VIII SA/Wa 531/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2008 r. [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- K. B. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W związku z tym, że przedłożony wniosek nie zawierał żadnych informacji dotyczących stanu majątkowego i rodzinnego skarżącego pozwalających na ocenę jego sytuacji materialnej, został on zobowiązany do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie zeznań podatkowych za lata 2006 – 2007, zaświadczenia o wysokości aktualnie osiąganego dochodu ewentualnie zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, wskazania wszystkich źródeł utrzymania, także osób wspólnie zamieszkujących, nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, wskazania tytułu do nieruchomości położonej w S. [...], wysokości ustanowionego w sprawie pełnomocnika, oraz wysokości kosztów bieżącego utrzymania. W odpowiedzi K. B. oświadczył, że od kwietnia 2006 r. nie prowadzi działalności gospodarczej i od tej daty nie osiąga żadnych dochodów, nigdzie nie pracuje, nie jest także zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Oświadczył, że aktualnie pozostaje na utrzymaniu rodziny, nie posiada żadnych rachunków bankowych ani lokat, nie ma nikogo na utrzymaniu, zaś właścicielem nieruchomości położonej w S. [...] jest jego siostra. Wyjaśnił także, że za obsługę prawną zapłacił 100 zł. Do pisma załączył zeznanie podatkowe za 2006 r., z którego wynika, że w roku tym osiągnął przychód w wysokości [...] zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 ppsa). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa). Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wprawdzie wniosek K. B. dotyczył przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, to rozpoznaniu podlegał jedynie w zakresie zwolnienia od kosztów bowiem skarżący ustanowił w sprawie pełnomocnika z wyboru. Koszty sądowe, do których zobowiązany jest skarżący na obecnym etapie postępowania wynoszą 2.000 zł (wpis od skargi). Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną skarżącego, stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nie wykazał w sposób przekonywający, że istotnie brak jest po jego stronie możliwości zgromadzenia środków finansowych. Z akt sprawy wynika, że skarżący dotychczas prowadził działalność gospodarczą o dużych rozmiarach (między innymi handel paliwami płynnymi, olejem opałowym, gazem LPG), z której osiągał znaczne przychody – [...] zł w 2006 r. Tym bardziej wątpliwości budzą jego wyjaśnienia, że od kwietnia 2006 r. nie osiąga żadnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu rodziny, której sytuacji materialnej zresztą nie określił. Nie wskazał kto konkretnie ponosi koszty jego bieżącego utrzymania, jakiej wysokości są to koszty, kto ponosi koszty ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika i dlaczego rodzina, która go utrzymuje te nie może partycypować w kosztach postępowania wywołanego wniesieniem przez K. B. skargi. Nie wyjaśnił także, jakie obiektywne przeszkody stoją na przeszkodzie w podjęciu przez niego zatrudnienia tj. pracy stałej, czy też dorywczej i jakie ewentualnie czyni w tym kierunku starania. Wątpliwości co do wyjaśnień, iż od 2006 r. pozostaje bez pracy budzi również fakt, że nie jest on nawet zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Mając na uwadze powyższe ustalenia oraz charakter sprawy stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał w sposób przekonywający, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania związanych z własnym udziałem w sprawie. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.