VIII SA/Wa 518/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Referent stażysta Dorota Jaworska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi R. W. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) stwierdza nieważność postanowienia Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...]; 4) przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego T. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem nr [...] z [...] kwietnia 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w W. działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako K.p.a), w związku z odwołaniem R. W. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. o nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. o odmowie wznowienia wypłaty renty strukturalnej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że na podstawie decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. przyznał R. W. rentę strukturalną. Na skutek rozwiązania umowy dzierżawy użytków rolnych i następnie przekazania części tych użytków rolnych niezgodnie z wymogami prawa, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wydał decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r. o zawieszeniu wypłaty renty strukturalnej. Wskutek wniosku R. W. o przywrócenie wypłaty renty strukturalnej, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. w dniu [...] stycznia 2012 r. wydał decyzję o odmowie wznowienia wypłaty przedmiotowej renty. Decyzja ta została uznana za doręczoną wnioskodawcy zgodnie z przepisem art. 44 § 4 K.p.a. z dniem [...] lutego 2012 r. W dniu [...] lutego 2012 r., a następnie w dniu [...] marca 2012 r. R. W. złożył kolejne pisma wskutek czego ostatnie z nich zostało uznane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. jako prośba o przywrócenie terminu na złożenie odwołania od decyzji o odmowie wznowienia wypłaty renty strukturalnej. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. przychylając się, w jego ocenie, do prośby o przywrócenie terminu w dniu [...] kwietnia 2012 r. wydał postanowienie nr [...] o przywróceniu terminu na złożenie odwołania od decyzji. W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ podniósł, że wskutek wniosku R. W. o wznowienie wypłaty renty strukturalnej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. był zobowiązany do wydania określonej decyzji. Dlatego też została wydana decyzja z dnia [...] stycznia 2012 r. o odmowie wznowienia wypłaty przedmiotowego świadczenia. Niemniej jednak wydanie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. postanowienia o przywróceniu terminu na wniesienia odwołania wskazuje na rażące nieprawidłowości prawne. Zgodnie bowiem z K.p.a. za niedopuszczalne należy uznać wydanie takiego postanowienia przez organ pierwszej instancji. Zdaniem organu R. W. w żaden sposób nie wyraził prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania na decyzję, a jego działania zmierzają do przywrócenia płatności renty strukturalnej. Z uwagi na niezaskarżalność postanowienia o przywróceniu terminu nie jest jednak możliwe stwierdzenie jego nieważności. Postanowienie to zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa i nie może być wykonywane. W świetle zaś tak ustalonego stanu faktycznego organ drugiej instancji mógł jedynie odnieść się do odwołania od decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. o odmowie wznowienia wypłaty renty strukturalnej. Za odwołanie należy natomiast uznać pismo R. W. z dnia [...] lutego 2012 r. oraz jego uzupełnienie złożone w dniu [...] marca 2012 r. W konkluzji swojego rozstrzygnięcia organ zauważył, że skoro jak wyżej już ustalono decyzja o odmowie wznowienia wypłaty renty strukturalnej została skutecznie doręczona stronie w dniu [...] lutego 2012 r., to termin na wniesienie od niej odwołania upłynął już w dniu [...] lutego 2012 r. Dlatego też stwierdzić należy, że R. W. składając odwołanie dopiero w dniu [...] lutego 2012 r. uchybił terminowi do jego wniesienia. Pismem z dnia [...] maja 2012 r. R. W. (dalej jako "skarżący") złożył na powyższe rozstrzygnięcie organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc, że jej uzasadnienie przedstawi przed Sądem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Na rozprawie przed Sądem w dniu 5 grudnia 2012 r. pełnomocnik skarżącego - radca prawny złożył pismo procesowe w którym wniósł o uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych wraz z podatkiem VAT, oświadczając jednocześnie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 134 w związku z art. 44 § 4 i art. 129 § 2 oraz art. 58 § 1 K.p.a. W uzasadnieniu swojego stanowiska podniósł, że kwestionuje fakt skutecznego doręczenia decyzji o odmowie wznowienia wypłaty renty strukturalnej w trybie art. 44 K.p.a. W drugiej kolejności podniósł, że nawet gdyby doręczenie było skuteczne, odwołanie od ww. decyzji wniesione zostało z zachowaniem terminu. Nadto, z ostrożności procesowej, na wypadek ustalenia, że skarżący nie zachował jednak terminu do wniesienia odwołania, pełnomocnik dodał, iż z akt sprawy wynika fakt złożenia przez skarżącego prośby o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Mając na uwadze ww. kryteria kontroli sądowej stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. o stwierdzeniu uchybienia przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania narusza prawo w sposób mający wpływ na jej wynik. Przede wszystkim stwierdzić należy, że nietrafne jest ustalenie organu dotyczące złożenia przez skarżącego odwołania od decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. o odmowie wznowienia wypłaty renty strukturalnej z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Organ nieprawidłowo zastosował art. 44 § 4 K.p.a. dotyczący tzw. doręczenia zastępczego, a w konsekwencji wydając zaskarżone postanowienie uchybił art. 134 K.p.a. Stosownie bowiem do treści art. 44 K.