VIII SA/Wa 538/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Asesor WSA Artur Kot, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi D.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r nr 8, poz. 60 ze zm. dalej ordynacja podatkowa), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania D.J., od decyzji Wójta Gminy J. z dnia [...] w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania podatkowego na rok 2006 w kwocie 30 zł. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż Wójt Gminy J. decyzją z dnia [...]. znak: [...] ustalił D.J podatek w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2006 w kwocie 30 zł, przyjmując do opodatkowania obszar gruntu- 0,3400 ha fizycznych, co stanowi 0,2440 ha przeliczeniowych. W wyniku zaskarżenia tej decyzji przez D.J., Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] znak: [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wyrokiem z dnia 7 lutego 2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 103/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie z dnia [...] z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i nakazał przeprowadzić postępowanie dowodowe w pełnym zakresie. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, organ II instancji zarządził przeprowadzić dowód z przesłuchania świadka – sołtysa sołectwa C.L. – W.C. oraz strony D.J. na okoliczność ustalenia, kiedy została odebrana przez skarżącą decyzja organu I instancji. W.C. zeznając stwierdził, iż decyzję podatkową doręczył osobiście skarżącej w dniu 26 lutego 2006 r., tak jak zapisano na liście pokwitowań nakazów płatniczych. D.J. zaś złożyła oświadczenie, iż decyzję podatkową na rok 2006 odebrała w dniu 5 marca 2006r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. ustaliło, iż datą doręczenia nakazu płatniczego na rok 2006 dla D.J. jest dzień 26 luty 2006 r. Organ ten nie dał wiary oświadczeniu strony skarżącej, gdyż nie zostało ono poparte żadnym dowodem. Skarżąca odmówiła zaś zgody na przesłuchanie w charakterze strony. Podnosił, że oświadczenie sołtysa wsi C.L. z dnia 29 sierpnia 2006 r., na które powołuje się skarżąca, nie zostało potwierdzone w ramach przeprowadzonego postępowania dowodowego. Przesłuchany w charakterze świadka W.C. zeznał, że data podana w oświadczeniu z dnia 29 sierpnia 2006 r. była datą z pamięci – domyślną, faktyczna data doręczenia nakazu to 26 luty 2006r. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 13 marca 2006 r. D.J. sporządziła odwołanie w dniu 15 marca 2006 r. i w tym samym dniu wniosła go do Urzędu Gminy w J. Tym samym odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Skargę z dnia 20 sierpnia 2007 r., osobiście, w biurze Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 22 sierpnia 2007 r. na w/w postanowienie złożyła D.J. podnosząc, iż organ II instancji nie wyjaśnił dokładnie i rzetelnie spornych okoliczności odnoszących się do daty odbioru przez nią decyzji Wójta Gminy J. z dnia [...]. W jej ocenie jedynym miarodajnym w tej kwestii jest oświadczenie złożone przez sołtysa wsi C.L. z dnia 29 sierpnia 2006 r., w którym stwierdził on, że doręczenie nakazu płatniczego miało miejsce w dniu 5 marca 2006 r. Z kolei oświadczenie sołtysa z dnia 10 maja 2007 r., w którym wyjaśnia, iż doręczenie przedmiotowego nakazu nastąpiło jednak w dniu 26 lutego 2006 r. nie powinno zasługiwać na wiarę, chociażby z powodu, iż to oświadczenie złożono dużo później, a mianowicie 14 miesięcy po dokonaniu doręczenia. Skarżąca D.J. w postępowaniu organu II instancji dopatruje się nieprawidłowości w kwestii zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego, bowiem nie znalazła w nim 3 dokumentów, a mianowicie: oświadczenia sołtysa z dnia 29 sierpnia 2006 r., odwołania od decyzji Wójta Gminy J. i zażalenia z dnia 12 czerwca 2007 r. Nadmieniła, iż własnoręcznym podpisem potwierdziła sołtysowi tylko sam fakt doręczenia decyzji płatniczej, natomiast data doręczenia tegoż nakazu została w odpowiedniej rubryce wpisana przez inną osobę. W związku powyższym, D.J. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniosło o oddalenie skargi. Ponadto w odpowiedzi na skargę podano, iż załączone do skargi oświadczenie sołtysa z dnia 29 sierpnia 2006 r. było załącznikiem do skargi wniesionej przez skarżącą i pozostało w aktach sądowych, zaś pozostałe dwa pisma dotyczyły podatku rolnego na rok 2007 i nie są materiałem dowodowym w sprawie podatku rolnego na rok 2006. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga D.J. zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych [DZ.U. nr 153 , poz.1269] oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. [DZ.U. nr 153, poz.1270, ze zmianami] sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a., Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Należy zgodzić się ze skarżącą, że doszło do naruszenia przepisów postępowania i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60), zwanej dalej Ordynacja podatkowa, a w szczególności art. 228 ustawy, konsekwencją stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania jest pozostawienie go bez rozpatrzenia. Oznacza to, że podatnik pozbawiony zostaje prawa do kontroli instancyjnej wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Dlatego też, postanowienia dotyczące stwierdzenia uchybienia terminowi powinny być wydawane wówczas, gdy przekroczenie terminu jest oczywiste i po wyjaśnieniu ewentualnych wątpliwości, które mogą powstać po analizie materiału dowodowego, a także po zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego. W przedmiotowym postępowaniu organ II instancji ponownie rozpatrując niniejszą sprawę i odnosząc się do wskazań Sądu co do dalszego postępowania zgodnie z art. 153 p.p.s.a., naruszył treść przepisu art. 122 Ordynacji podatkowej. Przepis ten nakłada na organy podatkowe oraz inne prowadzące postępowania na podstawie przepisów ordynacji podatkowej podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Powyższy przepis wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącej bez wątpienia naczelną zasadą postępowania podatkowego. Z zasady tej wynika dla organu obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. W orzecznictwie zdecydowanie akcentuje się, iż to organ podatkowy jest obowiązany zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zaniechanie przez organ administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania, skutkującym wadliwością decyzji (wyrok NSA z dnia 19 lutego 1981 r., SA 234/81, ONSA 1981, z. 1, poz. 23). Organy podatkowe, kierując się zasadą dochodzenia do prawdy materialnej, mają w toku postępowania obowiązek podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Nieprawidłowe czy niepełne ustalenie stanu faktycznego, jak również będące następstwem wadliwego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego wątpliwości co do właściwego zastosowania w sprawie odpowiednich przepisów, nie stanowią trwałej i nieusuwalnej przeszkody do prowadzenia postępowania (wyrok NSA z dnia 10 marca 2000 r., III SA 474/99). Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika jednoznacznie, kiedy doręczona została skarżącej decyzja o wymiarze podatku. Z oświadczenia złożonego przez skarżącą D.J. wynika, iż decyzję z dnia [...] odebrała w dniu 5 marca 2006 r. Nadto oświadczyła, że na liście C.L. C. Ł. na rok 2006 złożyła tylko podpis, iż powyższą decyzję otrzymała. Nie wpisywała natomiast daty jej odbioru. Według niej przedmiotowa decyzja została jej doręczona w dniu 5 marca 2006 r., co w dniu 29 sierpnia 2006 r. potwierdził na złożonym przez nią oświadczeniu sołtys Sołectwa C.L. – W.C. Kolejne oświadczenie tegoż sołtysa dotyczące daty doręczenia nakazu płatniczego zostało złożone w dniu 10 maja 2007 r., a więc 9 miesięcy później i podawało zupełnie inną datę. Podczas przesłuchania w toku postępowania administracyjnego