VIII SA/Wa 521/17
WyrokWSA w Warszawie2018-02-15
Skład orzekający: Artur Kot, Leszek Kobylski, Iwona Owsińska-Gwiazda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podmiot, który zlecił usunięcie drzew w celu konserwacji linii elektroenergetycznych, jest odpowiedzialny za nałożenie administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia, nawet jeśli prace faktycznie wykonała firma zewnętrzna?Ratio decidendi
Podmiot będący właścicielem urządzeń przesyłowych (np. linii elektroenergetycznych) jest zobowiązany do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew zagrażających tym urządzeniom. Nawet jeśli prace zlecono firmie zewnętrznej, odpowiedzialność administracyjna za usunięcie drzew bez zezwolenia spoczywa na właścicielu urządzeń, który powinien był uzyskać stosowne pozwolenie. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny i nie jest uzależniona od winy.Stan faktyczny
Spółka [...] Dystrybucja S.A. zleciła firmie zewnętrznej usunięcie 27 drzew w celu konserwacji linii elektroenergetycznych. Spółka nie uzyskała wymaganego zezwolenia na wycinkę. Organy administracji nałożyły na spółkę karę pieniężną. Spółka wniosła skargę do sądu, argumentując, że odpowiedzialność powinna spoczywać na wykonawcy prac, a także podnosząc inne zarzuty dotyczące kwalifikacji drzew i stosowania przepisów przejściowych. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] Dystrybucja S.A. w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "k.p.a.") po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. w L. (dalej: "skarżąca", "Spółka") od decyzji Burmistrza Z. (dalej: "organ I instancji", "Burmistrz") z dnia [...] marca 2017 r. znak: [...] wymierzającej skarżącej administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł, za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 27 sztuk drzew (17 sztuk z gatunku brzozy brodawkowatej, 9 sztuk z gatunku olszy czarnej oraz 1 sztuki z gatunku sosna pospolita) z terenu działki nr ew. [...], położonej w Z. przy ul. S., zgodnie z załącznikiem nr 1 do decyzji orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
U podstaw podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.
Decyzją z dnia [...] marca 2017 r., znak: [...] Burmistrz Z., działając na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, 3 i 9 w związku z art. 83 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1 i 4 w związku z art. 84 ust. 1 i art. 85 ust. 1, 2, 5, 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2015 r. poz. 1651, ze zm.; dalej: "u.o.p."), w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz.U. z 2016 r. poz. 1354), art. 104 i 107 k.p.a. oraz art. 4 i 5 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz.U. z 2016 r. poz. 2249) orzekł o wymierzeniu [...] S.A z siedzibą w L. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł, za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 27 sztuk drzew z gatunku brzoza brodawkowata (17 sztuk), olsza czarna (9 sztuk) i sosna zwyczajna (1 sztuka), z nieruchomości położonej w Z. przy ul. S., oznaczonej jako działka nr ew. [...], zgodnie z załącznikiem nr 1.
Z uzasadnienia decyzji Burmistrza wynika, że w dniu 28 listopada 2016 r. wszczęte zostało z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie usunięcia bez wymaganego zezwolenia, drzew rosnących na terenie nieruchomości położonej
w Z. przy ul. S., dz. ew nr [...].
Następnie organ I instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasność małżeństwa: A. i R. B. W wypisie z rejestru gruntów nieruchomość ta sklasyfikowana jest jako tereny rolne oznaczone literą "R" oraz nieużytki oznaczone literą "N", co oznacza, że nie jest terenem leśnym. W konsekwencji znajdują do niej zastosowanie przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
W trakcie oględzin ww. nieruchomości pracownicy Urzędu Miejskiego w Z. stwierdzili ślady wycinki tj. pniaki, ścięte drzewa i krzewy. Z informacji uzyskanych od właścicieli nieruchomości wynikało, że usunięcie drzew nastąpiło na zlecenie [...] S.A. W trakcie kolejnych oględzin na terenie omawianej nieruchomości organ szczegółowo opisał usunięte drzewa poprzez wskazanie ich gatunku, ilości, obwodów i sporządził dokumentację fotograficzną.
Następnie organ I instancji zweryfikował listę drzew uwzględniając te, które wymagały uzyskania zezwolenia na usunięcie tj. posiadające obwód powyżej 25 cm, mierzony na wysokości 5 cm. Z protokołu oględzin nieruchomości wynika, że ścięte części pni znajdowały się na działce lecz ze względu na ich zmieszanie oraz ilość nie było możliwe dopasowanie właściwego pnia do ściętej kłody.
Dalej Burmistrz podał, że na przedmiotowej działce prowadzono wycinkę drzew w otoczeniu linii elektroenergetycznych SN i nN - konserwacja linii. Prace te [...] S.A zleciła firmie zewnętrznej N. K. - Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe "[...]", która zgodnie z warunkami zawartej umowy miała dokonać wycinki drzew po uzyskaniu niezbędnych zgód i decyzji administracyjnych. Ww. Przedsiębiorstwo wycinkę drzew zleciło Przedsiębiorstwu Handlowo Usługowemu "[...]" Z. K.
Zgodnie z umową zawartą pomiędzy [...] S.A. a Przedsiębiorstwem Usługowo Handlowym [...], w przypadku zamiaru powierzenia podwykonawcy wykonania części prac, wykonawca zobowiązany jest poinformować o tym zamawiającego wskazując nazwę i adres podwykonawcy oraz uzyskać pisemną zgodę zamawiającego. Obowiązek ten, jak podał organ nie został spełniony.
W dalszej części uzasadnienia organ I instancji wskazał, że właścicielem urządzeń przesyłowych tj. linii napowietrznych wysokiego napięcia Z.- [...] 1 oraz Z.- [...] 2, przebiegających przez działkę nr [...], a więc urządzeń o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, jest [...] S.A., która powinna uzyskać zezwolenie na usunięcie drzew, jeżeli zagrażają one funkcjonowaniu tych urządzeń.
W toku przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że [...] S.A. nie wystąpiła o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew. Również wykonawca i podwykonawca nie występowali do Burmistrza Z. o wydanie zezwolenia w imieniu [...] S.A. Nie uzyskano też zgody właściciela nieruchomości na usunięcie drzew.
Burmistrz przedstawił przepisy regulujące kwestie kar za usunięcie drzew bez zezwolenia, i podał, że 1 stycznia 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 grudnia
2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz.U. z 2016 r. poz. 2249). Zgodnie z regulacją przejściową zawartą w art. 4 ust. 2 do postępowań
w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody wszczętych
i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy nowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy zmienionej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym byłaby względniejsza.
Wyjaśnił, iż przedmiotowa sprawa została wszczęta w 2016 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy o ochronie przyrody i do dnia
1 stycznia 2017 r. postępowanie nie zostało zakończone decyzją ostateczną, a zatem zastosowanie znajdują przepisy nowe, chyba że kara wymierzona na podstawie przepisów dotychczasowych byłaby względniejsza.
Stosując powyższą zasadę organ I instancji ustalił, że w przypadku uwzględnienia przepisów ustawy o ochronie przyrody po nowelizacji, karę pieniężną należało wymierzyć za usunięcie 3 sztuk drzew i wówczas kara wynosiłaby [...] zł.
W przypadku zastosowania przepisów dotychczasowych, kara pieniężna za usunięcie 27 sztuk drzew wynosiłaby [...] zł, a więc jest względniejsza. Zgodnie zatem z art. 4 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o chronię przyrody należy stosować przepisy
o ochronie przyrody w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2017 r.
Konkludując organ I instancji podał, że adresatem decyzji nakładającej karę pieniężną na usunięcie drzew bez zezwolenia jest [...] S.A, jako firma zlecająca wycinkę, która uprawniona była do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew. Kara pieniężna nie mogła zostać nałożona na wykonawcę lub podwykonawcę, jako sprawcę czynu, gdyż podmioty te wykonywały zlecone im przez [...] czynności w oparciu o umowę ramową i zlecenie nr [...], które jest podstawą do rozpoczęcia prac na liniach energetycznych. Ponadto wykonawca wycinki drzew nie był uprawniony do złożenia wniosku o uzyskanie zezwolenia na wycinkę drzew w imieniu własnym, ale wyłącznie w imieniu [...] S.A.
Jednocześnie w załączniku do decyzji organ I instancji przedstawił szczegółowy wykaz usuniętych drzew oraz sposób obliczenia opłaty oraz kary pieniężnej za ich usunięcie.
