VIII SA/Wa 541/16

WyrokWSA w Warszawie2017-01-26

Skład orzekający: Marek Wroczyński, Artur Kot, Renata Nawrot

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo umorzyły postępowanie administracyjne dotyczące stanu prawnego przebudowy budynku, nie ustalając jednoznacznie charakteru wykonanych prac (remont czy przebudowa) i nie oceniając ich zgodności z przepisami prawa budowlanego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego dopuściły się naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, co doprowadziło do wadliwego zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. i miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie ustaliły jednoznacznie charakteru wykonanych prac (remont czy przebudowa), nie oceniły ich zgodności z przepisami prawa budowlanego ani nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego, w tym nie zawiadomiły stron o przesłuchaniu świadków. W związku z tym uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję.
Stan faktyczny
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) umorzył postępowanie administracyjne dotyczące przebudowy budynku gospodarczego, uznając, że wykonane prace były remontem zgodnym ze zgłoszeniem. Wcześniej Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) również umorzył postępowanie, ale WINB uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skarżący W. C. twierdził, że doszło do samowoli budowlanej (przebudowy), a nie remontu, i zarzucał organom błędy w ocenie dowodów oraz naruszenie przepisów postępowania, w tym brak zawiadomienia o przesłuchaniu świadków. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi W. C. na decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]maja 2016 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]z dnia [...]marca 2016 r. nr [...]; 2) zasądza od [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego W. C. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga W. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie Nr [...] z [...] maja 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: W związku ze skargą W. C. (zwany dalej: wnioskodawca, skarżący), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. (zwany dalej: PINB, organ i instancji) wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stanu prawnego przebudowy budynku inwentarskiego na budynek gospodarczo-magazynowy usytuowany na działce nr ewid. [...] w D. gmina. [...]. W wyniku oględzin przeprowadzonych na gruncie (24 sierpnia 2015 r.) ustalono, że na ww. nieruchomości znajduje się budynek gospodarczy konstrukcji murowanej o wymiarach 13,50 m x 5,20 m. Budynek pokryty jest blachą, stan techniczny obiektu jest dobry i nie stwarza zagrożenia dla jego użytkowników. Wody opadowe odprowadzane są na własny nieutwardzony teren. Teren działki nr ewid. [...] jest pochyły. Budynek usytuowany jest na starych fundamentach, co potwierdza odkryty fragment tych fundamentów. Według oświadczenia P. R. (zwany dalej: inwestor) obiekt został wyremontowany na podstawie zgłoszenia z 7 czerwca 2011 r. złożonego do Starosty Powiatowego w L.. W toku kontroli przedłożono ww. zgłoszenie. Decyzją Nr [...] z [...] września 2015 r., PINB orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stanu prawnego przebudowy budynku inwentarskiego na budynek gospodarczo-magazynowy. Na skutek złożonego odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (zwany dalej: WINB, organ odwoławczy) decyzją Nr [...] z [...] października 2015 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W dniu 9 grudnia 2015 r. PINB przeprowadził rozprawę administracyjną. W rozprawie nie wziął udziału wnioskodawca, który złożył oświadczenie wraz z wnioskiem o rozbiórkę samowoli budowlanej. Do oświadczenia skarżący dołączył protokół z oględzin z 6 kwietnia 2010 r., sporządzony w sprawie cywilnej prowadzonej przed Sądem Rejonowym w L. [...] Wydział Cywilny [...], sporządzony na miejscu przedmiotu sporu - działce inwestora. W protokole odnotowano, iż na pytanie co to za budynek inwestor podał, że w północnej