VIII SA/Wa 515/24

WyrokWSA w Warszawie2024-11-20

Skład orzekający: Marek Wroczyński, Leszek Kobylski, Iwona Szymanowicz-Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego ma obowiązek wydać decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego w przypadku nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie dokumentów legalizacyjnych, zgodnie z art. 49e pkt 3 Prawa budowlanego?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego ma obowiązek wydać decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego, gdy nie zostaną przedłożone w wyznaczonym terminie dokumenty legalizacyjne. Przepis art. 49e pkt 3 Prawa budowlanego ma charakter związany, co oznacza, że ziszczenie się wskazanej w nim okoliczności powoduje obligatoryjne wydanie decyzji o rozbiórce, bez pozostawiania organowi miejsca na uznanie administracyjne.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, dla którego inwestor L.C. nie uzyskał pozwolenia na budowę. Po wstrzymaniu robót i wyznaczeniu terminu na legalizację, inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów, w tym decyzji o warunkach zabudowy, której postępowanie zostało umorzone z powodu braków formalnych. W konsekwencji organ nadzoru budowlanego wydał decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę L.C. na decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, , Protokolant Specjalista Karolina Sikora, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi L. C. na decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego oddala skargę. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga L.C.(dalej jako: "skarżący", "strona") na decyzję M.Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "MWINB", "organ odwoławczy") Nr [...], na podstawie której ww. organ działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024r., poz. 572) oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 07.07.1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023r., poz. 682 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania Z.L.i L.C.od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w m. R. Nr [...]z dnia 06.12.2023r. znak: [...], nakazującej L. C. rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] (obręb [...] arkusz [...]) położonej przy ul. [...]w R. – orzekł o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 49e pkt 3 Prawa budowlanego orzekł o nałożeniu na L.C.nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wymiarach 9,07 m x 5,82 m oraz 2,53 m x 1,78 m, zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] (obręb [...] arkusz [...]) położonej przy ul. [...]w R., dobudowanego do istniejącego budynku należącego do Z.L.i usytuowanego w granicy z działką o nr ew. [...]. Powyższa decyzja została wydana w postępowaniu w toku którego ustalono następujący stan faktyczny i prawny sprawy: W dniu 05.05.2023r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w m. R. (dalej jako: "PINB") wpłynął wniosek Z.L.(dalej także jako: "uczestnik postępowania") w sprawie budowy budynku mieszkalnego na działce położonej przy ul. [...]w R.. W trakcie przeprowadzonych w dniu 17.05.2023r. czynności kontrolnych ustalono, że na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. [...]w R. znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny parterowy, za którym w kierunku działki o nr ew. [...] (bezpośrednio przy działce o nr ew. [...]) prowadzone są roboty budowlane przy budowie budynku mieszkalnego dwukondygnacyjnego, murowanego. Obiekt jest w stanie surowym otwartym z przykryciem dachowym (więźba drewniana). W.C. jest właścicielką terenu, na którym prowadzone są roboty, zaś inwestorem jest L.C.. Inwestor oświadczył, że nie posiada pozwolenia na budowę ani zgłoszenia budowy prowadzonej w miejscu, gdzie uprzednio znajdował się stary budynek drewniany będący w złym stanie technicznym. W związku z powyższymi ustaleniami PINB w R. wszczął stosowne postępowanie w sprawie, a następnie postanowieniem Nr [...]z dnia [...].05.2023r. wstrzymał prowadzone roboty budowlane przy budowie w/w budynku mieszkalnego oraz poinformował o możliwości złożenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia w/w postanowienia wniosku o legalizację budowy obiektu budowlanego oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego. W dniu [...].06.2023r. inwestor złożył wniosek o legalizację budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. [...]w R.. W dalszej kolejności organ nadzoru budowlanego I instancji wydał w dniu 06.07.2023r. postanowienie Nr [...], którym nałożył