VIII SA/Wa 521/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: organ II instancji, Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 punkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. 2016 r., poz. 23, zwanej dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. (dalej: organ I instancji, Prezydent) z dnia [...] marca 2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na A. B. na okres zasiłkowy 2015/2016. Decyzja zapadła na tle następującego stanu faktycznego i prawnego: E. B. (dalej: skarżąca, strona) w dniu [...] października 2015 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę A. B., urodzoną [...] sierpnia 1998 r., uczennicę Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w R. w roku szkolnym 2015/2016. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Nr [...] Prezydent odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na uznanie, że nie spełnia ona przesłanek warunkujących jego przyznanie. Na skutek odwołania skarżącej, decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. Kolegium uchyliło ww. decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia. Prezydent, wykonując wytyczne Kolegium z ww. decyzji, dokonał ustaleń dotyczących otrzymywanego przez skarżącą stypendium doktoranckiego. W piśmie z dnia 2 lutego 2016 r. Uniwersytet [...] (dalej: U[...]) w R. poinformował organ I instancji, że stypendium uzyskane przez skarżącą w latach 2013 i 2014 w ramach projektu " [...]" jest zaliczone do świadczeń w ramach środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej i w związku z tym nie jest zaliczane do stypendiów doktoranckich i habilitacyjnych, ani też do pomocy materialnej o charakterze socjalnym, nie ma również charakteru stypendium rektorskiego. Po ustaleniu, że w roku 2014 skarżąca uzyskała dochód w wysokości [...] zł, na co składały się: stypendium socjalne w wysokości [...] zł, stypendium doktoranckie w wysokości [...] zł (jako środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej otrzymywane od rządów państw obcych organizacji lub międzynarodowych instytucji finansowych, pochodzące ze środków bezzwrotnej pomocy przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe, w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej na rzecz podmiotów, którym służyć ma ta pomoc) oraz fundusz alimentacyjny w wysokości [...] zł, organ I instancji ustalił miesięczny dochód rodziny na kwotę [...] zł, co w przeliczeniu na osobę ([...] zł : 2 osoby = [...] zł) przekracza kryterium dochodowe o kwotę [...]zł. Dlatego Prezydent decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] ponownie odmówił przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na A. B. na okres zasiłkowy 2015/2016. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca, podnosząc, że stypendium uzyskane przez nią w ramach Kapitału Ludzkiego nie powinno zostać wliczone do dochodu. Kolegium decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania skarżącej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji powtórzył wnioski zawarte w decyzji organu I instancji co do przekroczenia przez skarżącą kwoty kryterium dochodowego, tj. kwoty [...] zł, do przyznania skarżącej na rzecz córki wnioskowanych świadczeń na okres zasiłkowy 2015/2016. Co do zarzutu odwołania, Kolegium wskazało na przepis art. 3 pkt 1 litera a i c ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. (j.t. Dz.U. z 2015 r., poz. 114, ze zm. dalej: u.ś.r.) jako podstawę prawną ustalenia dochodu skarżącej za rok kalendarzowy poprzedzający okres zasiłkowy, czyli za 2014 rok. Od tej decyzji skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzuciła brak wskazania podstawy prawnej zakwalifikowania przedmiotowego stypendium do dochodu, czym organ naruszył przepisy art. 7, akt 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwanej dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz prawa procesowego, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 4 ust. 2 i art. 5 ust. 1 u.ś.r., prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu i faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza [...] zł. Z uwagi na fakt, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego w dniu 28 października 2015 r., organ I instancji ustalił dochód rodziny przy uwzględnieniu przeciętnego miesięcznego dochodu członka rodziny, osiągniętego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy 2015/2016, tj. w roku 2014. W świetle ww. ustawy, dochodem są przychody, podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 ust. 1 lit. a u.ś.r.), a także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3 ust. 1 lit. c u.ś.r.), które zostały wymienione w tym przepisie, w tym: - świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, - środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej otrzymywane od rządów państw obcych organizacji lub międzynarodowych instytucji finansowych, pochodzące ze środków bezzwrotnej pomocy przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe, w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej na rzecz podmiotów, którym służyć ma ta pomoc, - stypendia doktoranckie i habilitacyjne przyznane na podstawie ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2014 r. poz. 1852), stypendia doktoranckie określone w art. 200 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, z późn. zm.), stypendia sportowe przyznane na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. z 2014 r. poz. 715) oraz inne stypendia o charakterze socjalnym przyznane uczniom lub studentom. Z akt administracyjnych wynika, że na dochód rodziny skarżącej w 2014 r. złożyły się: świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł, stypendium socjalne wypłacone skarżącej przez U[...] w R. w kwocie [...] zł oraz środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej, przyznane decyzją Rektora U[...] z dnia [...] stycznia 2014 r. po [...] zł miesięcznie, tj. w łącznej kwocie rocznej [...] zł. Niewątpliwie rację mają organy, że po zsumowaniu ww. kwot przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w dwuosobowej rodzinie skarżącej w 2014 r. wyniósł [...] zł ([...] zł : 12 = [...] zł : 2 osoby = [...] zł). Skarżąca kwestionuje zasadność wliczenia przez organy do łącznego dochodu za 2014 r. stypendium doktoranckiego, przyznanego na jej rzecz przez Rektora U[...] w R. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. w kwocie po [...] zł miesięcznie. Podstawą przyznania tego stypendium jest Regulamin przyznawania stypendium doktoranckiego w ramach projektu pt. " [...]", współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, Priorytet IV "Szkolnictwo wyższe i nauka", w ramach Działania 4.3 "Wzmocnienie potencjału dydaktycznego uczelni w obszarach kluczowych w kontekście celów Strategii Europa 2020" Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Jak wynika z pisma U[...] z dnia [...] lutego 2016 r., stypendium w ramach ww. projektu jest zaliczone do świadczeń w ramach bezzwrotnej pomocy zagranicznej, natomiast nie jest pomocą materialną o charakterze socjalnym, nie ma również charakteru stypendium rektorskiego, opartych na odrębnych przepisach. Ww. projekt jest współfinansowany ze środków budżetu państwa i Europejskiego Funduszu Społecznego. Od 1 stycznia 2013 r. na podstawie umowy z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju U[...] realizowało projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, Priorytet IV "Szkolnictwo wyższe i nauka", w ramach Działania 4.3 "Wzmocnienie potencjału dydaktycznego uczelni w obszarach kluczowych w kontekście celów Strategii Europa 2020". Z oświadczenia skarżącej, złożonego na rozprawie, wynika, że nie miała obowiązku rozliczania wydatkowania uzyskanego stypendium doktoranckiego. Żadne ograniczenia w tym zakresie nie wynikają również z Regulaminu przyznawania stypendium w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Tak więc comiesięczną kwotą [...] zł w roku 2014 skarżąca mogła dysponować dowolnie, w tym przeznaczając ją również na bieżące potrzeby związane z utrzymaniem rodziny. W ocenie Sądu, prawidłowa jest wykładnia organów administracji orzekających w tej sprawie co do zaliczenia spornej kwoty do dochodu uzyskanego przez skarżącą w 2014 r. na podstawie art. 3 ust. 1 litera c u.