VIII SA/Wa 52/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 12 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 listopada 2022 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga L. Z. (dalej strona, skarżąca) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, po złożeniu korekty. Do wydania zakażonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Z akt sprawy wynika, że w dniu 10 maja 2021 r. L. Z. złożyła do ZUS w R.wniosek o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za miesiąc marzec 2021 r. i kwiecień 2021 r. W dniu 20 maja 2021 r. ww. otrzymała informacje z ZUS, z której wynikało, że zostały umorzone składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za miesiące marzec 2021 r. i kwiecień 2021 r. według danych zaewidencjonowanych na koncie podatnika na dzień rozpatrzenia wniosku. O powyższym zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek strona została poinformowana w pismach z 20 maja 2021 r. znak: [...], znak: [...]. Następnie po umorzeniu składek, L. Z. - w dniu 1 sierpnia 2022 r. złożyła korekty deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA za okres marzec 2021 r. i w dniu 2 sierpnia 2022 r. za okres kwiecień 2021 r., Decyzją z 6 września 2022 r., znak [...]., Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił stronie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r., które powstały po złożeniu korekty deklaracji rozliczeniowych w dniu 1 sierpnia 2022 r. i 2 sierpnia 2022 r. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że nie przysługuje stronie prawo do zwolnienia z opłacenia różnic należności wynikających ze złożonych korekt dokumentów rozliczeniowych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za miesiące marzec 2021 r. i kwiecień 2021 r. Rozpoznając wniosek o ponowne rozstrzygnięcie sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, dalej k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 poz. 2095, dalej ustawa o COVID 19) w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID 19 i § 10 ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371, 713 i 2371) - utrzymał w mocy decyzję z 6 września 2022 r. znak [...] odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r., które powstały po złożeniu korekty deklaracji rozliczeniowych w dniu 1 sierpnia 2022 r. i 2 sierpnia 2022 r. Uzasadniając wydana decyzję organ szczegółowo przytoczył przebieg dotychczasowego postepowania, stwierdzając, iż korekty dokumentów, zostały złożone przez stronę w dniu 1 sierpnia oraz 2 sierpnia 2022 r., tj. w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się decyzji. Zakład nie miał więc podstaw do sporządzenia z urzędu dokumentów ubezpieczeniowych w tym zakresie Należności za marzec 2021 r. oraz kwiecień 2021 r. w kwotach wyższych powstały w związku z uprawomocnieniem się decyzji wydanej na wniosek strony i złożeniem korekt dokumentów ubezpieczeniowych. Jak wywiódł organ, zgodnie z obowiązującym stanem prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie: - warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek było przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec 2021 r. i kwiecień 2021 r., nie później niż do dnia 30 czerwca 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. - zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu ubezpieczeniowego, skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: - przepisów prawa materialnego art. 31 zg ust. 4 ustawy z dnia 02 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię; - przepisów prawa procesowego szczególnie art.. 10 § 1 i art. 104 k.p.a., poprzez ich pominięcie. Domagając się uwzględnienie skargi, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości i przyznanie jej zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za miesiące marzec i kwiecień 2021 r., dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne stanowi kwota nie niższa niż 60 % kwoty miesięcznego wynagrodzenia. Uzasadniając rozwinęła postawione zarzuty, akcentując zaistniałą sytuacją związana z koniecznością złożenia korekty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wynikające z zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczenia wymaga, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, o czym strony zostały poinformowane. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022, poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W niniejszej sprawie organ przyjął, że stronie skarżącej nie przysługuje prawo do zwolnienia według korekt deklaracji, bowiem korekta ta nie była znana w dniu rozpatrzenia pierwotnie złożonego wniosku o zwolnienie z opłacania składek za okres od 1 marca 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r. i została złożona po załatwieniu wniosku o zwolnienie. Na dzień rozpoznania wniosku znana była kwota składek wynikająca z pierwotnej deklaracji, a nie z korekty deklaracji zaewidencjonowanej 1 i 2 sierpnia 2022 r. Zgodnie z § 10 ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii CO\/ID-19, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90. A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90. D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres. Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych w terminie zakreślonym ustawą do dnia 30 czerwca 2021 r., chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Podkreślić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s. (ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych), art. 31 zq ust. 8 ustawy COVID, mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W ocenie Sądu z treści powołanych w zaskarżonej decyzji przepisów ustawy o COVID żadną miarą nie wynika jednak stanowisko organu, aby kwota składek do zwolnienia była określana jednorazowo i nie mogła być korygowana do innej wysokości. Zdaniem Sądu nie sprzeciwia się temu treść § 10 ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVD-19, (uprzednio art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID, zgodnie z którym zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek). Wprawdzie posługuje się on terminem składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres, jednakże ustawodawca nie posługuje się w tym przepisie pojęciem "prawidłowej" deklaracji rozliczeniowej lub imiennego raportu miesięcznego. Jeżeli zatem kwota składek w pierwotnej deklaracji była niższa niż należna, to późniejsza korekta deklaracji nie podważona przez organ, także może być objęta zwolnieniem. Prawodawca nie wyłączył przecież możliwości składania korekt błędnych deklaracji ani też nie ograniczył w żadnym przepisie ustawy o COVID-19 terminu złożenia skutecznej korekty deklaracji rozliczeniowej za miesiąc objęty wnioskiem o zwolnienie. Z przytoczonego przepisu wynika zatem, że jeżeli deklaracja rozliczeniowa za miesiąc objęty wnioskiem została złożona do 30 czerwca 2021 r. – nawet błędna – to późniejsza, także dokonana po 30 czerwca 2021 r. korekta tej deklaracji nie może skutkować odmową zwolnienia z należności składkowych. Przeciwny rezultat wykładni tego przepisu prowadziłby bowiem do niczym nieuzasadnionego i nadmiernego formalizmu postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2022 r. o sygn. akt I GSK 1631/21). Sąd zauważa, że w odwrotnym przypadku, tj. gdy pierwotna deklaracja wykazywałaby wyższą kwotę składek niż należną, to skorygowanie deklaracji nie mogłoby pozostać obojętne na wysokość zwolnienia. Nie można byłoby twierdzić, że ostatecznie kwota zwolnienia jest wyższa niż wynikająca z korekty deklaracji pomniejszającej kwotę składek. Przyjęcie stanowiska organu prowadziłoby do sytuacji, w której kwoty zwolnienia składek mogłyby być wyższe lub niższe niż wielkość wynikająca z dokonanych przez płatnika deklaracji korygujących nie podważonych skutecznie przez organ, a zatem zgodnych z prawem. W tej sytuacji Sad uznał, że skarga strony zasługiwała na uwzględnienie. Wobec takiego stanowiska, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.