na L.C. obowiązek przedłożenia, w terminie 90 dni od dnia doręczenia w/w rozstrzygnięcia, dokumentów legalizacyjnych związanych z budową w/w budynku, tj.: - oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, - zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej, - trzech egzemplarzy projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego w postaci papierowej wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami, których obowiązek dołączenia wynika z przepisów odrębnych ustaw lub kopiami tychże dokumentów, - dwóch egzemplarzy projektu technicznego. W związku z wnioskiem L.C. z dnia 05.10.2023r. o zmianę terminu na przedstawienie w/w dokumentacji, PINB w m. R. pismem z dnia 09.10.2023r. zwrócił się do Urzędu Miejskiego w R. o udzielenie informacji, czy inwestor występował z wnioskiem o wydanie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Z pisma Urzędu Miejskiego w R. z dnia 16.10.2023r. znak: [...] wynika, że L.C. nie występował o ustalenie warunków zabudowy dla w/w działki. W dniu 08.11.2023r. do PINB w m. R. wpłynął wniosek L.C. o przedłużenie terminu na przedstawienie dokumentów wymaganych postanowieniem Nr [...] bądź o zawieszenie postępowania do czasu uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Do wniosku inwestor dołączył kopię wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji złożoną w dniu 08.11.2023r. w Urzędzie Miejskim w R.. Decyzją Nr [...]z dnia 06.12.2023r. znak: [...], nakazano L.C.rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] (obręb [...] arkusz [...]) położonej przy ul. [...]w R.. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia w ustawowym terminie złożyła Z.L.oraz L.C.. M. WINB pismem z dnia 06.02.2024r. zwrócił się do Urzędu Miejskiego w R. o przekazanie informacji, na jakim etapie znajduje się postępowanie administracyjne dot. uzyskania przez L.C. decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie w/w budynku mieszkalnego (data wpływu wniosku do Urzędu Miejskiego w R. - 08.11.2023r.), a w przypadku jego zakończenia o przesłanie kopii ostatecznej decyzji wydanej w sprawie. W dniu 20.02.2024r. do tut. organu wpłynęło pismo Prezydenta Miasta R.z dnia 14.02.2024r. znak: [...], w którym wskazano że w/w postępowanie zakończyło się pozostawieniem sprawy bez rozpoznania, z uwagi na nieuzupełnienie przez wnioskodawcę braków formalnych wniosku. Postanowieniem Nr [...]z dnia 04.03.2024r. organ wojewódzki zlecił PINB w m. R. przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego poprzez przeprowadzenie oględzin na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. [...]w R. celem ustalenia wymiarów przedmiotowego budynku mieszkalnego objętego nakazem rozbiórki oraz przyjęcia pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oświadczenia L.C.co do daty rozpoczęcia robót przy budowie w/w obiektu. Po rozpatrzeniu wniesionych odwołań od ww. decyzji PINB w R., organ odwoławczy decyzją Nr [...] z dn. 22 kwietnia 2024 r. ( będąca przedmiotem zaskarżenia) orzekł o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji I instancji i orzekł wobec L.C.nakaz rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wymiarach określonych w treści decyzji położonego przy ul. [...]w R., dobudowanego do istniejącego budynku należącego do Z.L.i usytuowanego w granicy z działką o nr ew. [...]. W uzasadnieniu ww. decyzji MWINB wskazał przede wszystkim podstawy prawne orzeczonego nakazu rozbiórki wynikające z przepisów art. 28 ust.1 , art. 48 ust. 1-5 oraz art. 49e u.p.b. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego: "Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31". PINB w m. R. ustalił, że inwestor - L.C. prowadzi w sposób samowolny budowę murowanego, dwukondygnacyjnego budynku mieszkalnego na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. [...]w R.. Jak wynika z oświadczenia L.C.złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań do protokołu oględzin z dnia [...].03.2024r., budowę przedmiotowego budynku mieszkalnego rozpoczęto w sierpniu 2021 r. Powyższy stan prawny oznacza, iż mamy do czynienia z samowolą budowlaną, na budowę której inwestor winien uzyskać pozwolenie na budowę. W takim przypadku organ powiatowy prawidłowo wdrożył postępowanie legalizacyjne w trybie art. 48 Prawa budowlanego. W obrocie prawnym znajduje się postanowienie PINB w m. R. Nr [...] z dnia 06.07.2023r. nakładające na L.C.obowiązek przedłożenia, w terminie 90 dni od dnia doręczenia w/w rozstrzygnięcia odpowiedniej dokumentacji dotyczącej legalizacji przedmiotowej samowoli