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma przez pocztę w sposób wskazany w art. 42 i 43 (tj. doręczenia w mieszkaniu, miejscu pracy, lokalu organu administracji publicznej, w każdym innym miejscu, gdzie się adresata zastanie lub za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, którzy podjęliby się oddania pisma adresatowi), poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej (§ 1 pkt 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). Z kolei w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Zdaniem zaś organu skoro ww. decyzja była po raz drugi awizowana w dniu [...] lutego 2012 r., to uznać należy, że już w tej dacie została skarżącemu skutecznie doręczona, a tym samym termin na wniesienie od niej odwołania upłynął w dniu [...] lutego 2012 r. Tak więc organ wadliwie, w sposób sprzeczny z ww. przepisami, zinterpretował treść przepisu art. 44 K.p.a., błędnie uznając, że data drugiego awizo oznacza doręczenie decyzji. Słusznie więc podniósł pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym złożonym na rozprawie przed Sądem, że data doręczenia ww. decyzji ustalona została przez organ błędnie. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy ww. decyzja po raz pierwszy awizowana była w dniu [...] stycznia 2012 r. W dniu zaś [...] lutego 2012 r. nastąpiło powtórne jej awizowanie, a nie jak błędnie uznał organ - doręczenie. Skutek doręczenia nastąpić mógł dopiero z upływem okresu 14 dni liczonego od następnego dnia od dnia złożenia pisma w placówce pocztowej, co miało miejsce [...] stycznia 2012 r. Decyzję zatem można było uznać za doręczoną z upływem [...] lutego 2012 r. [...] lutego 2012 r. (niedziela) był bowiem dniem ustawowo wolnym od pracy, a tym samym z uwagi na treść art. 57 § 4 K.p.a. za ostatni dzień terminu uznać należy najbliższy następny dzień powszedni, tj. [...] lutego 2012 r. (poniedziałek). Termin 14 dni do wniesienia odwołania upływał zatem dopiero z dniem [...] lutego 2012 r., a odwołanie - co jest okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie - zostało przez skarżącego złożone już w dniu [...] lutego 2012 r., czyli z zachowaniem terminu do jego wniesienia. W ocenie Sądu niezasadna, choć z uwagi na powyższe ustalenia nieistotna dla sprawy, jest również argumentacja organu, że skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. o odmowie wznowienia wypłaty renty strukturalnej. Z pism skarżącego znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika bowiem, że wniosek taki został przez niego złożony. W piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. skarżący wskazał bowiem, że [...] stycznia 2012 r. został przyjęty do szpitala w celu przeprowadzenia zabiegu operacyjnego. W tym czasie na jego adres wysłano przesyłkę poleconą, której nie zdążył odebrać po opuszczeniu szpitala. W związku z uszkodzeniem narządu ruchu ma bowiem problemy z poruszaniem się, o czym informował ARiMR. Nie posiada zaś żadnej rodziny ani jakiejkolwiek osoby upoważnionej do odbioru pism. W kolejnym swoim piśmie - z dnia [...] marca 2012 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie Kierownika Biura Powiatowego ARIMR w R. z dnia [...] lutego 2012 r. do usunięcia braków formalnych, skarżący wskazał, że jego pismo z dnia [...] lutego 2012 r. jest wnioskiem o przywrócenie zawieszonej wypłaty renty strukturalnej. Takie wyjaśnienie skarżącego, mając na uwadze jego pewną nieudolność działania w niniejszej sprawie, może oznaczać, że jego zamiarem było właśnie wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji o odmowie wznowienia wypłaty renty strukturalnej. Zauważyć zaś należy, że postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy może wydać dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu prośby strony o przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu wyłącza bowiem dopuszczalność wydania postanowienia o uchybieniu terminu. Wydanie zaś takiego postanowienia przed rozpatrzeniem prośby strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest niezgodne z prawem. Rację ma organ w zaskarżonym postanowieniu, że rozpoznanie przedmiotowego wniosku przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. - czyli przez organ pierwszej instancji w niniejszej sprawie, a nie przez organ odwoławczy stanowi rażące naruszenie prawa. Błędnie jednak wskazuje, że skoro postanowienie o przywróceniu terminu jest niezaskarżalne, to nie można stwierdzić jego nieważności. Skoro bowiem Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. jako organ pierwszej instancji - czyli organ niewłaściwy w sprawie wydał postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania, to Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. jako organ wyższego stopnia powinien, działając z urzędu na podstawie art. 157 § 1 K.p.a. stwierdzić nieważność tego postanowienia z uwagi na treść art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. Skoro zaś organ nie uczynił powyższego, to Sąd mając na uwadze art. 135 p.p.s.a. stwierdził nieważność postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARIMR w R. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] o przywróceniu skarżącemu terminu do wniesienia odwołania. Stosownie bowiem do treści art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Wyeliminowanie z obrotu prawnego, w okolicznościach niniejszej sprawy, tj. z uwagi na złożenie przez skarżącego odwołania w terminie, zupełnie bezprzedmiotowego i zbędnego postanowienia o przywróceniu skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji, dodatkowo wydanego przez organ niewłaściwy w sprawie, jest konieczne do końcowego załatwienia sprawy dotyczącej odwołania skarżącego od decyzji o odmowie wznowienia wypłaty renty strukturalnej. Organ winien więc rozpoznać odwołanie skarżącego od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z dnia [...] stycznia 2012 r. i wydać decyzję w sprawie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, a na zasadzie art. 152 p.p.s.a., stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku. Orzeczenie w pkt trzecim wyroku wydano na podstawie art. 135 p.p.s.a. Orzeczenie w pkt czwartym wyroku znajduje oparcie na podstawie art. 250 p.p.s.a w związku z § 14 ust. 2 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) bowiem skarżący był reprezentowany przed Sądem przez radcę prawnego.