VIII SA/Wa 509/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Starszy referent Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny za nieusprawiedliwione niestawiennictwo oddala skargę Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: "Kierownik BP ARiMR"; "organ I instancji") postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], działając na podstawie art. 123 w zw. z art. 88 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a."), nałożył na M. P. (dalej także: "skarżąca"), karę grzywny w wysokości [...] zł za nieusprawiedliwione niestawiennictwo na rozprawie administracyjnej w dniu [...] stycznia 2015 r. Kierownik BP ARiMR wskazał, że wezwał skarżącą w charakterze świadka na przesłuchanie wyznaczone na dzień [...] stycznia 2015 r. Z dołączonej do akt administracyjnych kopii wezwania z dnia [...] grudnia 2014 r. wynika, iż wyznaczono je [...] stycznia 2015 r., na godzinę [...] w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w B. oraz, że miało ono miejsce w związku z postępowaniami w przedmiocie płatności za rok 2010, wszczętymi z wniosku [...] Sp. z o.o. Przesłuchanie dotyczyć miało ustalenia na czyją rzecz, czyj rachunek oraz w czyim imieniu prowadzone było gospodarstwo deklarowane do płatności przez [...] sp. z o.o. Kierownik BP ARiMR wskazał, że wezwanie z dnia [...] grudnia 2014 r. zostało skarżącej skutecznie doręczone w trybie art. 44 k.p.a. Organ I instancji wyjaśnił, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, iż wezwanie nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. było dwukrotnie awizowane: w dniu [...] grudnia 2014 r. i w dniu [...] grudnia 2014 r. Zawierało też pouczenie o skutkach odmowy zeznań bez uzasadnionej przyczyny. Skarżąca nie stawiła się w Biurze Powiatowym ARiMR na wezwanie oraz nie usprawiedliwiła swojego niestawiennictwa. Powyższe okoliczności w ocenie organu I instancji wskazują, iż skarżąca odmówiła stawienia się na przesłuchanie bez uzasadnionej przyczyny, co stało się przyczyną nałożenia kary grzywny w wysokości [...] zł. Na powyższe postanowienie skarżąca pismem z dnia [...] marca 2015 r. wniosła zażalenie do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że nie można karać niestawiennictwa na czynność, która nie może się odbyć ze względu na niemożność udziału w niej strony, która domaga się zapewnienia jej prawa do udziału w tej czynności. Podniosła, że w dniu przesłuchania wysłała pismo o przełożenie terminu przesłuchania, jednak Kierownik BP ARiMR nie przychylił się do jej prośby pomimo, iż strona zawiadomiła organ I instancji, że nie będzie uczestniczyć w przesłuchaniu i prosiła o zmianę terminu i zawiadomienie świadków. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: " organ II instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w związku z zażaleniem wniesionym przez skarżącą w przedmiocie nałożenia kary grzywny za nieusprawiedliwione niestawiennictwo na wezwanie organu - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ II instancji podzielił argumentację faktyczną i prawną organu I instancji i dodał, że w ocenie organu odwoławczego rozpatrując przedmiotowe zażalenie zasadnym jest w pierwszej kolejności ustalić czy wystąpiły przesłanki umożliwiające nałożenie kary grzywny. Wskazał, iż z przepisu art. 88 § 1 k.p.a. wynika, że muszą zaistnieć przesłanki przewidziane w tym przepisie, aby można było nałożyć grzywnę. Organ II instancji analizując powyższy przepis wskazał, że kara grzywny może być wymierzona w następujących przypadkach: a) osoba prawidłowo wezwana przez organ, zobowiązana do osobistego stawiennictwa, nie stawiła się bez uzasadnionej przyczyny, b) osoba obowiązana do złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej bezzasadnie odmówiła dokonania lub udziału w danej czynności. Dodał, iż w rozpatrywanej sprawie jak wynika zwrotnego potwierdzenia odbioru, wezwanie do udziału w rozprawie zostało skutecznie doręczone skarżącej w trybie zastępczym, wynikającym z art. 44 § 4 k.p.a. (awizowane w dniu [...] grudnia 2014 r. i [...] grudnia 2014 r.). Przedmiotowe wezwanie wysłane zostało na adres zamieszkania skarżącej, który jest jednocześnie adresem korespondencyjnym, znanym organowi z urzędu. Organ II instancji dodał również, że obowiązek osobistego stawiennictwa wymagany był na terenie sąsiedniego miasta, a wezwanie