VIII SA/Wa 547/19
WyrokWSA w Warszawie2019-10-24
Skład orzekający: Iwona Szymanowicz-Nowak, Renata Nawrot, Iwona Owsińska – Gwiazda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, która utożsamia gminę z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, nie określa minimalnego poziomu usług w zakresie odprowadzania ścieków oraz zawiera zapisy wykraczające poza delegację ustawową, jest nieważna?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, która utożsamia gminę z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, nie określa minimalnego poziomu usług w zakresie odprowadzania ścieków oraz zawiera zapisy wykraczające poza delegację ustawową, narusza prawo w sposób istotny i podlega stwierdzeniu nieważności w całości. Takie naruszenia stanowią podstawę do wyeliminowania uchwały z obrotu prawnego.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy zaskarżył uchwałę Rady Gminy w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zarzucając jej rażące naruszenie przepisów Konstytucji RP i ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Główne zarzuty dotyczyły utożsamienia gminy z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, braku określenia minimalnego poziomu usług w zakresie odprowadzania ścieków oraz przekroczenia delegacji ustawowej w zakresie warunków przyłączenia do sieci. Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi. Prokurator ostatecznie wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w całości.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...]maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
W dniu [...] marca 2016 r. Rada Gminy w W. (dalej: Rada, organ), działając na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2015 r., poz. 139, dalej jako "u.z.z.w.z.o.ś") podjęła uchwałę nr [...] w sprawie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy W..
Pismem z [...] czerwca 2019 r. Prokurator Rejonowy w P. zaskarżył ww. uchwałę. Autor skargi zaskarżonej uchwale zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
1) art. 7 i art. 94 Konstytucji RP w zw. z art. 19 ust. 2 u.z.z.w.z.o.ś poprzez:
- określenie w § 4-6, § 9-15 Gminy W. jako jedynego podmiotu zdolnego do zawarcia umowy z odbiorcami usług, wydania warunków technicznych i świadczenia usług w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków;
- brak faktycznego określenia w treści § 2 i § 3 uchwały minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo w zakresie dostarczania wody, ilości
i dopuszczalnego poziomu zanieczyszczeń odbieranych ścieków, takich jak
w szczególności minimalna jakość dostarczanej wody, ilość i jakość ścieków i odesłanie w tym zakresie do treści zawieranej umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków i odrębnych przepisów;
- nałożenie w § 11 na odbiorcę obowiązku uzgodnienia z gminą dokumentacji technicznej przed przystąpieniem do prac zmierzających do przyłączenia nieruchomości;
2) art. 7 i art. 94 Konstytucji RP w związku z art. 19 ust. 2 u.z.z.w.z.o.ś w zw. z art. 6 ust. 3 u.z.z.w.z.o.ś poprzez przekroczenie delegacji ustawowej i unormowanie
w Regulaminie materii, która powinna zostać zawarta w umowie polegające na wskazaniu w:
- § 8 okresów obrachunkowych i zasad płatności;
- § 12 ust. 5 przesłanek ograniczenia i wstrzymania świadczenia usług;
3) art. 7 i art. 94 Konstytucji RP w związku z art. 19 ust. 2 u.z.z.w.z.o.ś poprzez:
- wskazanie w § 10 negatywnych przesłanek przyłączenia do sieci, kiedy zgodnie z art. 15 ust. 4 u.z.z.w.z.o.ś przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone
w regulaminie, o którym mowa w art. 19. oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług.
Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały nr [...] Rady Gminy w W. w punkcie II przepisów zaskarżonej uchwały jako naruszających prawo w sposób istotny.
W uzasadnieniu skargi rozwinął postawione zarzuty, podnosząc w szczególności, iż uchwała wskazała na Gminę jako podmiot zdolny do zawarcia umowy z odbiorcami usług, wydawania warunków technicznych i świadczenia usług w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, co jest sprzeczne z prawem, powołując się w tym zakresie na wyroki sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy w W. wniosła o oddalenie skargi przedstawiając swoje stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zaskarżonej uchwały nie podzieliła poglądu Prokuratora co do braku określenia w uchwale minimalnego poziomu usług świadczonych w zakresie dostarczania wody i jakości wody.
