VIII SA/Wa 544/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Justyna Mazur, , Protokolant Specjalista Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia 25 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia 13 marca 2024 r. nr [...] 2) zasądza od Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącego P. S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pan P. S. (dalej: Skarżący, Producent lub Wnioskodawca) wniósł skargę na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor ARiMR lub Organ odwoławczy) nr [...] z 25 kwietnia 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z 13 marca 2024 r. nr [...] o odmowie przyznania pomocy. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie sprawy: Skarżący 25 października 2023 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w G. wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu w związku ze szkodami w uprawach owocujących drzew owocowych, owocujących krzewów owocowych lub truskawek, spowodowane wystąpieniem w 2023 r. przymrozków wiosennych, gradu lub huraganu, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Do wniosku Producent dołączył: - protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym - załącznik szkody- produkcji roślinnej - oświadczenie z dnia 25.10.2023 r. Kierownik BP ARiMR w G. 13 marca 2024 r. wydał w sprawie decyzję o odmowie przyznania pomocy, od której Skarżący wniósł odwołanie. P.S. w odwołaniu od tej decyzji Kierownika BP ARiMR zarzucił naruszenie art. 9 k.p.a. oraz art. 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187 ze. zm., dalej: rozporządzenie). Zaskarżoną decyzją Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR. Uzasadniając decyzję wskazał na wstępie, że tryb składania wniosków w sprawie udzielenia pomocy finansowej producentowi rolnemu w którego gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej szkody w uprawach owocujących drzew owocowych, owocujących krzewów owocowych lub truskawek, spowodowane wystąpieniem w 2023 r. przymrozków wiosennych, gradu lub huraganu, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% i mniej niż 70% danej uprawy, reguluje § 13zzh rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 roku w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2015 r., poz. 1 87 ze zm., zwane dalej "rozporządzeniem RM". Następnie przytoczył treść §13zzh ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 5, ust. 7 i ust. 8 tego rozporządzenia. Dyrektor ARiMR zauważył, że zgodnie z dołączonym do wniosku przez P. S. protokołem nr [...] z dnia 10.07.2023 r. stwierdzona przez komisję wysokość szkód w gospodarstwie wyniosła: jabłka - 80% Wnioskodawca zatem nie spełnił warunku do przyznania pomocy określonego w § 13zzh ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM, tj. wystąpienia szkody w uprawach owocujących drzew owocowych, spowodowanych wystąpieniem w 2023 r. przymrozków wiosennych, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, obejmujących co najmniej 30% i mniej niż 70% danej uprawy, gdyż jak słusznie zauważono w trakcie kontroli administracyjnej, dołączony do wniosku protokół nr [...] dokumentuje straty w wysokości ponad 70%. W ocenie Organu odwoławczego, Organ I instancji zatem słusznie odmówił wnioskowanej pomocy. Zgodnie bowiem z § 13zzh ust. 8 pkt. 2 lit a) rozporządzenia RM do wniosku, o którym mowa w ust. 5, dołącza się, w przypadku ubiegania się o pomoc udzielaną zgodnie z przepisami, o których mowa w ust. 3 kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5, zawierającego informacje o powierzchni uprawy, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. przymrozków wiosennych, gradu lub huraganu, jeżeli szkody powstałe na tej powierzchni objęły co najmniej 30% i mniej niż 70% danej uprawy. Odnosząc się do zarzutów iż organ ARiMR naruszył art. 9 k.p.a., Dyrektor ARiMR wskazał, że zgodnie z art. 10a ust. 1a pkt. 3) ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1199, dalej: ustawa ARiMR) organ administracji publicznej udziela stronom informacji, o których mowa w art. 9 kpa, jedynie na ich żądanie. Z akt zebranych w przedmiotowej sprawie wynika, że strona nie złożyła ani nie wyraziła żądania udzielenia niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Odnosząc się do zarzutu naruszenia § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187 z późn. zm.) poprzez jego niezastosowanie Dyrektor ARiMR stwierdził, że przepis ten nie ma w sprawie zastosowania. Odnosząc się do treści odwołania, w której