zawierało również pouczenie o skutkach niestawienia się świadka bez uzasadnionej przyczyny. Jednocześnie podnosi, że skarżąca poinformowana została o terminie rozprawy, przewidzianej na dzień [...] stycznia 2015 r. na godzinę [...] w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w B., poprzez wystosowanie wezwania w dniu [...] grudnia 2014 r., tym samym spełniony został również warunek wynikający z art. 92 k.p.a., w myśl którego termin rozprawy powinien być tak wyznaczony, aby doręczenie wezwań oraz ogłoszenie o rozprawie nastąpiły przynajmniej na siedem dni przed rozprawą. Tym samym pomimo skutecznego wezwania skarżąca nie stawiła się na wyznaczoną rozprawę w dniu [...] stycznia 2015 r. oraz nie poinformowała o tym fakcie organu. Ponadto organ II instancji wskazał, że nie do zaakceptowania jest sytuacja, iż to świadek będzie decydował, w jakich okolicznościach sprawy może się stawić na wezwanie, a kiedy jest z tego zwolniony tj. w jakich okolicznościach jego przesłuchanie jest zbędne. Jednocześnie zaznaczył, że skarżąca wskazuje, że jedynym powodem jej braku stawiennictwa była posiadana informacja, że strona nie będzie brała udziału w przesłuchaniach. Z twierdzeń skarżącej wynika natomiast, że miała wiedzę o konieczności stawienia się w Biurze Powiatowym ARiMR w B.. Pismem z dnia [...] maja 2015 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu skargi podniosła, że w niniejszej sprawie przesłuchania nie mogły się odbyć w terminie jej wzywania ze względu na usprawiedliwioną absencję strony, która jednocześnie żądała uczestnictwa w czynnościach tego przesłuchania i wnosiła o zmianę terminu przesłuchania. Skarżąca wskazała, że trudno nie uznać w okolicznościach sprawy nieobecności świadka za nieusprawiedliwioną, wobec informacji od strony, iż przesłuchanie nie może się odbyć ze względu na brak możliwości udziału strony w przeprowadzaniu dowodu i złożenia przez nią do organu żądania przeprowadzenia dowodu z jej udziałem. Jednocześnie przesłuchanie w tych okolicznościach nie mogło być przeprowadzone, gdyż prowadziłoby to do naruszenia przez organ prawa strony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał, że argumenty zawarte w przedmiotowej skardze nie usprawiedliwiają niestawiennictwa na wezwanie organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje : Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne kontrolują działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badana jest co do zasady wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa, obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu, do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość przyjętej procedury. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r., to jest przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), z uwagi na treść jej art. 2, Sąd rozstrzyga granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność, bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Tym samym legalność orzeczenia organu administracji publicznej oznacza jego zgodność nie tylko z prawem materialnym, ale również z przepisami postępowania. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Kontroli Sądu w tej sprawie podlegało postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B., którym organ ten uznał za nieusprawiedliwioną nieobecność M. P., na rozprawie w dniu [...] stycznia 2015 r. i wymierzył skarżącej karę grzywny w wysokości [...] zł. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 88 § 1 k.p.a. zgodnie z którym, kto będąc obowiązany do osobistego stawienia się (art. 51), mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek lub biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 50 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 200 zł. W związku z powyższym wskazać należy, że dla zapewnienia prawidłowego przebiegu postępowania dowodowego art. 88 k.p.a. wprowadza środek przymusu w postaci kary grzywny wobec podmiotów w nim wymienionych tj. świadka lub biegłego, w sytuacji bezzasadnej odmowy złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin bądź udziału w innej czynności urzędowej. Z treści powołanego przepisu wynika zatem jednoznacznie, że ma on zastosowanie również do świadka, jeśli jest on jednocześnie osobą, która w sposób nieuzasadniony odmówiła okazania przedmiotu oględzin