VIII SA/Wa 507/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego 1) oddala skargę; 2) przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P. D. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją znak [...] z dnia [...] marca 2012 r. Prezydent Miasta R. (Prezydent, organ I instancji) działając na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 1, ust. 3 a, ust. 3b, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm., zwana dalej ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwany dalej Kpa), orzekł o uznaniu A. P. (skarżący) za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu decyzji Prezydent podał, iż w ramach prowadzonego postępowania, w dniach [...] października 2011 r. i [...] grudnia 2011 r. do skarżącego skierowane zostały wezwania celem zgłoszenia się na wywiad alimentacyjny i złożenia oświadczenia majątkowego. Termin pierwszego i drugiego wezwania wyznaczono 14 dni od daty otrzymania pism, które prawidłowo doręczono osobiście skarżącemu odpowiednio w dniach [...] października 2011 r. i [...] grudnia 2011 r. Do dnia podjęcia rozstrzygnięcia skarżący nie zgłosił się w celu wykonania ww. czynności. Organ I instancji ustalił (na podstawie zaświadczenia Komornika Sądowego w R. z dnia [...] lutego 2012 r. oraz pisma Ośrodka Pomocy Społecznej w S. znak [...] z [...] lutego 2012 r.), że w okresie ostatnich 6 miesięcy poprzedzających wydanie decyzji, skarżący nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Powyższe wypełniało przesłanki z art. 5 ust. 3 pkt 1 i ust. 3 a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uzasadniające uznanie skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W odwołaniu wniesionym na powołaną decyzję skarżący stwierdził, iż nie jest ojcem córki A. S. i nie ma zamiaru płacić jakichkolwiek pieniędzy. Podał, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami właściwy organ dłużnika jest zobowiązany wyłącznie do przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Zdaniem skarżącego skoro odmówił przeprowadzenia takiego wywiadu urzędniczka z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. (MOPS) powinna przesłać informację do organu właściwego wierzyciela i ten organ posiadając potrzebne dokumenty powinien podejmować właściwe decyzje, co do dalszego postępowania w tej sprawie. Wskazano również, że pracownik MOPS nie był organem właściwym miejscowo i rzeczowo do prowadzenia wobec niego przedmiotowego postępowania. Ponadto do podjęcia działań przez organ właściwy dłużnika wymagany jest wniosek osoby uprawnionej do podjęcia działań w celu skuteczniejszego egzekwowania zaległych alimentów wynikających z wyroku sądu, a nie ustawy. W rezultacie skarżący sprzeciwił się nazywaniem go dłużnikiem alimentacyjnym zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wedle którego dłużnikiem alimentacyjnym jest osoba zobowiązana, przeciwko której egzekucja alimentów jest bezskuteczna. Podniósł, że w jego przypadku egzekucja ta była skuteczna, zaś stanowiąca podstawę decyzji ustawa jest bublem prawnym. Decyzją znak [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (Kolegium, organ odwoławczy), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania oraz przepisów obowiązujących w przedmiotowej materii, organ odwoławczy stwierdził zasadność podjętego przez Prezydenta rozstrzygnięcia. Przede wszystkim Kolegium wskazało, iż dniu [...] października 2011 r. do organu I instancji wpłynął wniosek Burmistrza Miasta i Gminy S. o podjęcie wobec skarżącego działań. Wniosek niniejszy oparty został m.in. na art. 3 ust. 5 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w świetle którego organ właściwy wierzyciela występuje z wnioskiem do organu właściwego dłużnika o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego w przypadku przyznania osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. We wniosku tym wskazano, że decyzją z dnia [...] października 2011 r., A. P. przyznano świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia [...] października 2011 r. do dnia [...] września 2012 r. w kwocie [...] zł miesięcznie. Bezspornie z akt sprawy wynika, że skarżący posiada status dłużnika alimentacyjnego. Wyjaśnienia skarżącego w tej materii nie zostały poparte żadnymi dowodami. Również poza sporem jest, że jest on zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz małoletniej A. P. na podstawie wyroków Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] lipca 2000 r. sygn. akt [...] i z dnia [...] maja 2002 r. [...]. Ponadto w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Komornika Sądowego w R. z dnia [...] lutego 2012 r., z którego wynika że organ ten na podstawie tytułu wykonawczego: orzeczenia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] maja 2002 r. sygn. akt [...] i [...] lipca 2000 r., sygn. akt [...] (o egzekucję roszczeń pieniężnych) prowadzi postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącemu, natomiast w okresie od dnia [...] sierpnia 2011 r. do dnia [...] stycznia 2012 r. wyegzekwowano od dłużnika 0 zł. Oceniając stanowisko zajęte przez skarżącego po dwukrotnym wezwaniu przez organ I instancji (na wniosek wierzyciela) do złożenia oświadczenia majątkowego oraz w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego Kolegium stwierdziło, że spełnione zostały przesłanki z art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy, do wszczęcia postępowanie w zakresie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Postępowanie w tym przedmiocie Prezydent wszczął w dniu [...] stycznia 2012 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż z dokonanych ustaleń wynika, że w okresie ostatnich 6 miesięcy skarżący nie wywiązywał się z zobowiązań alimentacyjnych (zaświadczenie Komornika Sądowego w R. z [...] lutego 2012 r., pismo Ośrodka Pomocy Społecznej w S. znak z dnia [...] lutego 2012 r.). Nie istniała zatem przeszkoda w wydaniu decyzji wynikająca z ww. art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zaznaczono ponadto, że skarżący poinformował, o zaspokojeniu zobowiązań w 100%, nie mniej twierdzeń tych jednak nie udowodnił. W podsumowaniu organ stwierdził, że gdyby skarżący należności alimentacyjne regulował, organ właściwy wierzyciela nie przyznałby uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a komornik nie informowałby o bezskuteczności egzekucji. Odnosząc się do argumentów odwołania Kolegium wskazało, iż niesłusznym jest zarzut jakoby skarżący nie był dłużnikiem alimentacyjnym. W kwestii tej nie było i nie ma potrzeby wydawania decyzji administracyjnej. Status dłużnika występuje bowiem w sytuacji wypełnienia ustawowych przesłanek, o których mowa powyżej - art. 2 pkt 3 ustawy. W rezultacie organ odwoławczy potwierdził zgodność prowadzonego przez organ I instancji postępowania z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożył skarżący, wnioskując o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji. Skarżący uznał, iż wydana decyzja w związku z przekroczeniem przez organ I instancji uprawnień rażąco narusza jego prawa. Wskazał, iż wydając zaskarżone decyzje organy naruszyły postanowienia art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Pominęły bowiem art. 3 ust. 1 tej ustawy nie ujawniając mu (i nie uwzględniając w uzasadnieniu decyzji) wniosku wierzyciela skierowanego do OAP o pomoc w wywiązaniu się z obowiązku wynikającego z wyroku sądu rodzinnego. Nie doręczono mu także zaświadczenia komornika sądowego o przebiegu tej egzekucji i przyczyn jej bezskuteczności (art. 3 ust. 2). Bez przedłożenia kopii ww. dokumentów oraz decyzji przyznania A. S. świadczeń wynikających z ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz bardzo szczegółowego uzasadnienia, wszelkie działania organów są bezpodstawne. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy organy prawidłowo orzekły o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W myśl art. 5 ust. 3 tej ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił : 1) złożenia oświadczenia majątkowego; 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy; 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Stosownie do art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Z treści podanych przepisów wynika, że przesłanki pozytywne wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wymienione zostały w sposób enumeratywny w pkt od 1 do 3 ust. 3 art. 5 ustawy. Wystąpienie którejkolwiek z nich, nie może jednak stanowić podstawy do wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w przypadku określonym w art. 5 ust. 3a ustawy, tzn. wówczas gdy dłużnik przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się ze swych zobowiązań w każdym miesiącu w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. W przedmiotowej sprawie niesporne jest, że pismem z dnia [...] października 2011 r. doręczonym w dniu [...] października 2011 r. oraz z [...] grudnia 2011 r. doręczonym [...] grudnia 2011 r. organ I instancji zobowiązał skarżącego do zgłoszenia w MOPS w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego, w terminie 14 dni od otrzymania wezwania. Jednocześnie skarżący został pouczony o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania. Wysłanie drugiego wezwania było skutkiem postawy skarżącego, który zanegował zasadność wezwania i uzależnił swoje stawiennictwo na wezwanie od doręczenia przez organ I instancji dokumentów, które wymienił w piśmie z [...] października 2011 r. W odpowiedzi na powyższe Prezydent prawidłowo wskazał skarżącemu, iż MOPS jako organ właściwy dłużnika na podstawie stosownego upoważnienia podejmuje działania wobec dłużników alimentacyjnych i na wniosek organu właściwego wierzyciela wzywa skarżącego jako dłużnika alimentacyjnego, przeprowadza z nim wywiad alimentacyjny w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika, a także jego stanu zdrowia i przyczyn niełożenia na utrzymanie uprawnionej oraz odbiera od niego oświadczenie majątkowe. Bezsporną jest także okoliczność, iż pomimo dwukrotnego wezwania skarżącego w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego oraz wyjaśnień organu I instancji w odpowiedzi na pisma skarżącego kierowane w związku z ww. wezwaniami, skarżący nie zgłosił się w organie w celu wykonania ww. czynności. Zasadnym jest zatem postawienie tezy, iż skarżący - dłużnik w sposób świadomy odmówił współpracy z organem. Ewidentnym w niniejszej sprawie jest fakt, iż na podstawie wyroków : Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] lipca 2000 r. sygn. akt [...] i z dnia [...] maja 2002 r. [...] skarżący zobowiązany jest do płacenia alimentów na rzecz małoletniej A. P. Wobec niewykonywania ww. obowiązku przez skarżącego, na podstawie tytułu wykonawczego: orzeczenia Sądu Rejonowego w Z. z [...] maja 2002 r. sygn. akt [...] i [...] lipca 2000 r., sygn. akt [...] (o egzekucję roszczeń pieniężnych) komornik sądowy wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącemu. Z zaświadczenia komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne wynika, że w okresie od dnia [...] sierpnia 2011 r. do [...] stycznia 2012 r. od dłużnika nie wyegzekwowano żadnych należności pieniężnych. Wobec faktu nie regulowania zobowiązań alimentacyjnych uprawnionej przyznano świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia [...] października 2011 r. do dnia [...] września 2012 r. w kwocie [...] zł miesięcznie. W ocenie Sądu, analiza materiału dowodowego sprawy bezsprzecznie wskazuje, iż powołana przez organy obu instancji przesłanka z art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, faktycznie wystąpiła w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, skarżący bowiem w sposób ewidentnie świadomy odmówił współpracy z organem, uniemożliwiając przeprowadzenie określonych wyżej czynności, mających na celu ustalenie jego sytuacji osobistej, majątkowej i finansowej. Jak wskazano wyżej, przesłanka negatywna o której mowa w art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Zgodnie z art. 5 ust. 3 pkt ustawy, sposób postępowania skarżącego doprowadził do uznania go za dłużnika alimentacyjnego, o czym organy obu instancji prawidłowo i słusznie orzekły w wydanych decyzjach. Skarga A. P. jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Analizując przebieg postępowania oraz treść wydanych w tym postępowaniu decyzji, Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa procesowego, które skutkowałyby uchyleniem tych decyzji, czy też stwierdzeniem ich nieważności. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 250 p.p.s.a. Sąd przyznał ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P. D. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.