Na rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku w sprawie, skarżący Prokurator zmodyfikował skargę, wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości, ograniczając zarzuty zawarte w skardze dotyczące minimalnej ilości wody oraz jakości wody określone w § 2 ust. 1 i 3 uchwały. Jednocześnie Prokurator podkreślił, że doszło do pominięcia uchwałodawczego w zakresie odprowadzania ścieków w § 3 uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Do aktów takiego rodzaju należy zaliczyć zaskarżoną w niniejszej sprawie przez Prokuratora uchwałę.
Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zatem Sąd, uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).
Z treści art. 40 ust. 1 u.s.g. wynika, że gmina ma prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na jej obszarze na podstawie upoważnień ustawowych. Oznacza to, że jeżeli podstawą aktu prawa miejscowego (uchwały) jest upoważnienie ustawowe, rada gminy nie może w żaden sposób wystąpić poza przedmiotowe granice upoważnienia zawartego w ustawie. Przekroczenie upoważnienia ustawowego stanowi istotne naruszenie prawa, stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności podjętego aktu.
Zgodnie bowiem z art. 91 ust. 1 u.s.g., uchwały gminy sprzeczne
z prawem są nieważne. Podstawą stwierdzenia takiego faktu jest uznanie, że doszło do istotnego naruszenia prawa. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencje organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (vide: Z.Kmieciak, M.Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd Terytorialny 2001/1-2, s. 102).
W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyroki NSA: z 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97, publ. Lex nr 33805; z 8 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 327/95, publ. Lex nr 25639).
Podkreślić należy, że akty prawa miejscowego, będące źródłem powszechnie obowiązującego prawa (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP), mogą być stanowione wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnienia zawartego w ustawie, która określa też zasady i tryb wydawania tych aktów (art. 94 Konstytucji RP).
Dokonując oceny legalności zaskarżonej uchwały należy zwrócić uwagę na zasadę praworządności, wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP. Wymaga ona, aby materia regulowana wydanym aktem prawa wynikała z upoważnienia ustawowego, nie przekraczała zakresu tego upoważnienia, ale także realizowała wszystkie obowiązki
z upoważnienia tego wynikające. Organ uchwałodawczy gminy ma zatem obowiązek przestrzegać zakresu upoważnienia udzielonego w ustawie w zakresie tworzenia aktów prawa miejscowego. Przepisy tego aktu nie mogą wykraczać poza granice określone ustawowym upoważnieniem, zaś ich treść może być tylko i wyłącznie wykonywaniem przepisów ustawy. Regulacje zawarte w akcie prawa miejscowego mają na celu jedynie uzupełnienie przepisów powszechnie obowiązujących rangi ustawowej, kształtujących prawa i obowiązki ich adresatów (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 24 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 1183/10, wyrok WSA w Olsztynie z 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 513/17, oba publ. cbosa).
Delegację ustawową dla podjęcia zaskarżonej uchwały stanowi art. 19 ust. 1 u.z.z.w.z.o.ś., z którego wynika, że rada gminy, po dokonaniu analizy projektów regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków opracowanych przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne, uchwala regulamin dostarczania wody
i odprowadzania ścieków. Regulamin ten jest aktem prawa miejscowego, a zatem jej zaskarżenie przez Prokuratora nie jest ograniczone żadnym terminem (art. 53 § 3 p.p.s.a.). Uznając zatem za dopuszczalną skargę wniesioną przez Prokuratora, Sąd dokonał jej merytorycznej kontroli, stwierdzając zasadność skargi.
Zgodnie z art. 19 ust. 2 u.z.z.w.z.o.ś. w brzmieniu obowiązującym w dacie uchwalania zaskarżonej uchwały, regulamin powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym:
1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków,
2) szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług,
3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach,
4) warunki przyłączania do sieci,
5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych,
6) sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wykonanego przyłącza,
7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług
i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków,
8) standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń
w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków,
9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe.