części jego działka jest zabudowana domem mieszkalnym z przebudowy budynku gospodarczego. Potwierdził także, że nie dokonał remontu, a przebudowy ww. budynku. Data sporządzenia dokumentu potwierdza, że przebudowa odbyła się w 2009 r. W czynności wziął udział inwestor, który wyjaśnił, że z tego co przekazał mu teść budynek wykonali jego rodzice na początku lat 60-tych, chyba w 1961 r. W czasie przeprowadzania oględzin przez sąd cywilny budynek ten był w złym stanie technicznym. Ściany wykonane były z pustaków betonowych, murowanych systemem tradycyjnym, kryty dachówką cementową. Zeznał, iż nieprawdziwe jest twierdzenie skarżącego, że w toku ww. oględzin sądowych podawał, że w północnej części jego działka jest zabudowana domem mieszkalnym z przebudowy budynku gospodarczego, ponieważ w miejscu wskazanym kolorem czerwonym w protokole oględzin sądowych napisane jest wyraźnie, że w północnej części jego działka jest zabudowana domem murowanym z przebudowy budynku gospodarczego. Podał, iż do chwili obecnej na przedmiotowej działce nie ma żadnego budynku mieszkalnego. Istnieje budynek gospodarczy o takich samych parametrach jak wybudowali dziadkowie jego żony. W 2011 r. wykonał roboty remontowe polegające na wymianie pokrycia z dachówki cementowej na blachę, wymienił stolarkę drzwiową i okienną, wykonał podkład pod docieplenie ze styropianu na ścianach zewnętrznych, zamurował też otwór wejściowy do części podpiwniczonej budynku gospodarczego i wykonał posadzkę betonową w miejscu zniszczonego stropu nad piwnicą. Dodał, że w 2009 r. faktycznie wykonywał roboty porządkowe polegające na usunięciu krzewów na działce, która była opuszczona oraz usunięciu gruzu i zalegających śmieci. Pismami z 3 lutego 2016 r. PINB wezwał strony do uzupełnienia i sprecyzowania swoich twierdzeń zawartych w aktach sprawy. W związku z powyższym 11 lutego 2016 r. stawił się świadek B. M., który zeznał, iż był poprzednim właścicielem działki ([...]). Tam się urodził i prowadził gospodarstwo rolne do 1981 r. W 1981 r. wybudował sobie nowy dom mieszkalny, oborę i stodołę na innej działce. Od tamtego czasu budynek gospodarczy wraz z mieszkaniem drewniano-murowanym (piwnica i kawałek ściany) był nieużytkowany przez niego tylko przez kuzyna przez 3 lata. Ten dom mieszkalny uległ spaleniu przez zwarcie elektryczne. Budynek gospodarczy był nieużytkowany od lat 80-tych i pod koniec 2010 r. dach na tym obiekcie uległ zniszczeniu i częściowemu zawaleniu. Podał, że pomagał zięciowi w remoncie obiektu który miał miejsce w 2011 r. W czasie jak prowadzili te roboty sprzęt pożyczał sąsiad Z. K. tj. betoniarkę, taczkę. Jak pamięta działka nr ewid. [...] zawsze była położona wyżej od działki nr ewid. [...] i po silnych deszczach woda zawsze leciała z góry na dół. W dniu 11 lutego 2016 r. stawił się także świadek Z. K., który zeznał, że jest sąsiadem i dobrze pamięta, że cały czas był budynek gospodarczy. Obiekt nie był użytkowany, po jakimś czasie zawalił się dach i strop. Jak pamięta roboty budowlane przy obiekcie i remontowe był wykonane w 2011 r. - naprawiany był dach i strop. Pamięta to bo pożyczał wtedy betoniarkę. Roboty porządkowe przy obiekcie było wykonane około 2009 r. W dniu 12 lutego 2016 r. do organu I instancji wpłynęło skarżącego, który oświadczył m.in.: zgodnie z ciążącym na nim obowiązkiem udowodnienia tego, że przebudowa została dokonana w 2009 r., a nie po 7 lipca 2011 r., przedstawił stosowne dowody. Różnica dotyczy dwóch lat, a nie kilku dniu czy miesięcy. Ze wzglądu na upływ czasu może jedynie określić, że prace budowlane, widoczne z zewnątrz trwały w okresie letnim 2009. Wskazał dalej, że inwestor zataił, iż z części budynku wykonał werandę, która wykonana jest na fundamentach z rozebranej części budynku. W dniu 15 lutego 2016 r. w PINB stawił się świadek L. K., który oświadczył, że w 2011 r. na działkę nr ewid. [...] przywoził piasek i równał dziury po wyrwanych korzeniach. Ten piasek miał służyć do remontu budynku gospodarczego. W tym czasie kiedy przywoził piasek nie było zaczętych jeszcze żadnych prac remontowych. Podał, że nie wykonywał żadnej niwelacji terenu. Decyzją Nr [...] z [...] marca 2016 r. PINB, działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., zwana dalej: k.p.a.) w związku z art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm, zwana dalej: p.b.), orzekł o odmowie wydania decyzji o rozbiórce budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] położonej w D. gmina [...]. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie PINB podał, że na podstawie zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalił, że przy spornym obiekcie i na terenie nieruchomości inwestor wykonał następuje prace remontowe - wymienił poszycie dachowe, stolarkę okienną i drzwiową, ocieplił ściany zewnętrzne styropianem oraz wykonał poprawę stropu. Budynek gospodarczy nie został rozbudowany – jest o takich samych parametrach. Potwierdza to oświadczenie wnioskodawcy, który podał, że długość budynku w obecnym kształcie jest taka sam jak przed przebudową. Ww. prace zostały wykonane zgodnie ze zgłoszeniem i jego warunkami. Prace remontowe zostały wykonane po dacie wskazanej w zgłoszeniu. Dowody zebrane w sprawie - zeznania świadków B. M., Z. K., L. K. są spójne i logiczne. Dokumentacja zdjęciowa przedstawiana przez skarżącego potwierdza jak obiekt wyglądał w 2010 czy 2009 r., a skarżący nie przedstawił jakiejkolwiek dokumentacji zdjęciowej sprzed okresu przebudowy obiektu, na którą wskazuje. Brak jest dokumentacji zdjęciowej potwierdzającej pierwotny wygląd obiektu. Pomimo wezwania PINB strony nie przedstawiły takiej dokumentacji. Organ I instancji stwierdził, że sporny budynek pełnił od jego powstania do chwili obecnej funkcję gospodarczą co potwierdza zeznanie B. M. - poprzedniego właściciela obiektu. Ww. wskazał też, że budynek mieszkalny (zlokalizowany w północnej części działki) został wcześniej rozebrany ze względu na pożar w tym obiekcie. Również z zeznań sąsiada Z. K. wynika, że obiekt miał i ma nadal charakter gospodarczy. Zdaniem PINB podstawą podjęcia działań naprawczych w omawianym przypadku mógłby być zatem jedynie art. 50-51 p.b., stosowane do robót budowlanych prowadzonych w oparciu o zgłoszenie (z naruszeniem art. 30 ust. 1 p.b.). Jednak roboty budowlane przy przedmiotowym budynku zostały wykonane na podstawie i zgodnie ze skutecznym zgłoszeniem oraz nie zostały naruszone przepisy techniczno-budowlane zawarte w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422, zwane dalej: rozporządzeniem MI). Stan faktyczny i prawny przedmiotowego obiektu, nie stanowi naruszenia przepisów Prawa budowlanego, inwestor nie dokonał bowiem samowoli budowlanej. Analiza stanu faktycznego i prawnego sprawy wskazuje, że nie zostały spełnione przesłanki określone art. 50-51 p.b. stwierdza, że żadna z okoliczności wymienionych w tym przepisie nie zachodzi w przedmiotowej sprawie. PINB nie ma zatem podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 50 i 51 p.b. Jednocześnie PINB podał, że wody opadowe z przedmiotowego obiektu odprowadzone są na własny nieutwardzony teren, co jest zgodne z § 28 ust. 2 rozporządzenia MI. Natomiast Wójt Gminy [...] prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie przywrócenia terenu działki nr ewid. [...] do stanu poprzedniego i PINB nie jest właściwy w tej sprawie.. W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z [...] maja 2016 r. WINB, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 p.b., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i orzekł o umorzeniu postępowania prowadzonego w sprawie stanu prawnego przebudowy budynku inwestorskiego na budynek gospodarczo-magazynowy usytuowany na działce o nr ewid. [...] położonej w D., gmina [...]