Skarżący wskazuje, iż wniosek o przyznanie pomocy finansowej producentowi rolnemu w związku ze szkodami w uprawach owocujących drzew owocowych, owocujących krzewów owocowych lub truskawek, spowodowanymi wystąpieniem w 2023 r. przymrozków wiosennych, gradu lub huragan, które objęły co najmniej 30% i mniej niż 70% danej uprawy, został mu udostępniony przez urzędnika Gminy B.D., Dyrektor ARiMR wskazał, że pomoc jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony w terminie do dnia 30 października 2023 r. na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej. Oznacza to, że postępowanie administracyjne wszczynane jest jedynie na wniosek zainteresowanego podmiotu i prowadzone w zakresie określonym przez niego we wniosku. To na rolniku ciąży obowiązek zadeklarowania danych zgodnie ze stanem faktycznym. Wypełniając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność i nie może tej odpowiedzialności za wadliwe wypełnienie takiego wniosku przerzucać na organ administracji publicznej. Wprawdzie Skarżący wskazuje pracownika innego organu, jako osobę, która wprowadziła go w błąd, jednak co do zasady to wnioskodawca ponosi odpowiedzialność za treść złożonego przez siebie wniosku. W skardze wniesionej na omówioną decyzję Dyrektora ARiMR Skarżący zarzucił: 1) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.a. - poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w szczególności nie zbadanie, jaką wolą kierowałem się składając wniosek. 2) naruszenie art. 8 k.p.a. - poprzez nieuwzględnienie rzeczywistej woli strony, której żądaniem było uzyskanie pomocy finansowej, która to dopełniła wszelkich przesłanek w celu uzyskania przedmiotowej pomocy. 3) naruszenie art. 9 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie i niepoinformowanie strony w sposób należyty i wyczerpujący o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego co ma negatywny skutek dla osoby będącej stroną niniejszego postępowania, tym bardziej, iż w zasadzie zostałem błędnie pouczony co do formularza, który w moim stanie faktycznym rzeczywiście winien być użyty 4) naruszenie art. 64 k.p.a. - poprzez niewezwanie strony do uzupełnienia braków formalnych poprzez złożenie prawidłowego formularza wniosku o przyznanie pomocy, w sytuacji gdy z całego zebranego materiału dowodowego wynikał, iż strona spełnia wszystkie kryteria uzyskania pomocy finansowej związanej z powstałymi stratami w uprawach, jednakże złożony wniosek był złożony na błędnym formularzu 5) naruszenie art. 13 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - poprzez jego nie zastosowanie i nie przyznanie mi pomocy, pomimo spełnienia wszystkich przesłanek merytorycznych, co jest okolicznością bezsporna. Podnosząc te zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, oraz o jej zmianę, poprzez wydanie decyzji przyznającej pomoc finansową w związku z powstałymi szkodami wynoszącymi co najmniej 70% uprawy. Wniósł też o zwolnienie go od kosztów wpisu od skargi w całości, oraz o zasądzenie od organu na moją rzecz kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy zgodnie z prawem organy ARiMR przeprowadziły postępowanie i wydały decyzje o odmowie udzielenia pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały w 2023 r. szkody w wyniku przymrozków wiosennych, huraganu lub gradu z tej przyczyny, że wniosek złożył na formularzu przeznaczonym dla zgłaszania szkód od 30% do 70%, podczas gdy jego szkody wyniosły 80%, co wymagało zgłoszenie wniosku na innym formularzu. Jest przy tym poza sporem i wynika jednoznacznie z treści wniosku, w szczególności ze stanowiącego załącznik do wniosku protokołu szkód, że szkody w gospodarstwie Skarżącego przekraczały 70%. Protokół szkód stanowi obligatoryjny załącznik do wniosku zarówno dla zgłaszania szkód przekraczających 70% (§ 13 ust. 6 pkt 1 lit. a rozporządzenia), jak i dla szkód od 30% do 70% (§ 13zzh ust. 8 pkt 1 lit. a rozporządzenia). Organy ARiMR stanęły na stanowisku, że są związane żądaniem strony wyrażonym we wniosku i prowadzi postępowanie o przyznanie pomocy finansowej o którą dany beneficjent wystąpił, przy czym o treści żądania zdaniem organów rozstrzygało zgłoszenie wniosku na formularzu przewidzianym dla szkód od 30% do 70%. Z takim stanowiskiem organów nie można się zgodzić. Ze stanu faktycznego sprawy bezspornie wynika niezgodność pomiędzy samą nazwą formularza wniosku o przyznanie pomocy, a treścią protokołu szkód potwierdzających rozmiar i charakter upraw w których szkody wystąpiły. Powyższą