bądź udziału w innej czynności urzędowej. W zakresie pojęcia innej czynności urzędowej mieści się przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka. Z akt sprawy wynika bowiem, że w rozpatrywanej sprawie, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, wezwanie do udziału w rozprawie zostało skutecznie doręczone skarżącej w trybie zastępczym wynikającym z art. 44 § 4 k.p.a. Tak więc skarżąca została prawidłowo wezwana pismem z dnia [...] grudnia 2014 r., do osobistego stawiennictwa, w wyznaczonym przez organ dniu i godzinie, w celu wzięcia udziału w podejmowanych czynnościach urzędowych na okoliczności wskazane w wezwaniu. Wobec niezastosowania się skarżącej do ww. wezwania Kierownik BP ARiMR prawidłowo zastosował środek przymusu w postaci ukarania skarżącej grzywną, co odpowiada dyspozycji art. 88 § 1 k.p.a. Niewątpliwie w okolicznościach niniejszej sprawy zastosowanie znajdował art. 51 k.p.a. do osobistego stawienia się wezwany jest obowiązany tylko w obrębie gminy lub miasta, w którym zamieszkuje albo przebywa. Obowiązek osobistego stawiennictwa dotyczy również wezwanego, zamieszkałego lub przebywającego w sąsiedniej gminie albo mieście. Podkreślić przy tym trzeba, że obowiązek osobistego stawiennictwa w niniejszej sprawie wymagany był w obrębie miasta, w którym skarżąca zamieszkuje. Wezwanie wysłane zostało na adres zamieszkania skarżącej, który skarżąca wskazała także w skardze. W świetle przedstawionej argumentacji pozostałe zarzuty skargi pozostawały bez wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż skarga podlega uwzględnieniu przez Sąd jedynie w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, co zostało już wyjaśnione na wstępie. Zauważyć bowiem należy, iż jako przyczyny swojej nieobecności skarżąca przywołuje nieobecność strony na wyznaczonej rozprawie administracyjnej, o której to nieobecności wiedziała, uchybienia procesowe, do których mogłoby doprowadzić przesłuchanie świadka pod nieobecność strony, jak również niedopatrzenie organu poprzez niezawiadomienie świadka o nieobecności przedstawiciela strony. Podobne okoliczności skarżąca wskazuje także w zażaleniu, dodaje jednocześnie, iż jej zastrzeżenia budzi organizacja przesłuchań w Biurze Powiatowym w B. i brak wyciągnięcia stosownych konsekwencji wobec pracowników winnych zaniedbań. W zażaleniu skarżąca wskazuje również na okoliczność wysłania w dniu przesłuchania pisma o przełożenie terminu przesłuchań, podnosząc, iż wniosek ten nie został uwzględniony mimo posiadania przez organ wiedzy o tym, że strona nie będzie uczestniczyć w przesłuchaniu. Pismo to nie zostało dołączone do akt administracyjnych, skarżąca nie rozwija okoliczności w nim zawartych w zażaleniu poza kwestie, o których wskazano wyżej. Tymczasem wszystkie wskazane w tej mierze okoliczności, z których wynika dbałość o dobro strony i prawidłowy przebieg postępowania, jak również zastrzeżenia do organizacji przesłuchań nie stanowią okoliczności dotyczących świadka osobiście, które pozwalałyby uznać jego nieobecność na przesłuchaniu za usprawiedliwioną. Ewentualnie uchybienia w tych kwestiach mogą być zwalczane we właściwy sposób, pozostający poza obowiązkami świadków, wynikającymi z k.p.a. Art. 88 k.p.a. w zw. z art. 51 k.p.a. stanowią o obowiązku świadka do stawienia się na wezwanie, od którego zwolnić mogą jedynie uzasadnione przyczyny. Argumentacja skarżącej takich przyczyn w ocenie Sądu nie stanowi. Pozostaje zaś w związku z argumentacją reprezentanta strony postępowania co do zasadności wyznaczenia innych terminów przesłuchania świadków, z uwagi między innymi na nie odebranie przez skarżącą wezwania na przesłuchanie, która to notatka znajduje się w protokole z przesłuchania z dnia [...] stycznia 2015 r., które ostatecznie się nie odbyło. Tymczasem skarżąca zarówno w zażaleniu, jak i w skardze nie podnosiła, iż nie miała żadnej wiedzy o terminie przesłuchania, albo została o nim błędnie zawiadomiona. W tych okolicznościach w ocenie Sądu uchybienie w prawidłowości sporządzenia wezwania i wskazanie godziny przesłuchania – 11.00, podczas gdy z protokołu przesłuchania wynika, iż zostało ono wyznaczone na godzinę [...], czego nie dostrzegły orzekające w sprawie organy, mimo, iż nie powinno mieć miejsca, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, orzekając jak wyroku.