. W uzasadnieniu decyzji WINB, po szczegółowym przedstawieniu stanu faktycznego sprawy i omówieniu postępowania przed organem I instancji wskazał, iż zaskarżone rozstrzygnięcie winno zostać uchylone, a postępowanie prowadzone przed organem I instancji winno być umorzone jako bezprzedmiotowe. W ocenie organu odwoławczego PINB słusznie uznał, że inwestor wykonał przedmiotowe roboty zgodnie z dokonanym 7 czerwca 2011 r. zgłoszeniem, a przedmioty budynek nie został rozbudowany. Ponadto przedmiotowy obiekt jest w dobrym stanie technicznym, nie stwarza zagrożenia dla jego użytkowania, co zostało stwierdzone protokołem kontroli przeprowadzonej 24 sierpnia 2015 r. Stwierdził, że sporny budynek gospodarczy spełnia wskazane w przepisach obowiązującego prawa warunki techniczne i w konsekwencji zasadne jest uznanie, że brak jest podstaw prawnych dla dalszego prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie w oparciu o art. 50 - 51 p.b. Uznał jednak, iż organ I instancji niewłaściwie wydał rozstrzygnięcie odmawiające wydania decyzji o rozbiórce przedmiotowego obiektu, w sytuacji, gdy prowadzone przez ten organ postępowanie zostało wszczęte z urzędu (a nie na wniosek) i po zgromadzeniu kompletnego materiału dowodowego okazało się, że brak jest podstaw prawnych do jego dalszego prowadzenia. Za zasadne uznał zatem uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o umorzeniu postępowania. Przytaczając treść art. 105 § 1 k.p.a. wywiódł, że umorzenie postępowania nie jest zależne ani od woli organu administracji, ani tym bardziej pozostawione do uznania organu - organ ten jest zobowiązany do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. Postępowanie może być bezprzedmiotowe z przyczyn prawnych - gdy okaże się że nie ma normy prawnej udzielającej organowi administracji publicznej kompetencji do wydania decyzji administracyjnej, lub z przyczyn faktycznych - gdy okaże się, że nie ma okoliczności faktycznych uzasadniających według hipotezy normy prawnej kompetencję organu administracji publicznej do wydania decyzji administracyjnej. Odnosząc się do argumentów podnoszonych przez wnioskodawcę WINB podał, że przesłuchiwani przez organ I instancji świadkowie składali oświadczenia do protokołu po pouczeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań zgodnie z art. 233 kodeksu karnego. Ww. zeznania świadków są w ocenie organu wojewódzkiego spójne i logiczne. Ponadto skarżący nie przedstawił żadnej dokumentacji zdjęciowej wskazującej na wygląd obiektu sprzed dokonanej jego zdaniem przebudowy oraz potwierdzających fakt, że nastąpiła ona w 2009 r. W związku z powyższym zdaniem WINB są to jedynie twierdzenia skarżącego, nie mające odzwierciedlenia w ustalonym przez organy I instancji stanie faktycznym sprawy. Nie uznał także zarzutu odwołania w zakresie braku pozyskania przez PINB żądanej przez skarżącego dokumentacji ze Starostwa Powiatowego w L., z uwagi na brak tego typu dokumentów z lat 60 w zasobach archiwalnych tego organu. Wyjaśnił również, iż kwestia oceny odprowadzania wód opadowych nie jest przedmiotem niniejszego postępowania i jako taka nie podlega ocenie w jego toku. W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Wydanej decyzji zarzucił: 1. rażącą obrazę art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, skutkujące umorzeniem postępowania administracyjnego, dotyczącego stanu prawnego przebudowy budynku inwentarskiego na budynek gospodarczo-magazynowy; 2. rażący błąd w ocenie zgromadzonego materiału dowodowego poprzez uznanie, że na budynku dokonano remontu, a nie przebudowy oraz uznanie, że przebudowa miała miejsce po 7 lipca 2011 r., a nie w 2009 r.; 3. rażącą stronniczość, poświadczanie nieprawdy i posługiwanie się cytatami wyrwanymi z kontekstu zdań; 4. rażące naruszenie art. 61 § k.p.a. poprzez uznanie, że postępowanie było wszczęte z urzędu, a nie z jego wniosku oraz art. 35 i art. 36 k.p.a.; 5. art. 3 pkt 8 p.b. przez uznanie przebudowy jako remontu; 6. art. 63 p.b. w związku z art. 78 k.p.a., 7. art. 79 k.p.a. poprzez przesłuchanie świadków bez jego obecności; 8. art. 77 oraz art. 7 i art. 8 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że wniosek dotyczący niedokończonej samowoli budowlanej w postaci przebudowanego budynku inwentarskiego na budynek gospodarczo-magazynowy złożył w PINB 26 sierpnia 2014 r, zaś organ I instancji wszczął niniejsze postępowania po upływie roku, dopiero po interwencji WINB. Celem jego wniosku do PINB było rozwiązanie przez ten organ, sprawy odprowadzenia wód opadowych z budynku. Inwestor dokonując przebudowy budynku inwentarskiego na gospodarczy wyburzył całkowicie północną boczną ścianę nośną, skrócił podłużne ściany budynku o około 2,5 m, wybudował nową boczną ścianę nośną z pustaków supereksowych przemieszczając ją o 2,5 m, (budynek był wykonany z pustaków betonowych), na odkrytych w ten sposób starych fundamentach wybudował werandę, na skróconych ścianach budynku wybudował całkowicie nową więźbę dachową, na miejscu drzwi wykonał bramę wjazdową, przebudował okna. Wskazał na załączone do akt administracyjnych zdjęcia obecnego budynku, w tym zdjęcia lotnicze. Zdaniem skarżącego orzekające w sprawie organy dopuściły się naruszenia art. 63 p.b. i 78 k.p.a. nie przeprowadzając dowodu z dokumentów dotyczących spornego budynku. Za rażąco nieprawidłowe uznał także czynności przesłuchania świadków przeprowadzone 11 lutego 2016 r. o których nie został zawiadomiony, przez co pozbawiono go udziału w tym przesłuchaniu i zadawania pytań. W odpowiedzi na skargę WINB podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwana dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu skarga jest zasadna, orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego dopuściły się bowiem naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 105 § 1 k.p.a.) i prawa materialnego (art. 50 i art. 51 p.b.), co doprowadziło do wadliwego zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. i miało istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten nakazuje organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Oznacza to, iż organy administracji państwowej mają obowiązek dążenia do prawdy obiektywnej. Organ administracji, w myśl art. 8 k.p.a. jest zobowiązany do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do państwa. Obowiązek ten jest realizowany, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Dopiero, bowiem jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy stwarza podstawy do wyrażenia stanowiska, które nie przekraczałoby granic zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 k.p.a. W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż do PINB wpłynął od skarżącego wniosek (który stanowił podstawę wszczęcia postępowania z urzędu – brak w aktach sprawy, według informacji skarżącego podanej w skardze to wniosek z 26 sierpnia 2014 r.) o ocenę samowoli budowlanej – przebudowy budynku inwentarskiego na budynek gospodarczo-magazynowy dokonanej przez inwestora na działce nr ewid. [...] położonej w D.. W związku z ww. wnioskiem PINB zawiadomieniem z 11 sierpnia 2015 r. wszczął postępowanie w sprawie stanu prawnego przebudowy budynku inwentarskiego na budynek gospodarczo-magazynowy. Wskutek podjętych w tym postępowaniu czynności organ I instancji ostatecznie ustalił, że wykonane przez inwestora przy spornym budynku prace zostały wykonane zgodnie ze zgłoszeniem z 7 czerwca 2011 r. Ustalenia te zostały zaaprobowane przez organ odwoławczy. Oceniając zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję Sąd stwierdza, iż ustalenia czynności organów nie odpowiadają zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu. Przede wszystkim zastanawia przedmiot postępowania określony w zawiadomieniu PINB 11 sierpnia 2015 r. - w sprawie stanu prawnego przebudowy budynku inwentarskiego na budynek gospodarczo-magazynowy. Sądowi z urzędu (sprawy sygn. akt: VIII SA/Wa 591/13, VIII SA/Wa 648/15) znana jest okoliczność, że działka nr ewid. [...] stanowi własność inwestora, zaś w ww. zawiadomieniu organ nie wskazał jakie kwestie dotyczące stanu prawnego ww. budynku organ chciał wyjaśnić. Tym bardziej, że skarżący podnosił fakt samowoli budowlanej. Po wtóre organy nie oceniły w istocie, czy wykonane przez inwestora roboty budowlane kwalifikowały się jako budowa, remont, czy też jako przebudowa spornego budynku. Wskazać w tym miejscu należy, iż według treści art. 3 p.b. (w brzmieniu obowiązującym