W.C. zeznał, iż podtrzymuje swoje ostatnie oświadczenie, iż decyzję na zobowiązanie pieniężne na 2006 r. doręczył skarżącej osobiście w dniu 26 lutego 2006 r., natomiast data podawana przez niego poprzednio, czyli 5 marzec 2006 r. była datą podaną z pamięci. Zgodnie z art. 191 ordynacji podatkowej organ podatkowy ocenia na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, a motywy oceny materiału dowodowego winny się znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Organ, uzupełniając materiał dowodowy, przesłuchał jako świadka W.C. oraz zostały złożone dwa pisemne oświadczenia – skarżącej i świadka, co do daty kiedy został doręczony skarżącej nakaz płatniczy. W ocenie Sądu uzupełnienie materiału dowodowego, nie rozstrzygnęło kwestii co do terminu doręczenia skarżącej nakazu płatniczego. Również dokonana ocena materiału dowodowego przez organ nosi znamiona dowolności. Przesłuchanie w charakterze świadka W.C. było bardzo lakoniczne, choć ten dowód należało przeprowadzić ze szczególną starannością, bowiem ma on istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Organ w ogóle nie ustalił, kto wpisywał datę odbioru nakazu płatniczego, czy uczynił to sołtys Sołectwa wsi C.L. W.C., a jeśli tak, to czy uczynił to w obecności D.J., bądź może jakiejś innej osoby, która mogłaby ten fakt potwierdzić. Ponadto organ dokonując oceny materiału dowodowego nie wyjaśnił, dlaczego świadek mimo upływu czasu lepiej pamięta datę doręczenia dokumentu skarżącej w 2007 roku, niż w roku 2006. Należy zauważyć, iż zasadniczo upływ czasu powoduje, że zacierają się pewne fakty w ludzkiej pamięci. W tym wypadku było odwrotnie. Organ dokonując oceny materiału dowodowego winien wypowiedzieć się dlaczego należy uznać, tak dokonaną ocenę za trafną. Samo przywołanie stanowiska świadka, iż podając wcześniej inną datę podawał ją z pamięci, nie można uznać za wystarczające. Ocena dowodów, aby nie została uznana za dowolną, nie może pozostawać w sprzeczności ani z zasadami logiki, czy też doświadczenia życiowego. Podkreślić należy, że zasadą jest, iż organ po wniesieniu odwołania winien wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie. Dopiero na podstawie niewątpliwych ustaleń, co do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, może wydać postanowienie o uchybieniu terminu do jego wniesienia. Organ ma obowiązek wszechstronnego zebrania i zbadania materiału dowodowego, całkowitego wyjaśnienia sprawy i wydania rozstrzygnięcia przekonującego pod względem prawnym i faktycznym. Wątpliwości faktyczne w tym zakresie nie powinny być rozstrzygane na niekorzyść podatnika. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w sprawie niniejszej nie wyjaśniono jej stanu faktycznego, a przede wszystkim nie ustalono jednoznacznie, w jakim dniu doręczono skarżącej decyzję organu I instancji. Należało zatem stwierdzić, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania podatkowego, a w szczególności art. 122 Ordynacji podatkowej. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, że przedmiotowe odwołanie zostało złożone po upływie terminu do jego wniesienia. W ponownym postępowaniu organ administracji państwowej powinien przeprowadzić pełne i wyczerpujące postępowanie dowodowe w zakresie wyżej wskazanym, a wydając ostateczne rozstrzygnięcie ustosunkować się wyczerpująco do wszystkich okoliczności sprawy. Organ odwoławczy powinien również ustalić, kiedy została złożona (w jakiej dacie) przez sołtysa wsi C.L. lista pokwitowań nakazów płatniczych na łączne zobowiązanie pieniężne dla wsi C.L. na rok 2006 w Urzędzie Gminy, co może pozwolić na ustalenie, czy data złożenia listy była wcześniejsza niż data podana przez skarżącą tj. 5 marca 2006 r. W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, orzekając o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a. O zakresie wykonania zaskarżonego aktu Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.