłaszcza dla osób niemających wykształcenia prawniczego i w postępowaniu niekorzystających z usług fachowego pełnomocnika, pozwolą na prawidłowe wykonanie wezwania. Organ na każdym etapie postępowania musi stosować przepisy prawa, w tym kierować się przede wszystkim podstawowymi zasadami postępowania podatkowego – w tym przypadku zawartymi w art. 121 Ordynacji podatkowej: zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych i zasadą udzielania niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Normy te, choć ujęte ogólnie, nie mogą być traktowane jedynie jako postulat odnoszący się do sposobu prowadzenia postępowania. Są to bowiem przepisy, do przestrzegania których organy są zobowiązane na równi z innymi przepisami zawierającymi wytyczne co do ich działań. Źródłem tych zasad jest art. 2 Konstytucji RP, statuujący zasadę demokratycznego państwa prawnego. W świetle tych norm, organy są zobowiązane do takiego zachowania, które nie będzie powodowało ujemnych skutków dla strony postępowania, która działa w dobrej wierze i zaufaniu do organów. Nie do zaakceptowania jest w demokratycznym państwie prawa, które urzeczywistnia zasady sprawiedliwości społecznej i realizuje zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych, takie procedowanie, które na skutek wadliwego poinformowania strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika, skutkuje pozbawieniem strony możliwości uzyskania merytorycznego załatwienia środka zaskarżenia. Organ winien przy stosowaniu tych zasad ogólnych mieć na uwadze konkretne okoliczności sprawy, jak chociażby wiek skarżącej i nieporadność przejawiającą się chociażby w treści odwołania i niekompletności składanych informacji na formularzach podatkowych. W przypadku wzywania strony do usunięcia braków formalnych, istotnym jest przede wszystkim to, aby treść tego wezwania nie nastręczała trudności w jego zrozumieniu, była precyzyjna i w razie potrzeby zawierała także wyjaśnienia i informacje, które zwłaszcza dla osób nie mających wykształcenia prawniczego i nie korzystających w postępowaniu z usług fachowego pełnomocnika, pozwoliło na prawidłowe wykonanie wezwania organu do usunięcia braków. W ocenie Sądu, skierowane do skarżącej wezwanie było wadliwe, a zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem zasad ogólnych postępowania podatkowego, tj. art. 121 § 1 i § 2 w związku z art. 169 § 1 i § 4, art. 228 O.p. Ograniczono się do powołania przepisu art. 222 Ordynacji podatkowej i jego zacytowania, wraz z informacją, że odwołanie tych wymogów nie zawiera, nie precyzując przy tym, których z tych wymogów nie zawiera. Tymczasem treść odwołania wyraźnie sugerowała kwestionowanie podstaw opodatkowania, zarówno co do określenia przeznaczenia gruntów (stawki podatkowej) jak i ich powierzchni. Tak więc wezwanie powinno uwzględniać te elementy wymogów z art. 222 Ordynacji podatkowej, które w odwołaniu były spełnione, których brak, oraz możliwy sposób uzupełnienia braków. Strona nie powinna ponosić negatywnych dla niej skutków procesowych nieprecyzyjnie sformułowanego przez organ wezwania. Naruszenie wskazanych wyżej zasad postępowania podatkowego określonych w art. 121 Ordynacji podatkowej, w związku ze stosowaniem art. 169 § 1 i art. 222 Ordynacji podatkowej w opisanym stanie faktycznym stanowiło wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonego aktu administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a, gdyż przeprowadzenie postępowania na tym etapie bez wskazanych uchybień mogło prowadzić do innego rozstrzygnięcia, to jest do merytorycznego rozpoznania odwołania, a więc mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu wynika z art. 152 p.p.s.a., zaś w kwestii kosztów zasądzonych dla skarżącej postanowiono na podstawie art. 200 i art. 209 p.p.s.a.