w dacie zgłoszenia – 7 czerwca 2011 r.) przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6). Przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego (art. 3 pkt 7). Przez przebudowę należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego (art. 3 pkt 7a). Natomiast przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym (art. 3 pkt 8). Brak właściwego ustalenia charakteru wykonanej budowy, czy też robót uniemożliwia ocenę, czy wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę, czy też zgłoszenia oraz uniemożliwia prawidłowe zakwalifikowanie ewentualnej samowoli budowlanej pod określoną normę p.b. Organy nie ustaliły, czy wykonanie stropu, całej więźby dachowej z podmurówką – co wyraźnie wynika ze zdjęć znajdujących się w aktach sprawy, kwalifikowało inwestora do uzyskania zezwolenia na budowę, czy tylko zgłoszenia. Nie dokonano także oceny jakie były gabaryty pierwotnego budynku inwestorskiego i jakie wobec tego prace zostały poczynione. Zaniechano ustalenia, czy nastąpiła zmiana kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości, liczby kondygnacji spornego obiektu. Ocena taka była możliwa – PINB mógł wystąpić do organu gminy z zapytaniem jakie budynki sytuowane były na gruncie od lat 60-tych XX wieku i jakie decyzje były wydawane w tym zakresie. Powyższe dane wynikają także z dokumentacji geodezyjnej działki (mapy) i ewidencji gruntów i budynków (która określa też powierzchnię budynków na działce). Pomimo znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej zdjęć, organy nie odniosły się do podnoszonego przez wnioskodawcę faktu zmiany kształtu budynku, nie odniosły się też do stanowiącej jego element werandy. Organy nie oceniły czy inwestor wykonał jedynie remont budynku gospodarczego zgodnie z dokonanym zgłoszeniem, czy też zakres wykonanych prac przekraczał roboty objęte zgłoszeniem. Również nie odniesiono się do zdjęć zawartych w aktach administracyjnych, w tym zdjęć dołączonych do protokołu oględzin, w sytuacji kwestionowania kształtu budynku, wykonania werandy czy stropu, kwestionowania prac dotyczących wymiany dachu. Ze zgłoszenia zawartego w aktach wynika, że inwestor zgłosił wymianę pokrycia dachowego, zaś z zeznań świadków, w tym świadka Z. K. wynika, że "dach i strop się zawalił". W sytuacji kwestionowania poszczególnych robót remontowych przez skarżącego należało w sposób szczególnie precyzyjny odnieść się do dowodów zawartych w aktach, w tym wydaje się, że kluczowe znaczenie ma czy inwestor wykonał jedynie wymianę poszycia dachowego i czy w ocenie organów zakres wykonanych prac był zgodny ze zgłoszeniem. Także sposób prowadzenia postępowania przez organ I instancji budzi zastrzeżenia Sądu. Rację ma skarżący podnosząc, iż przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków możliwe jest po uprzednim zawiadomieniu o tej czynności wszystkich stron postępowania, o czym stanowi wyraźnie regulacja art. 79 k.p.a. Zaniechanie zawiadomienia stron o przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków uniemożliwia bowiem stronom korzystanie z przysługujących jej praw – uczestniczenia w tej czynności, zadawania pytań, czy składania wyjaśnień. Ma to istotne znaczenie w kontekście kwestionowanej daty wykonywania robót remontowych, bowiem oparcie się na oświadczeniach świadków złożonych do protokołu w siedzibie organu I instancji, bez zawiadomienia skarżącego pozbawiało go możliwości czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu. Wskazane wyżej uchybienia organów w ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz zakwalifikowaniu go pod określoną normę prawną w rezultacie przedwczesnym czynią rozstrzygnięcie organu w zakresie umorzenia postępowania. Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane będą, zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a., do prawidłowego ustalenia przedmiotu postępowania, stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem przedstawionych wyżej zaleceń Sądu oraz podjęcia rozstrzygnięcia zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło