VIII SA/Wa 527/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., po rozpoznaniu odwołania M. R. (dalej: "skarżący") od decyzji Wójta Gminy J. z [...] marca 2014 r., znak: [...], zmieniającej decyzję [...] z [...] października 2012 r., przyznającą świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, w części dotyczącej wysokości tego zasiłku w ten sposób, że od dnia 1 marca 2014 r. do nadal ustalającą go w wysokości [...] zł miesięcznie - orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy ustalił, że decyzją [...] z dnia [...].03.2008 r. przyznano stronie zasiłek stały od dnia 1.03.2008 r. w kwocie [...] zł, następnie zmieniającą decyzją z dnia 19.10.2012 r. przyznano zasiłek w kwocie [...] zł miesięcznie. Po aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu 28 lutego 2014 r., decyzją z [...] marca 2014 r. organ I instancji zmienił decyzję przyznającą zasiłek stały w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego w ten sposób, że od dnia 1 marca 2014 r. do nadal ustalił jego wysokość na [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący zamieszkuje sam i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Głównym źródłem utrzymania jest pomoc finansowa ojca w kwocie [...] zł miesięcznie. W związku z tym sytuacja materialna skarżącego uległa zmianie, gdyż uzyskał on dochód w wysokości [...] zł. Ponieważ wysokość zasiłku stałego zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.; dalej: "u.p.s.") to różnica między kryterium dochodowym tj. 542 zł, a dochodem tej osoby tj. 300 zł, dlatego od 1.03.2014 r. przysługuje zasiłek stały w kwocie [...] zł miesięcznie. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] kwietnia 2014 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Podtrzymując w całości argumentację Wójta, Kolegium wskazało, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest osobą bierną zawodowo z powodu orzeczonego stopnia niepełnosprawności. Dotychczas pobierał zasiłek stały w kwocie [...] zł miesięcznie. Organ I instancji przeprowadził również wywiad u ojca skarżącego, który w dniu 28 lutego 2014 r. zobowiązał się do pomocy finansowej w kwocie [...] zł na rzecz syna. Wyjaśnił również, że pomaga synowi i ponosi koszty związane z zakupem gazu z butli, opłaca rachunki za energię elektryczną, opłaca podatki od nieruchomości, zakupuje jedzenie, odzież, obuwie, opłaca śmieci. Z powyższych ustaleń, zdaniem organu odwoławczego, wynika, że nastąpiły przesłanki do zmiany decyzji przyznającej świadczenie w formie zasiłku stałego art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Skargę do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie złożył skarżący, żądając jego uchylenia w całości. W uzasadnieniu skargi wskazał, że nie jest zgodne z prawdą, iż ojciec pomaga mu finansowo, kupuje żywność, odzież. Nie otrzymał też, rzekomo zadeklarowanej przez ojca pomocy w wysokości [...] zł. Do skargi dołączone zostało oświadczenie Z. R. – ojca skarżącego, z którego wynika, iż nie dał i nie będzie dawał synowi żadnych pieniędzy. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wnosząc o jej oddalenie. W oświadczeniu złożonym na rozprawie skarżący podtrzymał, iż od ojca nie otrzymuje żadnej pomocy finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W niniejszej sprawie skarżący kwestionował decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2014 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy J., zmieniającą decyzję własną z dnia [...] października 2012 r., przyznającą świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, w części dotyczącej wysokości tego zasiłku w ten sposób, że od dnia 1 marca 2014 r. do nadal ustalającą go w wysokości [...] zł miesięcznie. Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej stanowi przepis art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.; dalej "ustawa"), zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia [...]