VIII SA/Wa 522/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu w dniu 4 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy ze skargi S. G. na działania Starosty B. w przedmiocie wniosku o uchylenie aktu własności ziemi postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 30 marca 2021 r. S. G. (dalej: strona, skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o uchylenie decyzji administracyjnej w sprawie wydania przez Naczelnika Gminy w S. aktu własności ziemi z [...] listopada 1975 r. nr [...] i wydanie decyzji – aktu własności ziemi dla działek oznaczonych w ewidencji gruntów numerami: [...], [...] i [...]. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że [...] stycznia 2021 r. wystąpił z takim żądaniem do Starosty B. (dalej: organ), który postanowieniem z [...] stycznia 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej: k.p.a.), zwrócił stronie podanie wskazując, że właściwym do rozpoznania sprawy jest sąd. Kierując się tą wykładnią i przepisem art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) skarżący uznał, że właściwym rzeczowo do rozpoznania jego sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Skarżący nie złożył zażalenia na ww. postanowienie. W odpowiedzi na skargę dotyczącą wniosku o uchylenie aktu własności ziemi organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi każdorazowo poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zakres kontroli sądów administracyjnych skonkretyzowany został w art. 3 § 2 p.p.s.a., w świetle którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Konstytucyjnie określony zakres właściwości sądów administracyjnych jest zatem wyznaczony ustawami i wymaga wyprowadzenia z regulacji ustaw (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2014 r., sygn. akt II GPS 3/13, publ. ONSAiWSA 2014/4/55). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do jego właściwości. W piśmiennictwie wskazuje się, że niedopuszczalność skargi z powodu braku właściwości sądu administracyjnego ma miejsce wówczas, gdy skarga: 1) dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądu administracyjnego (art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4) albo 2) została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu (art. 5), albo 3) została wniesiona w sprawie podlegającej kognicji sądu powszechnego (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2010, s. 190). W myśl art. 58 § 4 p.p.s.a. sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. W rozpoznawanej sprawie akt własności ziemi, o uchylenie którego skarżący wniósł do tut. Sądu, został wydany na podstawie przepisów ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1971 r. Nr 27, poz. 250), która została uchylona na podstawie art. 4 ustawy z 26 czerwca 1982 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. z 1982 r. Nr 11, poz. 81 ze zm.), a rozpoznawanie spraw o stwierdzenie nabycia na podstawie tej ustawy własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego oraz o odroczenie terminu zapłaty należności z tytułu nabycia własności tych nieruchomości przekazane zostało sądom powszechnym w postępowaniu nieprocesowym. Natomiast w myśl art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2243) do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. W ocenie Sądu wskazany zakres i treść aktualnych uregulowań dotyczących aktów własności ziemi przesądza o tym, że wyeliminowanie ich z obrotu prawnego możliwe jest jedynie na drodze postępowania prowadzonego przed sądem powszechnym, a sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpatrywania takich spraw (por. postanowienie WSA w Gliwicach z 25 października 2004 r., sygn. akt IV SA/Gl 752/04, publ. CBOSA). Również ewentualne spory dotyczące prawa własności nieruchomości powstałe w związku z wydanym w 1975 r. aktem własności ziemi mogą być rozpoznane wyłącznie przez sądy powszechne w drodze postępowania cywilnego. Takie samo pouczenie zawarł w swoim postanowieniu z [...] stycznia 2021 r. Starosta B. wskazując, że w przedmiotowej sprawie strona powinna zwrócić się do właściwego sądu powszechnego (a nie administracyjnego, jak to zrozumiał skarżący – k. 2 skargi). Skoro zatem wojewódzki sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania wniesionej w niniejszej sprawie skargi (nazwanej wnioskiem), należało ją odrzucić jako niedopuszczalną, co orzeczono na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.