Od decyzji powyższej odwołanie wniosła [...] S.A., zarzucając decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
- art. 88 ust. 2 u.o.p. poprzez nałożenie administracyjnej kary pieniężnej w sytuacji, kiedy inny podmiot działał bez zgody posiadacza nieruchomości;
- art. 88 ust. 10 w związku z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. poprzez przyjęcie, że drzewa zostały usunięte na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej;
- art. 88 ust. 10 w związku z art. 83f ust. 1 pkt 4 u.o.p. poprzez nałożenie kary, dotyczącej drzew, które rosły na terenach leśnych;
- art. 88 ust. 10 w związku z art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. (w brzmieniu przed jej zmianą) poprzez nałożenie kary pieniężnej dotyczącej drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekroczył 25 cm;
- art. 88 ust. 10 w związku z art. 83f ust. 1 pkt 3b w związku z art. 89 ust.4 u.o.p. poprzez nałożenie kary dotyczącej drzew, wobec których dokonano pomiaru ze względu na kwalifikację jako drzew podlegających karze za wycinkę w sposób niezgodny z ustawą.
Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów prawa procesowego tj.:
- art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe wyważenie interesu społecznego i słusznego interesu stron, poprzez wymierzenie kary pieniężnej podmiotowi realizującemu zadania publiczne oraz poprzez błąd w ustaleniach fatycznych poprzez przyjęcie, że drzewa, za których usunięcie została nałożona administracyjna kara pieniężna wymagały uzyskania zezwolenia na ich usunięcie;
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie przyczyn, dla których organ nie dał wiary dowodowi w postaci zeznań świadka D. K.
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji
w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji
w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Rozpatrując odwołanie skarżącej, Kolegium wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] maja 2017 r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Uzasadniając organ odwoławczy przedstawił ramy prawne niniejszego postępowania tj. art. 88 ust. 1 i 2 oraz art. 83 ust. 1 i 89 ust. 1 u.o.p. oraz stan faktyczny sprawy. SKO wskazało, iż zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 2 u.o.p. po nowelizacji usunięcie drzew lub krzewów może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 §1 Kodeksu cywilnego, jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.
W rozpoznawanej sprawie [...] S.A. jako właściciel linii napowietrznych zlokalizowanych na działce nr [...] w Z. nie wystąpiło o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew. O zezwolenie takie nie wystąpiło również Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe [...], zobowiązane do uzyskania zezwolenia zawartą umową, jak i podwykonawca, Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowe [...]. [...] S.A. nie uzyskała także zgody właściciela nieruchomości na wycinkę drzew. W tej sytuacji, stosownie do art. 89 ust. 1 u.o.p. organ I instancji zobowiązany był do wymierzenia [...] S.A. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia. Jednocześnie Kolegium podzieliło stanowisko Burmistrza, iż adresatem decyzji wymierzającej karę pieniężną powinien być właściciel urządzeń, o którym mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, a więc [...] S.A., a nie wykonawca, który dokonał wycinki drzew i krzewów. Powołując się na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych, SKO wskazało, iż karę pieniężną za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia można wymierzyć jedynie tym podmiotom, które są uprawnione do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu danej nieruchomości. Za niezasadny uznało zatem zarzut skarżącej, iż karę pieniężną nałożono na [...] S.A., w sytuacji, gdy inny podmiot działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Kolegium zauważyło także, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że D. K. działał za zgodą i wiedzą [...]. Świadczą o tym zeznania świadków, w tym pracowników skarżącej, którzy ustalali z nim szczegółowy zakres prac podczas wspólnego objazdu terenu, a także znajdujące się w aktach sprawy polecenia wykonania prac, w których jako wykonawca wskazany był D. K.
Dalej SKO wyjaśniło, iż w związku ze zmianą z dniem 1 stycznia 2017 r. ustawy o ochronie przyrody i przepisem przejściowym, dopuszczającym możliwość zastosowania przepisów nowej ustawy jak i przepisów dotychczasowych w zakresie ustalenia wysokości kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia w niniejszej sprawie należało ustalić wysokość kary pieniężnej zarówno w oparciu o przepisy dotychczasowe, jak i na podstawie przepisów ustawy znowelizowanej. W przypadku zastosowania bowiem przepisów ustawy po nowelizacji, karę pieniężną można byłoby wymierzyć za usunięcie 3 sztuk drzew z gatunku olsza czarna i sosna zwyczajna, bowiem na usunięcie tych drzew wymagane byłoby zezwolenie. Wyliczona, zgodnie ze znowelizowanymi przepisami u.o.p., opłata za usunięcie www. 3 sztuk drzew wynosiłaby [...] zł. Z kolei w przypadku zastosowania przepisów dotychczasowych administracyjną karę pieniężną należało wymierzyć za usunięcie 27 sztuk drzew. Wysokość ustalonej opłaty na podstawie przepisów ustawy sprzed nowelizacji wynosi [...] zł, zaś wysokość kary [...] zł.
Kolegium wskazało, iż wbrew zarzutom skarżącej kara pieniężna nałożona została wyłącznie za usunięcie drzew w stosunku do których wymagane było uzyskanie zezwolenia. W załączniku do decyzji nie wymienione zostały drzewa, których obwód wynosiłby poniżej 25 cm. Mniejszy obwód posiadają niektóre drzewa jednak po pomniejszeniu go o 10%, co służy wyłącznie dla potrzeby wyliczenia opłaty, a nie do kwalifikacji drzewa do uzyskania zezwolenia na jego usunięcie.
Zdaniem SKO powyższe wskazuje, że administracyjna kara pieniężna ustalona w oparciu o przepisy dotychczasowe jest względniejsza, dlatego zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej, należało zastosować przepisy ustawy w brzmieniu sprzed
1 stycznia 2017 r. i wymierzyć [...] S.A. karę w wysokości [...] zł.
Odnosząc się do zarzutu, dotyczącego kwalifikacji drzew podlegających karze za wycinkę w sposób niezgodny z ustawą, poprzez niedokonanie pomiaru ich obwodu na wysokości 130 cm, Kolegium stwierdziło, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności protokół oględzin z dnia 6 kwietnia 2016 r. wskazuje na brak możliwości dokonania pomiaru obwodu pnia na wysokości 130 cm ze względu na to, że drzewa zostały ścięte na różnych wysokościach, a kłody zostały pocięte w wielu miejscach i ułożone na jednym stosie. Nie było więc możliwości dopasowania ściętych kłód do pni poszczególnych drzew, przy czym wbrew zarzutom kłody nie leżały obok pni, co jednoznacznie wynika z protokołu oględzin z dnia 6 kwietnia 2016 r.
Powołanie biegłego leśnika, w ocenie Kolegium nie było konieczne bowiem ustawodawca przewidział sytuację, w której niemożliwe jest ustalenie obwodu usuniętego drzewa z powodu braku kłody wskazując w art. 89 ust. 4 u.o.p. alternatywny sposób ustalenia obwodu do wyliczenia kary pieniężnej, który zastosował organ
I instancji.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż działka o nr ew. [...] jest terenem leśnym, co oznacza, że na usunięcie rosnących na niej drzew nie jest wymagane zezwolenie, Kolegium wskazało na regulację art. 3 pkt 1 oraz 2 ustawy o lasach. Podniosło, iż w przypadku działki nr [...] sklasyfikowanej w rejestrze ewidencji gruntów jako tereny rolne oraz nieużytki, kryterium przyrodnicze nie zostało spełnione, bowiem nie stwierdzono na niej krzewów oraz runa leśnego. Rosły na niej wyłączne drzewa oraz trawa. Działka nie spełnia także kryterium przeznaczenia, które określa się na podstawie wypisu z rejestru gruntów i budynków, choć jak podał organ I instancji zapisy w ewidencji nie stanowiły jedynego czynnika, który zadecydował o charakterze omawianego gruntu.
Za nietrafny Kolegium uznało zarzut, iż drzewa zostały usunięte na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zauważyło, iż specyfika działalności skarżącej w żaden sposób nie uzasadnia twierdzenia, że usunięcie drzew nastąpiło na cele niezwiązane z prowadzoną działalnością, która ma charakter działalności zarobkowej wykonywanej w sposób zorganizowany i ciągły, a zatem jest działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2005 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1829 ze zm.). Nadto podniosło, iż niezależnie od specyfiki i charakteru działalności skarżącej każdy podmiot obowiązany jest do stosowania obowiązujących przepisów prawa, w tym obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów.
Kolegium podniosło także, iż organ I instancji nie miał możliwości zastosowania przy wyliczaniu kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia innej niż maksymalna stawka opłaty, bowiem rada gminy nie podjęła w tym zakresie uchwały, przy czym, jak wynika z przepisu art. 85 ust. 7 u.o.p., rada gminy nie ma obowiązku podjęcia takiej uchwały.
Konkludując SKO podniosło, iż kwestia wycinki drzew pod linią Z. [...] 1 nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Administracyjna kara pieniężna wymierzona została za usunięcie drzew bez zezwolenia niezależnie od tego, czy drzewa te rosły pod linią Z. [...] 1, czy też Z. [...] 2. Kwestia ewentualnego naruszenia warunków umowy i wykonania prac niezgodnie z jej zapisami może być rozstrzygana z powództwa cywilnego na drodze sądowej.
Z ostatecznym w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięciem Kolegium
z dnia [...] maja 2017 r. nie zgodziła się skarżąca. Pismem z dnia 12 czerwca 2017 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, występując
o uchylenie wydanych w sprawie decyzji i umorzenie postępowania. Autor skargi zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
I. Przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
1) art. 88 ust. 2 u.o.p. poprzez nałożenie administracyjnej kary pieniężnej w sytuacji, kiedy inny podmiot działał bez zgody posiadacza nieruchomości;
2) art. 88 ust. 10 w zw. z art. 83 f ust. 1 pkt. 3 a u.o.p. poprzez przyjęcie, że drzewa zostały usunięte na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej;
3) art. 88 ust. 10 w zw. z art. 83 f ust. 1 pkt. 4 u.o.p. poprzez nałożenie kary dotyczącej drzew, które rosły na terenach leśnych;
4) art. 88 ust. 10 w zw. z art. 83 f ust. 1 pkt. 3 b w zw. z art. 89 ust 4 u.o.p. poprzez nałożenie kary dotyczącej drzew, wobec których dokonano pomiaru ze względu na kwalifikację jako drzew podlegających karze za wycinkę w sposób niezgodny z ustawą;
II. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez:
a) niewłaściwe wyważenie interesu społecznego i słusznego interesu stron, poprzez wymierzenie kary pieniężnej podmiotowi realizującemu zadania publiczne;
b) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że drzewa, za które usunięcie została nałożona administracyjna kara pieniężna wymagały uzyskania zezwolenia na ich usunięcie;
2. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wskazanie przyczyn, dla których organ wydający decyzję nie dał wiary dowodowi w postaci zeznań świadka D. K.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu.
Na wstępie należy wyjaśnić, iż kontrolowana przez Sąd sprawa dotyczy nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia. Kwestie te uregulowane są przede wszystkim w art. 88 i 89 u.o.p. Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz.U. z 2016 r., poz. 2249; dalej: "ustawa z 2 grudnia 2016 r.") do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy z 2 grudnia 2016 r. (tj. 1 stycznia 2017 r.), stosuje się przepisy nowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, byłaby względniejsza. Z przytoczonej regulacji należy wywieść, że ustawodawca w sprawach niezakończonych decyzją ostateczną przed 1 stycznia
2017 r. jako zasadę przyjął bezpośrednie stosowanie przepisów nowych. Jako wyjątek od tej zasady (zwrot: "chyba, że") ustawodawca dopuścił stosowanie przepisów ustawy
o ochronie przyrody w brzmieniu dotychczasowym w sytuacji, w której kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy w brzmieniu dotychczasowym byłaby względniejsza. Wykładnia językowa art. 4 ust. 2 ustawy z 2 grudnia 2016 r. jednoznacznie wskazuje, że chodzi o przepisy ustawy o ochronie przyrody obowiązujące w danej dacie, a nie jedynie wybrane regulacje tej ustawy (lege non distinguente).
Sąd w składzie orzekającym nie podziela zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 88 ust. 2 u.o.p., które zmierzają do wykazania, że to nie na [...] winna być nałożona przedmiotowa administracyjna kara pieniężna.
Zgodnie z art. 88 ust. 1 u.o.p., wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za: 1/ usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia; 2/ usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości;
3/ zniszczenie drzewa lub krzewu; 4/ uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa.
Art. 88 ust. 2 u.o.p. stanowi, iż kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.
W niniejszej sprawie chodzi o wycięcie drzew znajdujących się na terenie nieruchomości położonej w Z. przy ul. S. dz.ew. nr [...] w otoczeniu linii elektroenergetycznych SN i nN w związku z pracami konserwacyjnymi linii. Podmiotem uprawnionym do uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew w takim przypadku jest właściciel urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c. Stosownie bowiem do art. 83 ust. 1 u.o.p. wniosek o zezwolenie na usunięcie drzew złożyć mogą posiadacz nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości, a także właściciel urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2016 r. poz. 380, 585 i 1579 - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.
W realiach niniejszej sprawy właścicielem urządzeń przesyłowych tj. linii napowietrznych wysokiego napięcia Z.- [...] 1 oraz Z.- [...] 2, przebiegających przez ww. działkę nr [...], służących do przesyłania energii elektrycznej była skarżąca i to ona winna złożyć wniosek o zgodę na wycięcie drzew. Należy zauważyć, iż [...] S.A. nie wystąpiła o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew. Również Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe [...], zobowiązane do uzyskania zezwolenia zawartą umową z 12 czerwca 2015 r. jak i podwykonawca, Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowe [...] nie występowali do Burmistrza Z. o wydanie zezwolenia w imieniu [...] S.A. Spółka nie uzyskała także zgody właściciela nieruchomości na wycinkę drzew.
Prawidłowo zatem organy orzekające uznały, że to na skarżącą winien być nałożony obowiązek zapłaty administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia. Skarżąca mogła w sprawie uzyskania zezwolenia posłużyć się osobami trzecimi działającymi na zasadzie pełnomocnictwa (art. 32 k.p.a.), w tym pracownikami lub podwykonawcami. W takim jednak przypadku skarżąca odpowiada za działania
i zaniechania tych osób jak za działania własne. Odrębnym zagadnieniem jest ewentualne istnienie w takim przypadku roszczeń regresowych właściciela linii energetycznej do pracowników lub podwykonawców, ale jest to sprawa cywilna i sąd administracyjny nie jest powołany do formułowania stanowczych ocen w tej kwestii. Należy podkreślić, że odpowiedzialność administracyjna zasadniczo nie jest oparta na zasadzie winy, a jest odpowiedzialności obiektywną. Jedynie wykazanie, że wycinka drzew odbyła się poza jakąkolwiek kontrolą i wiedzą właściciela nieruchomości lub urządzeń, może być rozważane jako okoliczność egzoneracyjna. Sytuacja taka jednak w sprawie nie zachodzi. Prawidłowo organ odwoławczy wywiódł, iż zgromadzony
w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że D. K. działał za zgodą i wiedzą [...]. Świadczą o tym zeznania świadków, w tym pracowników skarżącej Spółki, którzy ustalali z nim szczegółowy zakres prac podczas wspólnego objazdu terenu, a także znajdujące się w aktach sprawy polecenia wykonania prac, w których jako wykonawca wskazany był D. K.
Sąd zauważa, iż wykładnia celowościowa przepisów dotyczących kar administracyjnych za wycinkę drzew nakazuje z dużą ostrożnością podchodzić do okoliczności wyłączających odpowiedzialność podmiotu uprawnionego do uzyskania zezwolenia w związku z posłużeniem się podmiotami trzecimi. W demokratycznym państwie prawnym należy unikać interpretacji, które ułatwiają obchodzenie obowiązków ustawowych. Godzi to bowiem w zasadę zaufania do prawa i jego powagę (art. 2 Konstytucji RP), a także zasadę równości (art. 32 Konstytucji RP).
W kontrolowanej sprawie przeprowadzono oględziny nieruchomości, które uznać należy za obligatoryjny element postępowania dowodowego w przedmiocie wymierzenia kary na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. i obligatoryjny środek dowodowy. Ponadto SKO dokonało oceny materiału dowodowego, który potwierdził fakt bezprawnego wycięcia drzew rosnących na działce nr [...], przy czym organ odwoławczy wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy w tym zmianę przepisów prawa. Nadto organy orzekające, przytoczył zarówno podstawy prawne obliczenia wysokości kar pieniężnych, jak i przeprowadziły obliczenia matematyczne ich wysokości wskazując, iż kara pieniężna ustalona w oparciu o przepisy dotychczasowe jest względniejsza. Dlatego też, zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej, prawidłowo organy orzekające zastosowały przepisy ustawy w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2017 r.
i wymierzyły [...] S.A. karę w wysokości [...] zł.
Sąd nie dopatrzył się w postępowaniu organów naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. Wyjaśnić należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. i zawarty w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącej, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniem strony.
W ocenie Sądu organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń, a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 k.p.a., zaskarżona decyzja została wyczerpująco uzasadniona, a strona miała zapewniony
w niej czynny udział zgodnie z dyspozycją art. 10 § 1 k.p.a.
Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącą zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organowi odwoławczemu zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłej w sprawie decyzji.
W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Sąd orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło