VIII SA/Wa 557/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2013 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego po wznowieniu postępowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z [...] maja 2013 r., znak [...], po rozpatrzeniu odwołania K. C. (dalej: "skarżąca") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta R. z [...] czerwca 2013 r., znak: [...], uchylającą w całości decyzję ostateczną znak: [...] z dnia [...] października 2010 r. i odmawiającą skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...] października 2010 r. do [...] września 2011 r. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i dokonanej ocenie prawnej. W dniu [...] października 2010 r. skarżąca (osoba pełnoletnia - mająca wówczas 21 lat), panna - studentka Prywatnej Wyższej Szkoły [...] w R., złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w R. wniosek o ustalenie dla niej, jako osoby uprawnionej, prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. We wniosku podała, że w skład rodziny wchodzą: ona sama, matka – T. A. i brat – K. A.. Wyrokiem Sądu Rejonowego w R. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] czerwca 2008 r., sygn. akt [...] RC [...] zasądzone zostały alimenty na rzecz skarżącej od jej ojca S. G. w wysokości [...] zł miesięcznie i egzekucja tych alimentów w okresie ostatnich dwóch miesięcy okazała się bezskuteczna, co zostało potwierdzone zaświadczeniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. z dnia [...] sierpnia 2010 r. Ustalenia organu wykazały wówczas, że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę (3 osoby) wyniósł [...] zł. W tak podanym stanie faktycznym i przy uwzględnieniu składu rodziny wymienionej przez skarżącą we wniosku, organ I instancji decyzją z dnia [...] października 2010 r. znak: [...], przyznał skarżącej świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...] zł, na okres od [...] października 2010 r. do [...] września 2011 r. W dniu [...] listopada 2012 r. wpłynął do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odpis skrócony aktu małżeństwa Nr [...] z dnia [...] października 2012 r., z którego wynika, że matka wnioskodawczyni (T. C. - obecnie A.) w dniu [...] lipca 2010 r. zawarła związek małżeński z H. A., w związku z czym podlegał on uwzględnieniu w składzie rodziny, a co za tym idzie również jego dochód. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie przyznania skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego wyżej opisaną decyzją. Następnie, uwzględniając w składzie rodziny męża matki skarżącej, a co za tym idzie również jego dochód, po dokonaniu ponownych obliczeń dochodu rodziny wskazał, że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł., czyli przekroczone zostało ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 725 zł. uprawniające do przyznania świadczenia. Wobec powyższego decyzją z [...] kwietnia 2013 r. uchylił w całości decyzję ostateczną z dnia [...] października 2010 r. i odmówił skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...] października 2010 r. do [...] września 2011 r. Od decyzji powyższej skarżąca wniosła odwołanie. Na wstępie nie zgodziła się ze stwierdzeniem, iż organ powziął informację o zawarciu przez mamę związku małżeńskiego dopiero w dniu [...] listopada 2012 r. Składając wniosek w dniu [...] października 2010 r. i stawiając się na miejscu z mamą przedstawiła pracownikowi MOPS, że mama zawarła związek małżeński. Zwróciła też uwagę, że mąż mamy – H. A., jest jej ojczymem i wyjaśniła pracownikowi MOPS, że nie mieszka on z nimi, prowadzi osobne gospodarstwo domowe. Mama otrzymuje natomiast dobrowolne alimenty na syna K. A. i te pieniądze są przekazywane tylko i wyłącznie na wydatki związane z synem. Również we wniosku wypełnionym przy pomocy pracownika MOPS i oświadczeniu, podane zostały już prawidłowe dane osobowe mamy uwzględniające zmianę jej nazwiska z "C." na "A.". Składając następny wniosek na kolejny okres jej sytuacja nie uległa zmianie i pracownik MOPS po raz kolejny przyjął wniosek wraz z oświadczeniami wydając pozytywną decyzję. Dopiero przy składaniu wniosku na okres świadczeniowy od [...] października 2012 r. do [...] września 2013 r., pomimo tego, iż sytuacja została opisana jak w poprzednich wnioskach, usłyszała od pracownika MOPS, że świadczenia jej się nie należą. W świetle powyższego jej celem nie było zatajenie jakiejkolwiek informacji. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] maja 2013 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu, powołując się na treść art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej: "k.p.a."), zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie taką okolicznością, która nie była znana organowi w dacie ustalania prawa do świadczenia, był fakt istnienia w składzie rodziny męża mamy skarżącej. Ponadto organ wyjaśnił, że mąż matki, pomimo że był on i jest jej ojczymem, podlegał uwzględnieniu w składzie rodziny przy ustalaniu dla skarżącej prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu wskazał na art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.), na podstawie którego, ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie, oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25. rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca. Pismem z [...] czerwca 2013r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję organu odwoławczego. Uzasadniając skargę podtrzymała argumentacje prezentowaną w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżone decyzje zostały wydane w wyniku wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją, wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta R. z dnia [...] października 2010 r. znak: [...], przyznającą skarżącej świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...] zł, na okres od [...] października 2010 r. do [...] września 2011 r. Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Podstawy wznowienia postępowania zostały wyczerpująco wyliczone w komentowanym przepisie oraz w art. 145 lit. a) kpa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 1998 r., II SA 966/98, Lex Nr 41299; z dnia 22 kwietnia 1998r., II SA 1747/97, Lex Nr 41683). Wykładnia rozszerzająca podstawy wznowienia nie jest dopuszczalna (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 1999 r., IV SA 1739/97, LEX Nr 47859). Wznowienie postępowania na podstawie zarówno przesłanki niewskazanej w omawianym artykule, jak i wskutek rozszerzającej wykładni podstaw wskazanych w tym przepisie, stanowi rażące naruszenie prawa dające podstawy do stwierdzenia nieważności wydanego orzeczenia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa. Przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecim warunkiem jest, by "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody", nie były znane organowi, który wydał decyzję. W art. 145 § 1 pkt 5 kpa została użyta alternatywa, a nie koniunkcja tak, więc podstawą do wznowienia postępowania jest bądź ujawnienie nowych dowodów, bądź ujawnienie nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy (por. wyrok SN z dnia 13 stycznia 2000 r., III RN 125/99, Prok. i Pr. 2000/5/36; wyrok SN z dnia 6 marca 2002 r., III RN 75/01, OSNAP 2002/17/401). Wznowienie postępowania na podstawie okoliczności faktycznych znanych organowi w dniu wydania decyzji jest rażącym naruszeniem prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 1998 r., I SA/Kr 737/97). Okoliczność faktyczna wynikająca z akt sprawy, jak też dowód w nich zawarty nie mają waloru "nowej okoliczności faktycznej" i "nowego dowodu" w sprawie (B. Adamiak: Glosa do wyroku NSA z dnia 26 kwietnia 2000 r., III SA 1454/99, OSP 2001/2/21). Okolicznością faktyczną istotną dla sprawy jest taka okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja, co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (por. np. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2000 r., V SA 1885/99, Lex Nr 50152; wyrok NSA z dnia 29 października 1999 r., I SA/Łd 1440/97, POP 2001/2/29; wyrok NSA z dnia 6 stycznia 1998 r., IV SA 1302/97, Lex Nr 43148; wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1985 r., I SA 198/85, ONSA 1985/1/35). W stanie faktycznym sprawy, zdaniem organów, fakt istnienia w składzie rodziny męża matki skarżącej, stanowił nową okoliczność faktyczną istniejącą w dniu wydania decyzji, nieznaną organowi, który wydał decyzję. Zatem na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa organ, postanowieniem z [...] lutego 2013 r., wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] października 2010 r. W ocenie Sądu fakt ten (zamążpójście matki skarżącej) nie stanowi nowej okoliczności faktycznej istniejącej w dniu wydania decyzji, a nieznanej organowi orzekającemu, zatem nie było podstaw do wznowienia przedmiotowego postępowania. Rację ma skarżąca, wskazując, iż w momencie składania wniosku tj. pod koniec października 2010 r. organ I instancji - MOPS musiał wiedzieć (a przynajmniej powinien) o fakcie zawarcia przez matkę skarżącej związku małżeńskiego. Powyższy fakt powinien być znany pracownikowi MOPS przyjmującemu wniosek, któremu zostały szczegółowo przekazane dane osobowe matki skarżącej, uwzględniające zmianę jej "nazwiska z "C." na "A.". Przy dokonywaniu dokładnej analizy akt sprawy organ mógł w sposób niewątpliwy dostrzec zaistniałą zmianę. I tak trzy oświadczenia matki skarżącej o dochodzie członków rodziny z [...] września 2009r. podpisane są nazwiskiem "C.", natomiast te późniejsze z [...] października 2010 roku nazwiskiem "A.". Nazwisko T. A. figuruje też w postanowieniu Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z [...] sierpnia 2010r. dotyczącego osiągniętego przez nią dochodu w 2009 roku oraz w późniejszych dokumentach zgromadzonych w aktach administracyjnych (nie zawierających ponumerowanych kart) w szczególności we wniosku skarżącej o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zauważyć na marginesie należy, że w aktach brak jest pouczenia o tym jaka jest definicja rodziny w rozumieniu przepisów ustawy z 7 września 2007 roku O pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zdaniem Sądu, błędna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego w żadnym wypadku nie jest podstawą do wznowienia postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 1998 r., I SA 1164/97, Lex Nr 44633). Również przeoczenie określonej okoliczności, wynikającej z akt sprawy, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania - nie jest to okoliczność nowa dla organu wydającego decyzję (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 1999 r., III SA 5019/98, ONSA 2000/2/62). Uogólniając, sam fakt zaniedbań lub nieprawidłowego wykonywania obowiązków przez pracowników organu administracji nie stanowi przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. do wznowienia postępowania (teza druga wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 1999 r., IV SA 693/97, Lex Nr 48156). Reasumując wskazać należy, iż zdaniem składu orzekającego w przedmiotowej sprawie organ I instancji brak było podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o przepis art.145 § 1 pkt 5 kpa, bowiem fakt zawarcia związku małżeńskiego przez matkę skarżącej nie jest nową okolicznością faktyczną lub nowym dowodem nie znanym organowi wydającemu decyzję. Z tych względów uznając, że opisane w sentencji wyroku rozstrzygnięcia organów orzekających zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa, które mogło mieć i miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w wyroku. Rozstrzygnięcie jak w pkt 2 wydano na podstawie art. 152 p.p.s.a.