VIII SA/Wa 54/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu w dniu 13 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku I. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ze skargi I. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na wspieranie gospodarowania na obszarach górskich postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Pismem z [...] czerwca 2011 r. (data nadania) I. S. (dalej: "skarżąca") reprezentowana przez fachowego pełnomocnika wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej oraz ponosi koszty postępowania spowodowane niezasadnym działaniem organów administracji. Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca samotnie wychowuje dwoje małoletnich dzieci. Uzyskuje dochód z działalności gospodarczej w wysokości [...] złotych oraz z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha dochód w wysokości [...] złotych. Dochód ten ledwo wystarcza skarżącej na utrzymanie rodziny i nie jest ona w stanie poczynić jakichkolwiek oszczędności. Ponadto z wniosku tego wynika, że skarżąca posiada dom o powierzchni [...] metrów kwadratowych. Postanowieniem z 19 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu [...] września 2011 r. (data nadania) skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw na powołane postanowienie referendarza sądowego, podnosząc, że rozstrzygnięcie Sądu opiera się na błędnych ustaleniach faktycznych. Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a.") wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a. właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez stronę skarżącą uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, informacje znane Sądowi z urzędu, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy strona skarżąca rzeczywiście wykazała, iż pozbawiona jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, który w niniejszej sprawie wynosi [...] złotych (jest to najniższy wpis pobierany w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazała ona bowiem, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Bez konieczności prowadzenia postępowania uzupełniającego Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca uzyskuje dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł brutto. Skarżąca posiada stały dochód, który w zestawieniu z wysokością wpisu od skargi kasacyjnej ([...] zł), w żaden sposób nie przesądza o możliwości powstania uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącej i jej rodziny. Ponadto wskazać należy, że skarżąca posiada majątek – nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha oraz dom o powierzchni [...] metrów kwadratowych. Ponadto wskazać należy, że przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny (alimenty na dzieci). Ponadto wskazać należy, że koszty postępowania sądowoadministracyjnego należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Dodatkowo podkreślić należy, że skarżąca złożonego sprzeciwu w żaden sposób nie uzasadniła, nie załączyła również żadnych dodatkowych dokumentów świadczących o jej trudnej sytuacji materialnej. W tym stanie rzeczy uznać należy, że skarżąca nie wykazała, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niej prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.