budowlanej. Inwestor przed upływem terminu na złożenie dokumentacji, wystąpił do organu powiatowego o zmianę w/w terminu z uwagi na kompletowanie dokumentów. L.C. dopiero w dniu 08.11.2023r. wystąpił o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, jednakże w toku postępowania odwoławczego ustalono, że postępowanie przed Prezydentem Miasta R. zakończyło się pozostawieniem sprawy bez rozpoznania, z uwagi na nieuzupełnienie przez wnioskodawcę braków formalnych wniosku. MWINB wskazał, że Zgodnie zaś z art. 49e Prawa budowlanego: "Organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku: 3) nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych; MWINB podkreślił, iż legalizacja samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego nie jest obowiązkiem lecz uprawnieniem. Dopuszczona przez ustawodawcę procedura legalizacyjna, w przypadku spełnienia określonych obowiązków, skutkuje odstąpieniem od orzekania nakazu rozbiórki, w przypadku zaś niespełnienia w wyznaczonym terminie tych obowiązków orzeka się nakaz rozbiórki na podstawie art. 49e Prawa budowlanego. Jak wynika z akt sprawy, zobowiązany nie przedłożył dokumentacji niezbędnej do legalizacji samowoli budowlanej, co obligowało organ powiatowy do wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Niemniej jednak, jak słusznie podnosi Z.L.w odwołaniu z dnia 20.12.2023r. orzeczony przez organ powiatowy nakaz rozbiórki budynku mieszkalnego w świetle zaistniałego stanu faktycznego, nie został sformułowany w sposób precyzyjny. Na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. [...]w R. znajdują się bowiem dwa budynki mieszkalne - pierwszy usytuowany bezpośrednio przy ul. Równej stanowi własność Z.L., drugi natomiast dobudowany jest do w/w budynku i to wyłącznie ten obiekt podlega rozbiórce. W dalszej argumentacji MWINB wskazał, że inwestor w trakcie oględzin z dnia 17.05.2023r. oświadczył, że prowadzi budowę w miejscu, gdzie uprzednio znajdował się stary budynek drewniany będący w złym stanie technicznym, a więc obiekt ten został rozebrany. Przedmiotowa samowola budowlana jest odrębnym obiektem, która nie stanowi przebudowy, gdyż nie można mówić o przebudowie obiektu, który został uprzednio rozebrany. W celu precyzyjnego określenia przedmiotu rozbiórki, MWINB zlecił organowi powiatowemu przeprowadzenie oględzin celem m.in. zwymiarowania budynku. Wobec nieprecyzyjnego określenia sentencji decyzji PINB w m. R. Nr [...], tut. organ uznał za zasadne jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy, tak aby umożliwić wykonanie obowiązku rozbiórki przedmiotowej samowoli budowlanej z zastosowaniem środków egzekucyjnych. W ocenie organu odwoławczego powyższe uchybienie nie może być powodem uchylenia w/w rozstrzygnięcia organu powiatowego i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdyż spowodowałoby to w istocie wydanie tożsamej decyzji z niniejszym rozstrzygnięciem organu wojewódzkiego, bez konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w odwołaniu złożonym przez Z.L.informuje się, że rozbiórka obiektu winna być prowadzona pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia oraz w sposób mający na celu zabezpieczenie obiektów sąsiadujących. Ponadto MWINB wskazał, że nieprzyjęcie odwołania Z.L.do protokołu, nie spowodowało dla skarżącej ujemnych skutków, bowiem złożyła ona odwołanie w ustawowym terminie przewidzianym dla tej czynności. Reasumując, MWINB stwierdził, że należało uchylić zaskarżoną decyzję PINB w m. R. Nr [...]z dnia 06.12.2023r. i orzec co do istoty sprawy precyzując obowiązek rozbiórki przedmiotowego budynku mieszkalnego. Skargę na powyższą decyzję pismem z dn. 20 maja 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył L.C. (dalej jako: "skarżący"). Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: przepisów postępowania, tj.: art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 1[...] k.p.a. przez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o: 1/ stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji MWINB, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie z ostrożności procesowej, na wypadek nieuznania przez Sąd, że powyższe naruszenie prawa miało charakter rażący, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji MWINB w całości na podstawie art. 145§1 pkt. 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. 2/ umorzenie postępowania administracyjnego (I instancji) - na mocy art. 145 § 3 p.p.s.a.; 3/ zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; 4/ wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji M.Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego - przez organ - na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a, a w razie nieuwzględnienia tego wniosku przez organ i przekazania skargi Sądowi: - przez Sąd - na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. - z uwagi na zachodzące niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu skargi skarżący argumentował, że nakaz rozbiórki jest sankcją prawną najdalej idącą w ramach przepisów Prawa budowlanego. Zastosowanie tej sankcji rodzi nieodwracalne lub trudne do odwrócenia skutki. Dlatego nie można jej stosować w sytuacjach, w których istnieje możliwość doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. W niniejszej sprawie nakaz rozbiórki był wydany przedwcześnie, zaś jego wykonanie spowoduje, że powstanie znaczna szkoda i trudne do odwrócenia skutki związane z poniesieniem dużych nakładów finansowych dotyczących wykonania decyzji. Skarżący podkreślił, że informował organy, że prowadzi starania w celu uzyskania stosownych dokumentów. Kluczowe jest, że nakaz rozbiórki może być wydany jedynie w sytuacji, gdy nie ma możliwości doprowadzenia do stanu zgodności z prawem. W konsekwencji, informowanie organów nadzoru budowlanego o podjęciu niezbędnych działań zmierzających do uzyskania potrzebnych dokumentów, nie wskazuje na brak możliwości legalizacji wykonanego obiektu. W odpowiedzi na skargę, MWINB przedkładając akta sprawy, wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) i art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) - dalej "p.p.s.a.", sądowa kontrola legalności polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy co do zasady nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w tak zakreślonych granicach doprowadziła do wniosku, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Organy nadzoru budowlanego w sposób prawidłowy przeprowadziły bowiem postępowanie administracyjne, w trakcie, którego zgromadziły kompletny materiał dowodowy, dający podstawę do właściwego zastosowania przepisów prawa budowlanego. Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie jest decyzja MWINB z dn.22 kwietnia 2024 r., na podstawie której MWINB, po rozpatrzeniu odwołań skarżącego L.C.i Z.L.od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w m. R. Nr [...]z dnia 06.12.2023r. znak: [...], nakazującej L.C.rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] (obręb [...] arkusz [...]) położonej przy ul. [...]w R. – orzekł o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 49e pkt 3 Prawa budowlanego orzekł o nałożeniu na L.C.nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wymiarach 9,07 m x 5,82 m oraz 2,53 m x 1,78 m, zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] (obręb [...] arkusz [...]) położonej przy ul. [...]w R., dobudowanego do istniejącego budynku należącego do Z.L.i usytuowanego w granicy z działką o nr ew. [...]. Rozstrzygnięcie to zostało podjęte na podstawie art. 49e pkt 3 P.b. Zgodnie z tym przepisem, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie dokumentów legalizacyjnych. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie orzekające organy w sposób prawidłowy zastosowały przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym po dniu 19 września 2020 r. Zgodnie bowiem z treścią art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471) do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Z okoliczności niniejszej sprawy wynika zaś, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w dniu [...] maja 2023 r., a więc po wejściu w życie powołanej wyżej nowelizacji Prawa budowlanego. Na skutek wprowadzonych zmian postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 P.b.). W postanowieniu organ informuje stronę o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Co istotne, postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1 P.b.). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1 P.b.). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku oraz nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów legalizacyjnych (art. 49e pkt 2 i 3 w zw. z art. 48a ust. 2 P.b.). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną. Regulacja skutków samowoli budowlanej jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28 P.b., przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31 P.b. Z samowolą budowlaną mamy zatem do czynienia wówczas, gdy obiekt budowlany wybudowany został bez wymaganego pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Jak wynika z akt sprawy, organy nadzoru budowlanego stwierdziły, że na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. [...]w R. znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny parterowy, za którym w kierunku działki o nr ew. [...] (bezpośrednio przy działce o nr ew. [...]) prowadzone są roboty budowlane przy budowie budynku mieszkalnego dwukondygnacyjnego, murowanego. Obiekt jest w stanie surowym otwartym z przykryciem dachowym (więźba drewniana). W.C.jest właścicielką terenu, na którym prowadzone są roboty, zaś inwestorem jest L.C.. Inwestor oświadczył, że nie posiada pozwolenia na budowę ani zgłoszenia budowy prowadzonej w miejscu, gdzie uprzednio znajdował się stary budynek drewniany będący w złym stanie technicznym. Przepisy art. 29 - 31 P.b. zawierają enumeratywne wyliczenie obiektów budowlanych i robót budowlanych, dla których rozpoczęcia i prowadzenia ustawodawca nie wprowadził obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Przepisy te w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania obiektów budowlanych, jak i w dacie wszczęcia postępowania administracyjnego nie obejmowały budynków mieszkalnych jednorodzinnych. PINB postanowieniem nr [...]z dn. [...] maja 2023 r., nakazał skarżącemu wstrzymać roboty budowlane związanie z budową ww. budynku mieszkalnego oraz poinformował go o możliwości złożenia zgodnie z art. 48a P.b. wniosku o legalizację samowolnie wykonanych robót budowalnych w terminie 90 dni od dnia doręczenia postanowienia lub od dnia, w którym postanowienie stanie się ostateczne. Poinformował skarżącego także o skutkach złożenia takiego wniosku, związanych z ustaleniem w drodze odrębnego postanowienia opłaty legalizacyjnej. W pouczeniu zawartym w postanowieniu została zamieszczona treść art. 49e P.b. dotycząca m.in. skutków niezłożenia wniosku o legalizację samowolnie wykonanych robót budowlanych. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Inwestor przed upływem terminu na złożenie dokumentacji, wystąpił do organu powiatowego o zmianę w/w terminu z uwagi na kompletowanie dokumentów. Skarżący L.C. dopiero w dniu 08.11.2023r. wystąpił o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, jednakże w toku postępowania odwoławczego ustalono, że postępowanie przed Prezydentem Miasta R.zakończyło się pozostawieniem sprawy bez rozpoznania, z uwagi na nieuzupełnienie przez wnioskodawcę braków formalnych wniosku. W zaistniały stanie fatyczno-prawnym sprawy, Sąd stwierdza, że wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 49e P.b. obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o rozbiórce, nie pozostawiając mu w tej kwestii żadnej swobody. Jeżeli podmiot uprawniony do wniesienia o legalizację nie złoży stosownego wniosku w terminie lub nie przedłoży w wyznaczonym terminie dokumentów legalizacyjnych, właściwy organ nadzoru budowlanego ma obowiązek przeprowadzić postępowanie administracyjne w celu orzeczenia o rozbiórce decyzją administracyjną. Ta sama sytuacja ma miejsce w razie wycofania wniosku o legalizację, obojętnie czy cofnięcie wniosku nastąpi na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, czy też w postępowaniu odwoławczym. (R. Godlewski (w:) Prawo budowlane. Komentarz, red. D. Sypniewski, LEX/el. 2022, art. 49e). Reasumując Sąd orzekający w niniejszej sprawie przedkłada, że w myśl zaś art. 49e pkt 3 P.b. organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że decyzja w przedmiocie rozbiórki ma w takim przypadku charakter związany, co oznacza, że ziszczenie się okoliczności wskazanej w tym przepisie powoduje, że wydanie decyzji o rozbiórce jest w takiej sytuacji obligatoryjne. Ustawodawca wypowiada się bowiem w tym względzie kategorycznie, nie pozostawiając organowi miejsca dla uznania administracyjnego. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania art. 7, art. 77, art. 80, art. 107§3 w związku z art. 140 kpa, w ocenie Sądu nie zasługują one na uwzględnienie. Wbrew twierdzeniom skarżącego, w ocenie Sądu organy obu instancji podjęły wszelkie czynności, aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy, tj. zgromadziły dowody (m.in. w postaci oględzin), które pozwoliły jednoznacznie ustalić istotne w sprawie okoliczności i ocenę, jaki reżim prawny powinien być zastosowany. Materiał dowodowy w sprawie został rozpatrzony w sposób wyczerpujący, a skarżący miał możliwość zapoznania się z całością zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym również w postępowaniu odwoławczym. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło