VIII SA/Wa 530/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Wydział VIII Zamiejscowy w Radomiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 listopada 2007 r. wniosku M.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach dochodu za 2003 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF M.P. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z informacji zawartych we wniosku, jak również w piśmie nadesłanym w uzupełnieniu wniosku wynika, iż skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i dwiema córkami. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód z działalności gospodarczej męża skarżącej i dzierżawy stacji paliw w wysokości 4.000 zł. Z nadesłanego zeznania podatkowego PIT – 36 za 2006 r. wynika, iż w tym roku mąż wnioskodawczyni osiągnął dochód w wysokości 76.623,45 zł brutto, natomiast straty w działalności gospodarczej – sklepie mięsno – wędliniarskim za okres od stycznia do września 2007 r. wyniosły 11.000 zł. Ponadto małżonkowie posiadają dom o powierzchni 150 m2 , nieruchomość rolną o powierzchni 2 ha oraz stacje paliw, obecnie dzierżawioną. Małżonkowie nie osiągają żadnych dochodów z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego, a także w ciągu ostatnich dwóch lat nie sprzedali żadnych ruchomości i nieruchomości o wartości powyżej 5.000 zł. Koszty związane z utrzymaniem rodziny tj. opłaty za ogrzewanie domu, energię, wodę i wyżywienie ponoszą rodzice męża wnioskodawczyni, nadto skarżąca nie ponosi kosztów związanych z ustanowieniem w sprawie profesjonalnego pełnomocnika – doradcy podatkowego. Postanowieniem z dnia 19 października 2007 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 30 października 2007 r. pełnomocnik skarżącej prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza podnosząc, iż w jego ocenie przedstawiona sytuacja finansowa pozwala przyjąć, iż strona nie posiada możliwości uiszczenia całości wpisu. Bieżące dochody rodziny skarżącej to dochody z najmu, pozostali członkowie rodziny nie pracują, zaś dzieci uczą się i postają na utrzymaniu rodziców. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia referendarza spowodowało, iż postanowienie to utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W wyniku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1. p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a). Wniosek M.P. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od uregulowanej w art. 199 ppsa zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Ma ona na celu zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Dlatego też każdorazowo decyzja o przyznaniu prawa pomocy wnioskującemu powinna być poprzedzona wnikliwą analizą jego kondycji finansowej w aspekcie kosztów jakie musi ponieść w związku ze swoim udziałem w sprawie, tak aby instytucja ta stosowana była wyłącznie w odniesieniu do osób, które obiektywnie nie są w stanie ponieść ciężaru finansowego związanego z postępowaniem. Jednocześnie podkreślić należy, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, iż sytuacja majątkowa wnioskującej nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż wnioskująca obecnie pozostaje na utrzymaniu męża, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Małżonkowie mają dwójkę dzieci. Na uwagę zasługuje fakt, iż nie wyjaśniła ona pomimo stosowanego wezwania Sądu, czy wobec tego, że nie osiąga żadnego dochodu posiada status osoby bezrobotnej. Jednocześnie mając na uwadze stosowane regulacje prawa rodzinnego, dotyczące wzajemnych obowiązków małżonków zaznaczyć należy, iż skarżący inicjujący postępowanie sądowe powinien liczyć na wsparcie finansowe małżonka, również w zakresie uiszczania kosztów postępowania sądowego. Wobec tego podnieść należy, iż współmałżonek wnioskodawczyni uzyskuje stały miesięczny dochód w w wysokości 3.700 zł z tytułu dzierżawy stacji paliw, której jest właścicielem. Nadto posiada on działalność gospodarczą sklep mięsno – wędliniarski. Kluczowe znaczenie dowodowe w sprawie ma przedłożone przez męża wnioskodawczyni zeznanie podatkowe – PIT-36 za 2006 r., z którego wynika, iż dochód jaki uzyskał w tym roku wynosi 76.623,45 zł. Jednocześnie małżonkowie ponoszą ograniczone koszty związane z utrzymaniem rodziny, gdyż opłaty za energię, gaz i wyżywienie ponoszą teściowie wnioskodawczyni. Wobec tego porównując wysokość osiąganego przez czteroosobową rodzinę wnioskodawczyni miesięcznego dochodu (ok. 4.000 zł) z wysokością kosztów jakie skarżąca jest zobowiązana uiścić, przy jednoczesnym braku innych wydatków związanych z postępowaniem (jak wynika z oświadczenia męża wnioskodawczyni nie ponoszą kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika), jak również biorąc pod uwagę wsparcie rodzinny męża przy ponoszeniu bieżących wydatków życia codziennego, Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie instytucji prawa pomocy. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 260 powoływanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił, jak w sentencji.