ś.r. jako środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej, niepodlegające opodatkowaniu podatkiem od osób fizycznych. Ocena charakteru tej pomocy jest również zgodna z interpretacją rektora U[...] w R., zawartą w piśmie z dnia [...] lutego 2016 r. Organy administracji nie mogły więc pominąć tego składnika dochodu przy wyliczaniu kryterium dochodowego dla rodziny skarżącej w 2014 r. Sąd nie dopatrzył się zarzucanych przez skarżącą uchybień procesowych w zbieraniu i ocenie materiału dowodowego przez organy; z uzasadnienia zaskarżonej decyzji również jasno wynika, dlaczego skarżącej nie przysługuje wnioskowany zasiłek rodzinny i dodatek do tego zasiłku na córkę A. na okres zasiłkowy 2015/2016. Kolegium w zaskarżonej decyzji rozważyło też przesłanki do uzyskania przedmiotowych świadczeń, pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, wynikające z art. 5 ust. 3 i ust. 3a w związku z ust. 3b u.ś.r. Z treści art. 5 ust. 3 u.ś.r. wynika, że w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę kryterium dochodowego, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a. Natomiast w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny (art. 5 ust. 3a u.ś.r., dodany do ustawy z dniem 1 stycznia 2016 r.). Jak wynika z art. 5 ust. 3b u.ś.r., łączną kwotę zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, stanowi suma przysługujących danej rodzinie w danym okresie zasiłkowym: 1) zasiłków rodzinnych podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych zasiłków; 2) dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 10, art. 11a, art. 12a i art. 13, podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych dodatków; 3) dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 9, art. 14 i art. 15, podzielonych przez 12. W przedmiotowej sprawie łączna kwota miesięcznych dochodów skarżącej w 2014 r. wynosiła [...] zł i była większa od kryterium dochodowego, wynikającego z art. 5 ust. 1 u.ś.r., tj. kwoty [...] zł, pomnożonej przez liczbę członków rodziny ([...]zł x 2 = [...] zł). Dlatego nie ma w tym przypadku zastosowania art. 5 ust. 3 u.ś.r. Ustalając, czy zachodzą okoliczności do zastosowania art. 5 ust. 3a u.ś.r. (dodanego do ustawy z dniem 1 stycznia 2016 r.), należy wyliczyć łączną kwotę ewentualnie przysługujących zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, według art. 5 ust. 3b u.ś.r. Z treści art. 6 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. wynika, że wysokość zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku powyżej 5 lat do ukończenia 18 roku życia wynosi 124 zł miesięcznie (od 21 sierpnia 2015 r.). Natomiast dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 100 zł na dziecko przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na częściowe pokrycie wydatków związanych z rozpoczęciem w szkole nowego roku szkolnego (art. 14 ust. 1 i ust. 2 u.ś.r.). Mając na uwadze powyższe przepisy, Sąd podziela ustalenia organu odwoławczego, że kwota przekroczenia kryterium dochodowego w przedmiotowej sprawie, tj. [...] zł, jest wyższa od łącznej kwoty ewentualnie przysługujących świadczeń, z tą uwagą, że Kolegium błędnie wskazało wysokość zasiłku rodzinnego na kwotę 129 zł, gdy tymczasem od dnia 21 sierpnia 2015 r. wysokość ta w przypadku małoletniej A. B. wynosi 124 zł. Jednak ta nieścisłość nie ma wpływu na wynik sprawy, bowiem łączna kwota przysługujących świadczeń wynosząca [...] zł nie jest wyższa od kwoty przekroczenia kryterium dochodowego. Dlatego nie ma zastosowania w tej sprawie również przepis art. 5 ust. 3a u.ś.r. Zatem organ odwoławczy, zdaniem Sądu, w uzasadnieniu swojej decyzji wyjaśnił w sposób przekonywujący zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Organy właściwie ustaliły stan faktyczny i rozpoznały wniosek skarżącej o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatku do tego zasiłku w kontekście obowiązujących przepisów, zarówno procesowych jak i prawa materialnego. Wobec tych ustaleń, za nieuprawnione Sąd uznał przedstawione w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego oraz dotyczące błędnej wykładni art. 3 punkt 1 lit. c u.ś.r. Nie jest zasadny zarzut skargi, iż organ odwoławczy nie wskazał podstawy prawnej zaliczenia do dochodu za 2014 r. kwoty stypendium doktoranckiego, ponieważ ta podstawą prawną jest wskazany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepis art. 3 punkt 1 lit. c u.ś.r. Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.