. Przytoczony przepis w stosunku do unormowania zawartego w kodeksie postępowania administracyjnego stanowi szczególną regulację, obligującą organ administracji publicznej do dokonania zmiany lub uchylenia decyzję w przypadku wystąpienia jednej z okoliczności w nim wymienionych, nawet bez zgody strony. Przedstawiony katalog przesłanek uzasadniających zmianę lub uchylenie decyzji, wynikający z cytowanego przepisu ma charakter zamknięty. W przypadku zatem wystąpienia jednej z powyższych okoliczności, organ pomocy społecznej jest zobowiązany do uruchomienia przewidzianego prawem postępowania i podjęcia stosownej decyzji. Przy czym przesłanki obligatoryjnej weryfikacji decyzji na niekorzyść strony powinny być ściśle interpretowane. W analizowanej sprawie jako uzasadnienie do zastosowania wskazanej obligatoryjnej formy weryfikacji decyzji organy uznały wymienioną w przepisie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej przesłankę zmiany sytuacji dochodowej. Wójt Gminy J. przyznając skarżącemu decyzją z dnia [...] października 2012 r. świadczenie w formie zasiłku stałego w kwocie [...] zł stwierdził, że jest on osobą prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe, nie osiągającą dochodu. W myśl art. 107 ust. 4 zd. 2 ustawy w przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację wywiadu środowiskowego sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych. Takie postępowanie organu może doprowadzić do przeprowadzenia postępowania mającego na celu zweryfikowanie decyzji przyznającej zasiłek stały w ustawowym trybie, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Przesłanką pozbawienia skarżącego prawa do zasiłku stałego w dotychczasowej wysokości było stwierdzenie, że w okresie realizacji świadczenia nastąpiła zmiana jego sytuacji dochodowej. Na podstawie oświadczenia ojca skarżącego (z którego wynika, że zobowiązał się na przyszłość do pomocy finansowej dla syna) organy ustaliły, że skarżący uzyskuje od ojca kwotę w wysokości [...] zł miesięcznie. Jednakże organy obu instancji ustalając w tym zakresie stan faktyczny w żaden sposób nie zweryfikowały tego twierdzenia, chociażby zwracając się do samego skarżącego, czy faktycznie takową pomoc otrzymywał i czy otrzymuje i jaki jest w związku z tym jego ówczesny dochód. Zauważyć też trzeba, że oświadczenie Z. R. o pomocy finansowej dla syna pozostaje w sprzeczności z oświadczeniem M. R. o stanie majątkowym, w którym nie wymienia się takiej pomocy (k. 34, 35 akt administracyjnych). Skoro okolicznością sporną w toku postępowania, co wynika z treści odwołania i skargi, było ustalenie czy skarżący, jak sam konsekwentnie twierdzi, nie otrzymuje pomocy od ojca, to zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej należało tak zebrać i ocenić materiał dowodowy aby kwestia ta wyjaśniona została wszechstronnie, stosownie do wymogów zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 kpa. Ustalając wysokość dochodu skarżącego należy też mieć na uwadze treść oświadczenia Z R. dołączonego do skargi, że "nie dawał i nie będzie dawał synowi żadnych pieniędzy", on sam jest chory, wymaga opieki, brakuje mu na leki, a pomaga synowi w ten sposób, że ten u niego mieszka i nie płaci za mieszkanie. Do tych twierdzeń skarżącego organ odwoławczy w ogóle się nie odniósł, tymczasem wyjaśnienie powyższej kwestii i jej ocena ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że dokonana przez organy ocena stanu faktycznego odnosząca się do wysokości dochodu skarżącego została dokonana przedwcześnie, bez wszechstronnych ustaleń i w oparciu o zbyt wąski materiał dowodowy a przede wszystkim bez oświadczenia samego skarżącego z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Tak przeprowadzone postępowanie dowodowe w konsekwencji nie pozwalało organowi na przedstawienie w sposób prawidłowy uzasadnienia faktycznego decyzji, co stanowiło z kolei naruszenie art. 107 § 3 kpa. Jednocześnie wskazać należy, że ustalenia faktyczne, które nie wynikają z wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego, są ustaleniami dowolnymi i stanowią przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów określonych w art. 80 kpa. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art.106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, a także z naruszeniem powołanych wyżej przepisów prawa procesowego, a naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy winny uwzględnić powyższe stanowisko i usunąć naruszenie przepisów postępowania poprzez właściwe zgromadzenie i ocenę materiału dowodowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Na mocy art. 152 p.p.s.a. stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.