Brzmienie art. 19 ust. 2 u.z.z.w.z.o.ś. wskazuje, że katalog praw i obowiązków przedsiębiorstwa, który ma zostać określony w regulaminie, to katalog otwarty, ale zawarte w tym przepisie punkty od 1 do 9 wyznaczają minimalny, obligatoryjny zakres regulaminu. Pominięcie w regulaminie jednego z jego koniecznych elementów skutkuje brakiem pełnej realizacji upoważnienia ustawowego wskazanego w art. 19 ust. 2 u.z.z.w.z.o.ś. i stanowi istotne naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności uchwały (por. wyrok WSA w Opolu z 4 października 2007 r., sygn. akt II SA/Op 344/07, publ. Lex nr 419013, wyrok WSA w Krakowie z 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 136/19, publ. Lex nr 2697393).
Za wadliwą należy uznać nie tylko uchwałę podjętą z naruszeniem upoważnienia ustawowego, ale również uchwałę, która takiego upoważnienia w swej treści nie realizuje, nie wprowadzając do niej koniecznych regulacji (wyrok WSA
w Gliwicach z 17 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 629/06, publ. Lex nr 340155). Podejmując uchwałę na podstawie art. 19 ust. 1 u.z.z.w.z.o.ś., rada gminy nie może pominąć żadnego z elementów regulaminu, wskazanych w art. 19 ust. 2 ustawy. Rada jest zobowiązana do wyczerpania zakresu upoważnienia ustawowego (w oparciu
o które podejmuje uchwałę) w kwestiach uznanych przez ustawodawcę za relewantne dla prawidłowego prowadzenia działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia
w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków.
Należy mieć na uwadze, że regulamin jako akt prawa miejscowego powinien zawierać normy generalne i abstrakcyjne. Akt taki powinien być sporządzony tak, by jego regulacja nie wykraczała poza jakiekolwiek unormowania ustawowe, nie czyniła wyjątków od ogólnie przyjętych rozwiązań ustawowych, a także by nie powtarzała kwestii uregulowanych w aktach prawnych hierarchicznie wyższych. Akt prawa miejscowego musi zawierać sformułowania jasne, wyczerpujące, uniemożliwiające stosowanie niedopuszczalnego, sprzecznego z prawem luzu interpretacyjnego.
Przede wszystkim zgodzić się należy ze skarżącym, że w uchwale nieprawidłowo utożsamiono gminę z przedsiębiorstwem wodociągowo – kanalizacyjnym, o którym mowa w art. 2 pkt 1 i pkt 4 ustawy (u.z.z.w.z.o.ś.), a określenie powyższe znalazło się
w § 2, § 3 regulaminu. Przedsiębiorstwem wodociągowo – kanalizacyjnym według tego przepisu jest przedsiębiorca w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków oraz gminne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, prowadzące tego rodzaju działalność. Kolejną nieprawidłowością było określenie Gminy W. jako jedynego podmiotu zdolnego do zawarcia umowy z odbiorcami usług i świadczenia usług
w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, wydania warunków technicznych ( § 4, § 6, § 7, § 10, § 11, § 12, § 13, § 14, § 15, § 16). Brak jest podstawy prawnej do konkretyzowania przez radę gminy w regulaminie dostarczania wody
i odprowadzania ścieków, stanowiącym akt prawa miejscowego, który powinien jedynie zawierać normy generalne i abstrakcyjne, zarówno odbiorców jak i przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego.
Już tylko to uchybienie oznacza, że organ przy podejmowaniu uchwały popełnił kardynalny błąd, stanowiący istotne naruszenie prawa, które musi skutkować stwierdzeniem nieważności całej uchwały. Poprzez bowiem skonkretyzowanie ww. podmiotu, zaskarżony regulamin nie zawiera norm generalnych i abstrakcyjnych. Zapis taki stanowi istotne naruszenie prawa, ponieważ przedmiotowy regulamin odnosi się do wszystkich faktycznych i potencjalnych odbiorców przedmiotowych usług, jak też istniejących i ewentualnie mogących powstać (na podstawie art. 16 ustawy) przedsiębiorstw wodociągowo – kanalizacyjnych. Wszystkie te podmioty muszą być określane generalnie bez ich wskazywania.
Podejmując przedmiotową uchwałę, Rada gminy nie wypełniła też upoważnienia wynikającego z art. 19 ust. 2 pkt 1 u.z.z.w.z.o.ś. Nie określiła bowiem minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne
w zakresie odprowadzania ścieków. Wprawdzie w treści regulaminu rada wprowadziła rozdział 2 zatytułowany "Minimalny poziom usług świadczonych przez Gminę
w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków", jednak w § 2 regulaminu zawarła jedynie regulacje co do minimalnego poziomu usług w zakresie dostarczania wody. Natomiast w § 3 pominięto kwestie odprowadzania ścieków, odsyłając w tym zakresie do zasad określonych w Technicznych Warunkach Przyłączenia w ilości określonej w umowie, zaś co do jakości wprowadzanych ścieków odwołano się do umowy.
Za istotne naruszenie prawa należy więc uznać wskazanie w § 3 uchwały, że "poziom świadczonych usług Gminy (błędny podmiot) w zakresie ilości, jakości oraz odprowadzania ścieków określa umowa, co stanowi o wadliwości legislacji.
Zadaniem legislacji gminnej przewidzianej w art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy jest określenie minimalnego poziomu usług w zakresie dostarczania wody oraz odprowadzania ścieków, w tym w szczególności poziomu ciśnienia wody dostarczanej odbiorcom oraz wymagań dotyczących jakości dostarczanej wody. Innymi słowy, to już z treści samego regulaminu winny wynikać parametry dotyczące minimalnego poziomu usług. Brak zaś w regulaminie jasnych i konkretnych unormowań w tym zakresie – co do ścieków i co przesądza o tym, że uchwała narusza prawo w sposób istotny. Rada jest bowiem zobowiązana do wyczerpania zakresu upoważnienia ustawowego, na podstawie którego podejmuje uchwałę, w kwestiach uznanych przez ustawodawcę za relewantne dla prawidłowego prowadzenia działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków.
Omawiając powyższą kwestię zaznaczyć należy, że na rozprawie Prokurator ograniczył zarzuty skargi w tym zakresie, uznając, iż regulamin zawiera regulacje
w zakresie ilości i jakości wody (§ 2 regulaminu).
Z treści art. 6 ust. 2 u.z.z.w.z.o.ś. wynika obowiązek dla przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została podłączona do sieci
i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy. Przepis ten nie zawiera więc podstawy do określania niezbędnych elementów wniosku. Tym samym, wprowadzając takie zapisy, Rada Gminy przekroczyła zakres posiadanych kompetencji prawodawczych.
Z kolei w treści Rozdziału 5 Regulaminu wskazano dokumenty, jakie do wniosku
o przyłączenie i określenie jego warunków powinien dołączyć wnioskodawca (tytuł prawny do korzystania z nieruchomości lub opis statusu wnioskodawcy, itp.)
Tymczasem przepisy u.z.z.w.z.o.ś. nie upoważniają gminy do określenia warunków innych, aniżeli wynikają z Prawa budowlanego i warunków technicznych budowy przyłącza. Stosownie do art. 29a ust. 1 Prawa budowlanego budowa przyłączy wymaga jedynie sporządzenia planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego
i kartograficznego. Powyższego przepisu nie stosuje się, gdy inwestor dokonał zgłoszenia (art. 29a ust. 3 p.b.). Wówczas w zgłoszeniu należy określić rodzaj, zakres
i sposób wykonywania robót budowlanych oraz termin ich rozpoczęcia (art. 30 ust. 2 p.b.). Do zgłoszenia należy dołączyć oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz w zależności od potrzeb odpowiednie szkice lub rysunki, a także w zależności od potrzeb pozwolenia, uzgodnienia i opinie wymagane odrębnymi przepisami (art. 30 ust. 3 Prawa budowlanego). Oprócz wymienionych elementów zgłoszenia art. 30 ust. 3 ww.
w przypadku zgłoszenia budowy przyłączy wodociągowych lub kanalizacyjnych wymienia także projekt zagospodarowania działki lub terenu wraz z opisem technicznym instalacji wykonany przez projektanta posiadającego odpowiednie uprawnienia budowlane. Przepisy prawa budowlanego w art. 29a ust. 2 odsyłają przy budowie przyłączy do ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzeniu ścieków. Natomiast ta ustawa nie wprowadza wymogu przedstawienia niektórych dokumentów wymienionych w Regulaminie. W tym więc zakresie Rada Gminy
w zaskarżonej uchwale uregulowała kwestie objęte regulacją innych aktów prawnych, czym istotnie naruszyła art. 19 ust. 2 u.z.z.w.z.o.ś.
Sąd nie podziela natomiast zarzutu Prokuratora co do przekroczenia delegacji ustawowej wynikającej z § 8 uchwały, dotyczącego okresów obrachunkowych. Po pierwsze w regulaminie nie zawarto zasad płatności, odsyłając w tym przedmiocie do umowy § 8 uchwały, a po wtóre nie jest prawdą jak wskazano w uzasadnieniu skargi, że uchwała reguluje sposób i termin wzajemnych rozliczeń, prawa i obowiązki stron (ostatnia strona uzasadnienia skargi).
Za przekraczające zakres ustawowej delegacji należało natomiast uznać zapisy § 12 zaskarżonej uchwały. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 u.z.z.w.o.ś dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Z kolei niezbędne elementy, które powinna zawierać umowa zostały wymienione w art. 6 ust. 3 u.z.z.w.o.ś. Wyliczenie, o którym mowa, o czym już wyżej wspomniano, stanowi katalog otwarty, co oznacza, że wszelkie ustalenia stron odnoszące się do ich wzajemnych relacji wynikających ze stosunku zobowiązaniowego, w szczególności w zakresie praw
i obowiązków, czasu i warunków świadczenia usług, winny znaleźć odzwierciedlenie
w umowie, a nie regulaminie. Użyte w art. 19 ust. 2 pkt 2 u.z.z.w.o.ś. określenie "szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług" nie oznacza bowiem konieczności implementacji zapisów umowy do regulaminu, ale określenie warunków, po których spełnieniu umowa o świadczenie usług może zostać zawarta. Podkreślenia wymaga że umowa zawierana z przedsiębiorstwem wodociągowo – kanalizacyjnym ma charakter cywilnoprawny, brak jest zatem podstaw do tego aby poszczególne, dowolnie wybrane fragmenty tego stosunku były regulowane w trybie administracyjnym, na podstawie regulaminu, skoro ustawodawca nie przewidział takiej możliwości, ściśle określając w art. 19 ust. 2 u.z.z.w.o.ś. zakres możliwych do uregulowania w regulaminie zagadnień.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia § 10 regulaminu, wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 15 ust. 4 u.z.z.w.o.ś., przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone
w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. Przepis ten nie reguluje negatywnych przesłanek, które stanowią przeszkodę do przyłączenia do sieci nieruchomo sieci, zatem gmina nie ma upoważnienia ustawowego do ich formułowania. W orzeczeniach sądów administracyjnych wskazuje się na okoliczność braku uprawnień dla gminy do formułowania w regulaminie przesłanek stanowiących przeszkodę w przyłączeniu nieruchomości do sieci, lecz do określania warunków, które należy spełnić aby nieruchomość została do sieci przyłączona. Powyższe rozróżnienie ma znaczenie, szczególnie dla odbiorcy usług, który ma prawo oczekiwać, że jego wniosek zostanie uwzględniony. Wobec powyższego powyższy zarzut Prokuratora należy uznać za uzasadniony.
Konkludując w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdzone wyżej uchybienia, powodują konieczność wyeliminowania całej uchwały
z obrotu prawnego.
Mając na względzie powyższe, stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło