VIII SA/Wa 545/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Wydział VIII Zamiejscowy w Radomiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 listopada 2007 r. wniosku Z.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach dochodu za 2003 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Z.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących z nieujawnionych źródeł za 2003 r. Jednocześnie wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że od dnia 14 września 2006 r. jest zarejestrowany jako bezrobotny z prawem do zasiłku w kwocie 571 zł netto i jest to jedyne źródło jego dochodu. Wskazał również, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają z nim córki B. i K. , przy czym na córkę B. płaci alimenty w wysokości 500 zł. Jako posiadany majątek skarżący wymienił dwie działki o powierzchni 5000 m² i oszczędności pieniężne w kwocie 190 zł. Pismem z dnia 4 października 2007 r. wezwano skarżącego do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jego sytuacji materialnej. W odpowiedzi na wezwanie Z.K. nadesłał oświadczenie, w którym wyjaśnił, że w ciągu ostatnich dwóch lat zbył zabudowaną nieruchomość położoną w G. za cenę 53.000 zł (kserokopia aktu notarialnego z dnia 14 lipca 2006 r. w załączeniu) oraz samochód osobowy BMW za cenę 32.000 zł. Za uzyskane w ten sposób pieniądze skarżący nabył samochód marki Chrysler Voyager za kwotę 23.000, którego własność przeniósł następnie na żonę. Wyjaśnił również, że utrzymanie trzyosobowej rodziny rocznie kosztuje 18.000 zł. Poza tym wnioskodawca wskazał, że spłaca kredyty zaciągnięte przez żonę i teściową, przeznaczone na spłatę długów związanych prowadzeniem przez niego stacji paliw, a także kredyty zaciągnięte na jego rzecz przez matkę. Pozostałą kwotę 14.600 zł wnioskodawca przeznaczył na uruchomienie działalności gospodarczej żony, z której nie czerpie żadnych zysków. Działalność ta (kwiaciarnia) rozpoczęta została w sierpniu 2006 r., natomiast w październiku 2006 r. skarżący wraz z żoną ustanowili rozdzielność majątkową (kserokopia aktu notarialnego w załączeniu). W sierpniu 2007 r. żona skarżącego złożyła pozew o rozwód. Według złożonego oświadczenia skarżący aktualnie mieszka w lokalu socjalnym razem z matką utrzymującą się z emerytury w wysokości 800 zł, natomiast do czerwca 2007 r. wynajmował lokal przy ul. M. Ponadto wnioskodawca nadesłał kserokopię zeznania podatkowego PIT – 36, z którego wynika, że w 2006 r. osiągnął dochód brutto w wysokości 20.037,74 zł, kserokopie rachunków za gaz, czynsz za mieszkanie, TV wystawionych na nazwisko matki, dowody wpłaty za miesiące luty, wrzesień i październik 2007 r. kwoty 400 zł na rzecz żony A.K., harmonogram spłat kredytu zaciągniętego w styczniu 2006 r., kserokopię umowy najmu lokalu mieszkalnego, kserokopię rachunków za telefon, energię i wodę wystawionych na nazwisko wynajmującego oraz rachunków za telefon za miesiące kwiecień – czerwiec 2007 r. na nazwisko skarżącego. Nadesłał również umowę zlecenia z reprezentującym go pełnomocnikiem, z której wynika, iż w przypadku zapadnięcia wyroku korzystnego dla zleceniodawcy, zleceniobiorca otrzyma wynagrodzenie według stawek przewidzianych w rozporządzeniu o opłatach za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, natomiast w przypadku zapadnięcia wyroku niekorzystnego, z uwagi na sytuację materialną zleceniodawcy, zleceniobiorca ustala swoje wynagrodzenie w wysokości 100 zł., a także wyciągi z rachunków bankowych potwierdzające między innymi, że w dniu 7 lipca 2007 r. II Urząd Skarbowy w R. zwrócił skarżącemu nadpłatę podatku w kwocie 4.400 zł. Postanowieniem z dnia 23 października 2007 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 5 listopada 2007 r. pełnomocnik skarżącego prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza podnosząc, iż błędne jest stanowisko Sądu, jakoby stosunki skarżącego z żoną były poprawne, na okoliczność czego przedstawił wniosek o zaprzeczenie ojcostwa córki K., pozew o rozwód bez orzekania o winie oraz pozew o zwrot przedmiotu darowizny – samochodu osobowego. Nadto pełnomocnik podniósł, iż uzyskana przez skarżącego kwota ze sprzedaży nieruchomości oraz samochodu poza zakupem nowego samochodu i wkładem w działalność gospodarczą żony przeznaczona została na bieżące potrzeby związane z utrzymaniem trzyosobowej rodziny oraz wynajem lokalu, co w stosunku rocznym daje sumę ok. 30 000 zł. Faktem jest, iż skrżący był zamożną osobą i na przestrzeni 2006 i 2007 r. wydawał więcej niż faktycznie zarabiał, dlatego też jego rezerwa finansowa powstała ze sprzedaży działki stopniała i na chwilę obecną już nie posiada środków pieniężnych. O jego sytuacji finansowej świadczy chociażby fakt, iż obecnie zamieszkuje w mieszkaniu socjalnym wraz z matką. Zdaniem pełnomocnika Sąd badając sytuacje skarżącego winien ją oceniać na chwile obecną. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia referendarza spowodowało, iż postanowienie to utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W wyniku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 ppsa). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa). Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek Z.K. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od uregulowanej w art. 199 ppsa zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Ma ona na celu zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Dlatego też każdorazowo decyzja o przyznaniu prawa pomocy wnioskującemu powinna być poprzedzona wnikliwą analizą jego kondycji finansowej w aspekcie kosztów jakie musi ponieść w związku ze swoim udziałem w sprawie, tak aby instytucja ta stosowana była wyłącznie w odniesieniu do osób, które obiektywnie nie są w stanie ponieść ciężaru finansowego związanego z postępowaniem. Jednocześnie podkreślić należy, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Oceniając zasadność zastosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy w pierwszej kolejności zaznaczyć należy, iż obecnie jest on osobą bezrobotną, z prawem do zasiłku w kwocie 571 zł miesięcznie. Zamieszkuje w mieszkaniu socjalnym, którego miesięczny koszt utrzymania wynosi ok. 400 zł, na obciążenia skarżącego składają się również alimenty, jakie płaci na rzecz córki z pierwszego małżeństwa w kwocie 500 zł miesięcznie. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, posiadającą emeryturę w kwocie 800 zł. Obecnie toczy się przeciwko niemu sprawa o rozwód z powództwa A.K., nadto wniósł pozew o odwołanie przedmiotu darowizny – samochodu osobowego o wartości 23.000 zł na rzecz żony oraz zaprzeczenie ojcostwa ich wspólnej córki K.K. Niezależnie od tego podnieść należy, iż w lipcu i wrześniu 2006 r. skarżący zbył nieruchomość oraz samochód osobowy za łączną kwotę 85.000 złotych Część tych pieniędzy zainwestował w działalność gospodarczą żony (14.600 zł), a także w kolejny samochód osobowy (23.000 zł), przekazany następnie na własność żonie. Tak więc w dalszym ciągu dysponował kwotą 47.400 zł. Jak wynika z oświadczeń skarżącego pieniądze te zostały przeznaczone na bieżące potrzeby związane z utrzymaniem rodziny - ok. 1500 zł miesięcznie, co daje 18 000 zł w skali roku. Nadto skarżący ponosił koszty związane z wynajęciem lokalu mieszkalnego w okresie do 1 czerwca 2007 r. w kwocie 1000 zł miesięcznie, co w okresie minionego roku, a więc od listopada 2006 r. daje łącznie kwotę ok. 6.000 zł, natomiast od 1 czerwca 2007 r. do chwili obecnej zamieszkuje wraz z matką w mieszkaniu socjalnym i miesięczny koszt utrzymania mieszkania wynosi 400 zł (łącznie do chwili obecnej 2.400 zł). Skarżący płaci również alimenty na rzecz córki z poprzedniego małżeństwa w kwocie 500 zł miesięcznie, co w skali roku daje kwotę 6.000 zł. Sumując powyższe wydatki stwierdzić należy, iż skarżący w minionym roku poniósł wydatki w łącznej kwocie 32.400 zł., tak wiec w dalszym ciągu z kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości oraz samochodu pozostaje mu 15.000 zł. Nadto zaznaczyć należy, iż Z.K. uzyskał dochód brutto w 2006 r. w wysokości 20.037 zł, a w lipcu 2007 r. otrzymał zwrot nadpłaconego podatku w kwocie 4.400 zł. Podkreślić także należy, że wnioskodawca jest właścicielem dwóch działek o łącznej powierzchni 5 tys. m². Oceniając powyżej przedstawioną sytuacje majątkową skarżącego stwierdzić należy, iż jakkolwiek skarżący obecnie jest osoba bezrobotną, to jednak dysponuje pewnymi zasobami pieniężnymi, które pozwalają mu na uiszczenie wpisu sądowego. Należy mieć bowiem na względzie, iż mimo faktu, że został zarejestrowany jako osoba bezrobotna od dnia 14 września 2006 r., to jednak, aż do czerwca 2007 r. wynajmował lokal mieszkalny i ponosił znaczne związane z tym koszty – ok. 1000 zł, jednocześnie będąc zobowiązanym do płacenia alimentów na rzecz córki z pierwszego małżeństwa oraz przekazał w drodze umowy darowizny na rzecz żony samochód osobowy znacznej wartości – 23.000 zł oraz kwotę 14.000 na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Uprawnia to do twierdzenia, że skarżący na bieżące wydatki wydawał więcej niż wynosiły jego dochody (571 zł zasiłku dla bezrobotnych). Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż niezależnie od środków finansowych uzyskanych z tytułu sprzedaży nieruchomości oraz samochodu w 2006 r. osiągnął dochód z prowadzonej wówczas działalności gospodarczej w kwocie ok. 20.000 zł., jak również jest właścicielem nieruchomości o powierzchni 5 tys. m². W lipcu 2007 r. skarżący otrzymał również zwrot nadpłaconego podatku w kwocie 4.400 zł, obecnie nie ponosi również samodzielnie kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego, gdyż zamieszkuje wspólnie z matką. Odnosząc się natomiast do kwestii obowiązku spłaty przez skarżącego zaciągniętych wcześniej kredytów należy stwierdzić, że wszelkie zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa przed koniecznością ponoszenia kosztów sądowych. Biorąc więc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd stoi na stanowisku, iż skarżący samodzielne dysponuje wystarczającymi zasobami pieniężnym na opłacenie wpisu. Oceny tej nie zmienia również fakt, iż obecnie skarżący znajduje się w niekorzystnej sytuacji osobistej i nie może liczyć na wsparcie żony. Jakkolwiek zgodzić się należy z wywodami zawartymi w sprzeciwie, iż uzyskane przez skarżącego fundusze były systematycznie wydatkowane, to jednak dokonując zsumowania wydatków i przychodów skarżącego w minionym roku stwierdzić należy, iż kwota ta nie została spożytkowana w całości. Z tych też względów w oparciu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.