VIII SA/Wa 54/20

WyrokWSA w Warszawie2020-03-12

Skład orzekający: Sławomir Fularski, Leszek Kobylski, Justyna Mazur

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy okres służby wynoszący 2 lata, 4 miesiące i 16 dni na rzecz państwa totalitarnego, przy łącznym okresie służby wynoszącym 30 lat, 5 miesięcy i 22 dni, może być uznany za 'krótkotrwały' w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, a także czy rzetelne wykonywanie obowiązków po 1 września 1989 r. wymaga koniecznie narażenia życia i zdrowia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że okres służby wynoszący 2 lata, 4 miesiące i 16 dni na rzecz państwa totalitarnego, stanowiący 6,6% całego okresu służby, jest krótkotrwały w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Ponadto, sąd stwierdził, że rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 1 września 1989 r., o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy, nie wymaga bezwzględnie narażenia życia i zdrowia, a sformułowanie 'w szczególności' wskazuje na otwarty katalog przesłanek.
Stan faktyczny
Skarżąca A. K. wniosła o wyłączenie stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, argumentując, że jej służba na rzecz państwa totalitarnego była krótkotrwała (2 lata, 4 miesiące i 16 dni) w porównaniu do całego okresu służby (30 lat, 5 miesięcy i 22 dni) oraz że rzetelnie wykonywała swoje obowiązki po 1 września 1989 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia, uznając okres służby na rzecz państwa totalitarnego za niewystarczająco krótki i brak dowodów na narażenie życia lub zdrowia. Skarżąca zaskarżyła decyzję, zarzucając błędną interpretację przepisów.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i zasądził od Ministra na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant referent – stażysta Aleksandra Żurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2020 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...]listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej A. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako "Minister" lub "organ") decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku A. K. (dalej: "wnioskodawczyni", "strona", "skarżąca") działając na podstawie art. 8a ustawy z dnia [...] lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r., poz. 288, ze zm.; dalej: "ustawa zaopatrzeniowa") odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyni przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż we wniosku z dnia [...] lipca 2017 r. strona przedstawiła przebieg swojej służby. Podniosła, że jako ekspert kryminalistyki uczestniczyła w oględzinach miejsc poważnych zdarzeń kryminalnych, zabezpieczając wszelkie ślady kryminalistyczne mogące ustalić sprawcę przestępstwa, jak również uczestniczyła w wielu sekcjach zwłok. Powyższe niosło za sobą zagrożenie życia, zdrowia i ogromny stres. Ponadto wnioskodawczyni przez [...] lat była biegłym sądowym z zakresu badań daktyloskopijnych i wizualizacji śladów. Wskazała, że nigdy nie była karana dyscyplinarnie, sądownie czy administracyjnie, a za swoją rzetelną pracę była wielokrotnie nagradzana. Organ ustalił, że wnioskodawczyni została zwolniony ze służby w Komendzie Wojewódzkiej Policji w R. w dniu [...] lutego 2012 r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej. Zgodnie z pismem Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu stanowiącym informację o przebiegu służby nr [...], wnioskodawczyni pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa w okresie od [...] lipca 1982 r. do [...] listopada 1984 r., tj. przez okres 2 lat, 4 miesięcy i 16 dni. Całkowity okres służby wnioskodawczyni wynosi natomiast 30 lata, 5 miesięcy i 22 dni (od dnia [...] sierpnia 1981 r. do dnia [...] lutego 2012 r.). Ze zgromadzonych dokumentów przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, nie wynika, aby wnioskodawczyni nierzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu [...] września 1989 r. Z opinii przekazanej przez Komendanta Głównego Policji wynika, że wnioskodawczyni po dniu [...] września 1989r. rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki. Nadto zajmowała kolejne, wyższe stanowiska służbowe, miał podwyższone uposażenie zasadnicze i dodatek służbowy, pozytywnie ją opiniowano, jak i otrzymywała nagrody pieniężne. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych karach dyscyplinarnych. Jednocześnie brak jest również dokumentów potwierdzających udział strony odnoszących w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla jej zdrowia i życia. Organ zaznaczył, że na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem [...] lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu [...] września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Wskazane przesłanki muszą być spełnione łącznie. Analizując pierwszą z przesłanek, organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie – z zastrzeżeniem, że winna być analizowana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym – jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo organ powinien ocenić przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, jednak – opierając się na wykładni językowej – organ przyjął, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Organ, dokonując interpretacji tego określenia, odwołał się do słownika wyrazów bliskoznacznych. Analizując drugą z przesłanek, organ wskazał, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po [...] września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która winna być każdorazowo oceniana indywidualnie. Pojęcie rzetelności definiować należy w jego ocenie jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy, wypełnianie przyjętych na siebie obowiązków. Również w tym przypadku organ powołał się na synonimy pojęcia pochodzące ze słownika wyrazów bliskoznacznych. Organ zaznaczył też, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" oceniać należy jako czynnik podnoszący wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. W ocenie Ministra warunek "narażenia zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenia istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy. Odnosząc się do przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku, umożliwiającego wyłączenie względem wnioskującego stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, organ stanął na stanowisku, że spełnienie tego warunku trzeba postrzegać przez pryzmat całkowitego braku jakichkolwiek faktów mogących stawiać rzetelność służby osoby zainteresowanej pod znakiem zapytania. "Szczególnie uzasadniony przypadek", w ocenie Ministra, oznacza, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu [...] września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. Przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy, organ wskazał, że służba zainteresowanej pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 2 lat, 4 miesięcy i 16 dni. Całkowity okres służby strony wynosi natomiast 30 lata, 5 miesięcy i 22 dni. W ocenie Ministra przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa w ujęciu bezwzględnym nie może być oceniony jako krótkotrwały. Ponad dwuletni okres wykonywania zadań i obowiązków nie może być uznany za tymczasowy. Strona mogła w sposób kompleksowy zapoznać się ze specyfikacją stawianych przed nią zadań oraz charakterem służby. Tym samym, organ uznał, że strona nie spełnia przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Organ wskazał przy tym, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawczynię w trakcie pełnienia służby po dniu [...] września 1989r. Jednak brak jest jakichkolwiek dowodów pozwalających stwierdzić, że służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia. Minister zaznaczył, że świadczenie emerytalne wypłacane stronie nie było podwyższane ze względu na służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 4 maja 2005 r. Zdaniem Ministra sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Policji i wynikające z niego prawdopodobieństwo zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia i zdrowia nie mogą być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. W ocenie Ministra, w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a wskazane w art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skarżąca zaskarżył powyższą decyzję w całości, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji autor skargi zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.: a) art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe przyjęcie, że okres 2 lat , 4 miesięcy i 16 dni służby w charakterze sekretarki/maszynistki w wydziale polityczno - wychowawczym WUSW w R. w świetle całkowitego okresu służby skarżącej tj. 30 lat, 5 miesięcy i 22 dni, nie może być oceniony jako krótkotrwały; b) art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe przyjęcie, iż warunkiem koniecznym zastosowania przepisu jest pełnienie służby z narażeniem zdrowia i życia w sytuacji, gdy brzmienie literalne przepisu poprzez dodanie sformułowania "w szczególności" wskazuje, iż jest to przesłanka mająca wyłącznie charakter dodatkowy, przykładowy, a katalog przesłanek wskazujących na rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków jest katalogiem otwartym. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała m.in., że organ mylnie przyjął, że służba na rzecz totalitarnego państwa, gdy trwało to nieznacznie ponad 2 lata, wobec sumiennego pełnienia obowiązków w sumie ponad 30 lat, nie może być rozumiana jako krótkotrwała. Ponadto organ w sprawie niniejszej nie kwestionował, że skarżąca rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po [...] września 1989 r. Strona podniosła, że ustawodawca nie wymaga w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej aby "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po [...] września 1989 r." rozumieć wyłącznie jako przypadek pełnienia służby z narażeniem życia i zdrowia. Gdyby taka była wola ustawodawcy, zostałoby to wprost wskazane w ww. przepisie. Zdaniem skarżącej, wskazany przez organ brak dowodów potwierdzających, że pełniła ona służbę z narażeniem życia i zdrowia, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej nie została spełniona zwłaszcza, że organ nie zakwestionował rzetelnego wykonywania przez skarżącą zadań i obowiązków po dniu [...] września 1989 r., a także uznał za udowodniony fakt, iż skarżąca m. in. została odznaczona przez Prezydenta RP Medalem Srebrnym "Za Długoletnią Służbę" i otrzymywała liczne nagrody pieniężne za efektywne działania śledcze. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra z 28 listopada 2019 r. o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Powołana ustawa przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem [...] stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia [...] lipca 1944 r. do dnia [...] lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili. Zgodnie z art. 15c ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem [...] stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4. Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5). Stosownie natomiast do treści art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem [...] lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu [...] września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2). Przesłanki wymienione w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej muszą być spełnione łącznie, bowiem ustawodawca w drodze koniunkcji (przez użycie spójnika "oraz") połączył ze sobą dwa wymogi dla skutecznego ubiegania się o wyłączenie stosowania art. 15c, art. 22a oraz art. 24a ustawy w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b ustawy. Wskazać jednocześnie należy, że decyzja wydana na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres, jednak wymaga zbadania, czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zgodnie z celem danej ustawy oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania decyzji uznaniowej. Przy takim zakresie kontroli obowiązkiem sądu jest sprawdzenie czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a przede wszystkim czy uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie wystarczająco zindywidualizowanymi przesłankami (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2009, s. 404 - 405). Uznaniowość w doktrynie i orzecznictwie ujmowana jest jako szczególny rodzaj dyskrecjonalnej kompetencji organu, której granice wyznacza - wyrażona w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - zasada związania administracji publicznej prawem (por. M. Jaśkowska [w:] System Prawa Administracyjnego. Tom 1. Instytucje prawa administracyjnego, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski i A. Wróbel, Warszawa 2010, s. 222 i nast.). Stopień dyskrecjonalności działania organu konkretyzują normy prawa materialnego - w analizowanym przypadku art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zawierający przesłanki oparte na pojęciach niedookreślonych (nieostrych), a więc zawierających elementy ocenne. Obowiązkiem organu jest dokonanie interpretacji tych pojęć, a następnie odniesienie się do wskazanych przesłanek oraz ich rozważenie (wyważenie) na tle okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy. Przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zawiera trzy pojęcia niedookreślone: "krótkotrwała służba", "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" oraz "szczególnie uzasadniony przypadek". W przypadku ustalenia przez organ wystąpienia powyższych przesłanek w danej sprawie, uruchomiona zostaje konstrukcja decyzji uznaniowej, na gruncie której organ może wyłączyć stosowanie przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24c ustawy zaopatrzeniowej. W niniejszej sprawie Minister dokonał wykładni pojęcia "krótkotrwałej" służby przed dniem [...] lipca 1990 r. odwołując się - prawidłowo - do wykładni językowej, której pierwszeństwo w stosunku do pozostałych rodzajów wykładni jest powszechnie akceptowane w orzecznictwie i piśmiennictwie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2015 r. sygn. akt II CSK 518/14, publ. LEX nr 1754050). Jednocześnie organ zasadnie wskazał, że "krótkotrwałość" służby musi być każdorazowo oceniana indywidualnie z zastrzeżeniem oceny w ujęciu bezwzględnym - jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa, oraz w aspekcie proporcjonalnym - stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Według "Słownika przypomnień" W. Kopalińskiego (Wydawnictwo Wiedza Powszechna - Warszawa 1992 r.) "krótkotrwały" to przelotny, przemijający. Z kolei według "Słownika wyrazów bliskoznacznych" (Wydawnictwo Wiedza Powszechna - Warszawa, 1988 r.) "krótkotrwały" to chwilowy, przemijający, efemeryczny, przelotny, niestały, nietrwały, tymczasowy, przejściowy, dorywczy, doraźny, prowizoryczny. Zatem, zarówno długość okresu służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa, jak również stosunek długości okresu tej służby do ogólnego okresu służby, powinny wykazywać zdecydowaną przewagę tej drugiej, bowiem tylko wówczas tę pierwszą można uznać za "krótkotrwałą". Taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Z ustaleń organu wynika, że służba skarżącej na rzecz totalitarnego państwa pełniona była przez okres 2 lat, 4 miesięcy i 16 dni. Ustalenie to dokonane zostało przez Ministra na podstawie pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tj. informacji o przebiegu służby nr [...]. Wynika z niego, że skarżąca pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od [...] lipca 1982 r. do [...] listopada 1984 r. Organ ustalił też, że całkowity okres służby skarżącej wynosi 30 lat, 5 miesięcy i 22 dni. Dokonując oceny, czy okres służby skarżącej na rzecz totalitarnego państwa był okresem krótkotrwałym, a zatem badając spełnienie przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, organ stwierdził, że przesłanka ta nie została spełniona. Sąd oceny tej nie podziela. Biorąc pod uwagę, że łączny okres służby skarżącej wynosi 30 lat, 5 miesięcy i 22 dni, uznać należy, że służba przez 2 lata, 4 miesiące i 16 dni na rzecz państwa totalitarnego, była służbą krótkotrwałą w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Służba we wskazanym powyżej okresie stanowi bowiem jedynie 6,6% okresu całej służby pełnionej przez skarżącą. Trafnie organ wskazał w decyzji, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie. Nie można jednak w przypadku skarżącej stwierdzić, że jej służba na rzecz totalitarnego państwa (pełniona wówczas w charakterze sekretarki /maszynistki w wydziale polityczno-wychowawczym WUSW w R.) była służbą wieloletnią i charakteryzowała się trwałością. Tym samym organ naruszył art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Dokonując z kolei interpretacji art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej Minister prawidłowo stwierdził w oparciu o wykładnię językową, że pojęcie "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie zadań i obowiązków. Minister w sprawie niniejszej nie kwestionował, że skarżąca rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po [...] września 1989 r. Organ powołał się w tym zakresie na pismo Komendanta Głównego Policji oraz dokumenty zgromadzone w sprawie. Stwierdził, że skarżąca rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki. Jednocześnie Minister stwierdził, że brak jest jakichkolwiek dowodów, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia. Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że ustawodawca nie wymaga w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, aby "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po [...] września 1989 r." rozumieć wyłącznie jako przypadek pełnienia służby z narażeniem życia i zdrowia. Gdyby taka była wola ustawodawcy, zostałoby to wprost wskazane w ww. przepisie. Zgodnie bowiem z treścią § 145 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r., poz. 283), jeżeli norma ma znajdować zastosowanie tylko w określonych okolicznościach, okoliczności te jednoznacznie i wyczerpująco wskazuje się w przepisie prawnym przez rodzajowe ich określenie. W analizowanym przepisie wprowadzenie przez ustawodawcę zwrotu "w szczególności z narażeniem życia i zdrowia" stanowi tylko jeden z przypadków "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu [...] września 1989 r.", który uprawnia do przyjęcia, że warunek z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej został spełniony. Z brzmienia ww. przepisu nie można wyprowadzić wniosku, jak czyni to organ, że dla spełnienia przesłanki "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków" konieczne jest stwierdzenie, że funkcjonariusz pełnił służbę z narażeniem życia i zdrowia. Zatem przyjęta przez organ wykładnia ww. przepisu - zawężająca stosowanie przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej wyłącznie do przypadków, w których stwierdzono pełnienie służby z narażeniem życia i zdrowia - nie jest prawidłowa. Sąd za zasadną uznał zatem argumentację skarżącej podniesioną w uzasadnieniu skargi. W świetle powyższego, wskazany przez organ brak dowodów potwierdzających, że skarżąca pełniła służbę z narażeniem życia i zdrowia, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej nie została spełniona zwłaszcza, że organ nie zakwestionował rzetelnego wykonywania przez skarżącą zadań i obowiązków po dniu [...] września 1989 r. Uznając zatem, że skarżąca pełniła krótkotrwale służbę, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, przed dniem [...] lipca 1990 r. oraz rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po dniu [...] września 1989 r., organ ponownie rozpoznając sprawę dokona oceny, czy w przypadku skarżącej zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając ocenę w tym zakresie organ przywoła fakty dotyczące służby skarżącej, jej postawy, charakteru służby i warunków jej pełnienia oraz odniesie powyższe do tych osiągnięć w służbie, które uznaje za wybitne, czy szczególnie wyróżniające. Zależnie od dokonanej ponownie wyczerpującej oceny tych okoliczności, organ podejmie decyzję. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło