VIII SA/Wa 554/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2009 r. sprawy ze skargi Rejonowego Związku Spółek Wodnych w P. na decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały oddala skargę. Zarząd Rejonowego Związku Spółek Wodnych w P. uchwałą nr [...] z dnia [...] marca 2009r. powierzył egzekucję składek członkowskich na rzecz gminnych spółek wodnych zrzeszonych w/wym. Związku, firmie windykacyjnej. Do wyboru firmy windykacyjnej i podpisania stosownej umowy, wspomnianą uchwałą zarząd upoważnił dyrektora biura związku. Decyzja nr [...] z dnia 28 kwietnia 2009r., działający z upoważnienia Marszałka Województwa [...] Dyrektor Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych stwierdził nieważność powyższej uchwały. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ podniósł, że przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne w oparciu o które działalność prowadzi Rejonowy Związek Spółek Wodnych w P. stanowią, że do egzekucji składek i świadczeń na rzecz spółek wodnych stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji należności podatkowych. Zatem to egzekucja administracyjna a nie windykacyjna poprzez firmę windykacyjną jest właściwa do egzekwowania należności na rzecz związku spółek wodnych. W związku z powyższym, podjęta uchwała jako sprzeczna z przepisami ustawy Prawo wodne, jest nieważna. Środek odwoławczy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył do organu Dyrektora Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Rejonowy Związek Spółek Wodnych w P. W jego uzasadnieniu związek podniósł, że przesłanką do podjęcia wspomnianej uchwały było pismo interpretacyjne Ministra Finansów z którego wynikało, że obowiązujące przepisy nie stanowią wystarczającej podstawy do prowadzenia egzekucji należności na rzecz spółek wodnych. W jego treści Minister Finansów powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2004r. sygn. akt II CK 481/03 w którym Sąd uznał, że przewidziana w art.170 ustawy Prawo wodne składka członkowska ma charakter świadczenia cywilnoprawnego i poddanie jej egzekucji administracyjnej nie pozbawia jej tego charakteru. Kierując się wskazaniami wynikającymi ze wspomnianego pisma instrukcyjnego, urzędy skarbowe zaczęły odmawiać przyjmowania tytułów wykonawczych od spółek wodnych. Ze względu na brak możliwości realizacji egzekucji w trybie przewidzianym w art.170 ust.5 ustawy Prawo wodne i mając na względzie potrzebę zapewnienia ciągłości finansowej działalności związku w której składki członkowskie są podstawowym przychodem, związek podjął zakwestionowaną uchwałę, działając w przeświadczeniu, że dopuszczalna jest egzekucja składek w formie windykacji przez firmę windykacyjną. Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2009r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Marszałek Województwa [...] w imieniu którego działał na podstawie stosownego upoważnienia Dyrektor Wojewódzkiego Związku Melioracji i Urządzeń Wodnych, utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ podniósł, że zarzuty podniesione przez związek spółek wodnych nie mogą być uznane za zasadne gdyż, z przepisów ustawy Prawo wodne jak i opartego na niej statutu związku jednoznacznie wynika, że do egzekucji składek i świadczeń na rzecz spółek wodnych stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji należności podatkowych. Takiego stanu prawnego nie zmienia przywołane w odwołaniu pismo Ministra Finansów, które jest tylko interpretacja przepisów a nie obowiązującym prawem. Mając powyższe na względzie organ ocenił, że podjęta uchwała jest sprzeczna z obowiązującymi regulacjami prawnymi i stwierdził jej nieważność. Skargę na powyższą, ostateczną w administracyjnym toku postępowania, decyzję Marszałka Województwa [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Rejonowy Związek Spółek Wodnych w P. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie słusznych interesów skarżącego polegającego na uniemożliwieniu prowadzenia skutecznych postępowań egzekucyjnych należności przypadających związkowi. W wytworzonej, w rezultacie pisemnych wytycznych Ministra Finansów, sytuacji urzędy skarbowe odmówiły przyjmowania tytułów wykonawczych związku do egzekucji. Kierując się wskazaniami, że należności przypadające związkowi spółek wodnych są należnościami cywilnoprawnymi, związek w podjętej uchwale postanowił egzekwować te należności w trybie windykacyjnym stosownie do charakteru prawnego tych należności. W kontekście powyższego stwierdzenie nieważności podjętej w tym zakresie uchwały jest wadliwe prawnie i powinno być uchylone przez sąd administracyjny. W odpowiedzi na skargę organ Marszałek Województwa [...] w imieniu którego działał Dyrektor Wojewódzkiego Związku Melioracji i Urządzeń Wodnych, wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sadów administracyjnych /Dz. U nr.153 poz.1269 ze zm./, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ocenia zaskarżony akt w aspekcie naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz stwierdzenia nieważności wydanej decyzji lub postanowienia. Ponadto zgodnie z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U nr.153 poz.1270 ze zm. dalej określana jako u.p.p.s.a/, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolowana, z uwzględnieniem powyższych kryteriów sądowej kontroli działalności administracji publicznej, złożona w rozpoznawanej sprawie skarga na uwzględnienie nie zasługuje. Przepisem materialnoprawnym regulującym należności przypadające spółkom wodnym od ich członków jest art.170 ustawy z dnia 18 lipca 2001r.- Prawo wodne /Dz.U nr 239 z 2005r. poz. 2019 ze zm., dalej określana jako u.p.w/, stosownie do którego członek spółki wodnej jest obowiązany do wnoszenia składek i ponoszenia na jej rzecz innych określonych w statucie świadczeń niezbędnych do wykonywania statutowych zadań spółki /art.170 ust.1 u.p.w./. Natomiast stosownie do art.170 ust. 5 u.p.w.- do egzekucji składek i świadczeń o których mowa w ust. 1 na rzecz spółki wodnej stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji należności podatkowych. Z powołanego przepisu należy wyprowadzić wniosek o możliwości dochodzenia w/wym. składek i świadczeń w trybie egzekucji administracyjnej co wynika z art.2 §1 pkt.5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U nr 229 z 2005r poz. 1954 j.t ze zm/, stosownie do którego egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Dla pełnego ustalenia przebiegu egzekucji administracyjnej w celu dochodzenia powyższych składek należy odwołać się do przepisów powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji . Egzekucja powyższych należności na rzecz spółki wodnej jest bowiem możliwa przy spełnieniu warunków określonych w art. 3 §1 lub 4 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 3 §1 tej ustawy wskazuje, że egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2 gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo – w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisów prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Z art. 4 omawianej ustawy wynika natomiast, że egzekucję administracyjną stosuje się tylko wówczas gdy odrębne przepisy tak stanowią. Obowiązki te winny jednak wynikać z decyzji, postanowień lub innych orzeczeń niż określone w art.3 i art. 3a tej ustawy. W przedmiocie składek i innych świadczeń na rzecz spółek wodnych nie są wydawane decyzje lub postanowienia właściwego organu administracji publicznej, a ponadto nie wynikają one wprost z przepisów prawa. Dlatego też, w przypadkach braku dobrowolnego ich uiszczania, niezbędne jest aby należności te wynikały ze stosownego orzeczenia. Ponieważ są to świadczenia o charakterze cywilnoprawnym, tytułem prawnym potwierdzającym ich wymagalność powinno być prawomocne orzeczenie sądowe. Tezę tę potwierdza postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2004r. sygn. akt II CK 481/03, w którym SN stwierdził, że przewidziana w art.170 ustawy prawo wodne składka członkowska ma charakter świadczenia cywilnoprawnego i poddanie jej egzekucji administracyjnej nie pozbawia jej tego charakteru. Powyższe postanowienie SN należy rozumieć w taki sposób, że składki i inne świadczenia na rzecz spółki wodnej mogą być egzekwowane w przewidzianym dla ich dochodzenia trybie egzekucji administracyjnej, jeżeli wierzyciel tj. uprawniona spółka wodna wskaże w tytule wykonawczym podstawę prawną obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej tj. prawomocne orzeczenie sądowe. Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd stwierdził, że strona skarżąca tj. Zarząd Rejonowego Związku Spółek Wodnych w P. z przytoczonych uregulowań art. 170 ustawy prawo wodne i art. 2 §1 pkt 5, art. 3 §1, art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przywołanego w uzasadnienie podjętej uchwały z dnia [...] marca 2009r., pisma instrukcyjnego Departamentu Administracji Podatkowej Ministerstwa Finansów z dnia [...] lutego 2008r., wyprowadziła błędny wniosek, że spółki wodne utraciły możliwości egzekucji składek i innych świadczeń w trybie egzekucji administracyjnej poprzez urzędy skarbowe. Podejmując wspomnianą wyżej uchwałę, Zarząd Rejonowego Związku Spółek Wodnych w P., przeoczył jednak, że stan prawny w zakresie uregulowania ustawowego statusu prawnego składek na rzecz spółek wodnych nie uległ zmianie, a w treści cyt. pisma instrukcyjnego Ministerstwa Finansów zawarte są wskazania określające wymogi jakie musi spełnić wierzyciel spółka wodna aby przedłożony przez nią tytuł wykonawczy został przyjęty do wykonania. W szczególności wskazuje się, że w przedłożonym tytule wykonawczym powinna być wskazana podstawa prawna dochodzonego roszczenia wynikająca z prawomocnego zaopatrzonego w klauzulę wykonawczą orzeczenia sądowego. Przy tak określonym tytule wykonawczym organ egzekucji administracyjnej, naczelnik właściwego urzędu skarbowego, zobowiązany jest do jego przyjęcia i wykonania. Mając powyższe oceny na względzie Sąd stwierdził, że podjęta uchwała jest sprzeczna z ustawą prawo wodne oraz statutem Rejonowego Związku Spółek Wodnych w P., stąd stwierdzenie jej nieważności przez organ nadzoru Marszałka Województwa [...] działającego przez Dyrektora Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w W. znajduje uzasadnienie w art. 179 ust. 2 i 4 w zw. z art. 164 ust. 9 ustawy prawo wodne. W tym stanie rzeczy, przyjmując, że wydane w rozpoznawanej sprawie decyzje były zgodne z przepisami prawa – Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę Zarządu Rejonowego Związku Spółek Wodnych w P.