niezgodność Skarżący tłumaczy wprowadzeniem go w błąd przez urzędnika dostarczającego mu formularz. Oba formularze, tak formularz dotyczący wniosku o pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody przekraczające 70% jak i mieszczące się w granicach od 30% do 70% są takiej samej treści - różnią się jedynie tytułem. Sąd podziela stanowisko skarżącego, że nie można zgodzić się z twierdzeniem Organu II Instancji przedstawionym w zaskarżonej decyzji, iż Skarżący próbuje "pod pozorem sprostowania oczywistej omyłki, doprowadzić do wytworzenia nowej treści oświadczenia lub wprowadzić jakiejkolwiek zmiany, która wpłynie na zmianę treści oświadczenia". Przeczy temu treść protokołu szkody, który stwierdza, jak to już wyżej wskazano, charakter i rozmiar szkód w uprawach drzew owocowych w gospodarstwie skarżącego. Skarżący składając wniosek spełnił zasadnicze wymogi formalne przewidziane w rozporządzeniu. Organy ARiMR powinny zauważyć oczywistą rozbieżność pomiędzy zastosowanym przez Producenta formularzem, a stanowiącym integralną część wniosku załącznikiem – protokołem szkody. Sąd zgadza się z ogólnym stanowiskiem Organów ARiMR o wnioskowym charakterze postępowania w sprawie przyznania pomocy określonej rozporządzeniem, co nakłada na wnioskodawcę odpowiedzialność za jego treść i wymaga od rolnika staranności przy wypełnianiu wniosku i znajomości prawa. Art. 10a ust. 1 ustawy ARiMR ogranicza też stosowanie niektórych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (ale tylko art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81 kpa). Jednak nałożony przez art. 10a ust. 1a pkt 1 ustawy ARIMR na organy ARiMR obowiązek stania na straży praworządności oraz wynikająca z art. 8 § 1 zasada prowadzenia postepowania w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej nakazywała organom dokonanie próby wyjaśnienia rozbieżności między rodzajem użytego formularza a treścią załączonego protokołu szkodowego chociażby w trybie wezwania do usunięcia braków formalnych na podstawie mającego w sprawie zastosowanie art. 64 § 2 kpa. Zdaniem Sądu obciążenie ujemnymi konsekwencjami wnioskodawcy - skarżącego w stanie faktycznym sprawy w sytuacji złożenia wniosku z błędnym formularzem wniosku, narusza art. 8 k.p.a. i art. 64 § 2 kpa i art. 10a ust. 1a pkt. 1 ustawy ARiMR, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem usunięcie rozbieżności pomiędzy użytym formularzem a treścią protokołu szkodowego mogło doprowadzić do przyznania wnioskowanej pomocy. Uwzględniając te okoliczności Sąd stwierdza, że w realiach sprawy wnioskodawca nie powinien ponieść negatywnych konsekwencji złożenia wniosku na niepoprawnym nie dostosowanym do stanu sprawy formularzu. Tym samym, okoliczność niezłożenia przez skarżącego wniosku na formularzu zgodnie z protokołem szkody, tj. wniosku o pomoc finansową dla producentów rolnych w których gospodarstwach rolnych wystąpiły szkody w owocujących uprawach drzew owocowych, nie mogła być kwalifikowana jako niezgodna z żądaniem i skutkować odmową przyznania wnioskowanej pomocy z powodu uchybienia wymogom formalnym wniosku. Organ ponownie rozpoznając wniosek strony uwzględni ocenę prawną dokonaną przez tut. Sąd, podejmując działania zmierzające do usunięcia rozbieżności pomiędzy użytym formularzem a treścią wniosku wynikającego z załączonego protokołu. Tym samym dokona merytorycznej analizy wniosku strony wraz z dołączonymi dokumentami w dniu 15 stycznia 2024 r. Sąd nie odniósł się do zawartych w odpowiedzi na skargę twierdzeń Organu co do tego, że wniosek był złożony zbyt późno, bowiem taka argumentacja nie wynikała z treści zaskarżonych decyzji ani z materiału sprawy. Wobec powyższego należy stwierdzić, że postępowanie organów stanowiło naruszenie art. 8 i art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 10a ust. 1a pkt 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i przy uwzględnieniu art. 135 p.p.s.a. wymagało uchylenia decyzji organów obu instancji ( pkt. 1 wyroku). O kosztach postępowania Sąd postanowił stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Z przepisów tych wynika, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, co obejmuje również wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika strony skarżącej. Z uwagi na powyższe, Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej spółki zwrot kwoty uiszczonego wpisu (200 zł), wynagrodzenie adwokata – 480 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów; Dz. U. 2023 r., poz. 1964).