VIII SA/Wa 527/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 1 października 2007 r. sprawy z wniosku M.N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia (...) lipca 2007 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu przychodów nieznajdującyh pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących z nieujawnionych źródeł za 2003 r. postanawia : 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego ponad kwotę 800 zł (osiemset złotych), 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. M.N. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu przychodów nieznajdującyh pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących z nieujawnionych źródeł za 2003 r. Wraz ze skargą złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z przedłożonego wniosku wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małoletnią córką i rodzicami. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód skarżącej z działalności gospodarczej w wysokości 583 zł miesięcznie oraz emerytura ojca w wysokości 860 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że jest w trudnej sytuacji materialnej, a uzyskiwane dochody nie pozwalają na poniesienie kosztów sądowych. Jako posiadany majątek wnioskodawczyni wymieniła dom o powierzchni 110 m- na działce o powierzchni 535 m- oraz samochód ciężarowy o wartości 25.000 zł. Do wniosku skarżąca załączyła ponadto kserokopie dowodu wpłaty składek na ubezpieczenie społeczne, odcinek opłaty za mieszkanie - 260 zł, TV kablową - 29 zł, gaz - 19 zł, telefon - 80 zł, energię - 64 zł oraz decyzje w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2006 r. - 165 zł. W wyniku uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nadesłała kserokopie zeznania podatkowego za 2006 r., z którego wynika, że w roku tym uzyskała dochód brutto w wysokości 4.667,27 zł, a także podsumowanie KPiR za 2007 r. wystawione przez biuro rachunkowe o dochodzie za miesiące styczeń - sierpień 2007 r. w wysokości 3.744 zł. Nadesłała również kserokopię odcinka emerytury ojca, zaświadczenie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o nieskorzystaniu ze świadczeń rodzinnych. Ponadto oświadczyła, że posiadana przez nią zabudowana działka nie przynosi żadnych korzyści materialnych np. z tytułu najmu, że nie posiada rachunku bankowego ani lokat, że nie otrzymywała ani nie otrzymuje alimentów na małoletnią córkę K., a także wyjaśniła, że koszty utrzymania domu ponosi w większości ojciec, natomiast ona opłaca telefon i TV kablową i dokłada kwotę 400 zł miesięcznie na życie. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 - 3 ppsa). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa). Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek M.N. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną skarżącej, Sąd nie znajduje uzasadnienia dla uwzględnienia wniosku strony w całości. Zasadnicze znaczenie w sprawie ma fakt, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami, a łączny dochód czteroosobowej rodziny wynosi 1443 zł brutto, główny ciężar utrzymania mieszkania ponosi ojciec skarżącej. Skarżąca uzyskuje stałe dochody z prowadzonej działalności gospodarczej i jak wynika z przedłożonych dokumentów i analizy akt administracyjnych nie należy do osób ubogich. Posiada bowiem zabudowaną domem mieszkalnym nieruchomość oraz samochód ciężarowy o wartości 25.000 zł. Skarżąca nie wyjaśniła z jakich powodów nie egzekwuje świadczeń alimentacyjnych od byłego męża, co w ocenie Sądu uprawnia do wniosku, że jej sytuacja materialna nie jest aż tak trudna. Nie korzysta również ze świadczeń (zasiłków rodzinnych, celowych) z pomocy społecznej. Rozpatrując zasadność wniosku M.N. o przyznanie prawa pomocy Sąd uznał, że nie jest ona osobą pozbawioną zupełnie środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jednocześnie Sąd wziął pod uwagę fakt, że koszty postępowania na obecnym jego etapie stanowią równowartość uzyskiwanych przez rodzinę wnioskodawczyni dochodów i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie występują przesłanki określone w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa uzasadniające częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego w części przekraczającej 800 zł. W ocenie Sądu uiszczenie tak ustalonego wpisu od skargi będzie w zasięgu możliwości finansowych skarżącej i nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym jej i rodziny. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił, jak w sentencji.